Hạt nhân, địa chính trị, tài chánh Vatican: Đức Phanxicô trả lời các nhà báo

76

Hạt nhân, địa chính trị, tài chánh Vatican: Đức Phanxicô trả lời các nhà báo  (Toàn bài)

vaticannews.va/fr, Alessandro Guarasci và Andrea Tornielli 2019-11-26 

Đức Phanxicô trên chuyến bay từ Tokyo về Rôma ngày 26 tháng 11-2019

Trên chuyến bay đưa Đức Phanxicô từ Tokyo về Rôma sau chuyến tông du lần thứ 32, ngài đã nói về tình hình của một số nước trên thế giới, nhất là tại Hồng Kông và Bô-li-vi-a. Ngài cũng lên án việc dùng và sở hữu vũ khí hạt nhân, ngài yêu cầu ghi nhận tính cách vô nhân đạo của nó vào sách Giáo lý công giáo. Về vấn đề tài chánh đang xảy ra tại Vatican, Đức Phanxicô nói ngài “rất mừng vì đây là lần đầu ở Vatican, cái nắp được bung ra từ nội bộ, chứ không phải từ bên ngoài”.

Trên chuyến bay từ Tokyo về Rôma

“Việc dùng vũ khí nguyên tử là vô nhân đạo, chính vì vậy vấn đề này phải được ghi vào sách Giáo lý Giáo hội công giáo, không phải chỉ dùng vũ khí nhưng còn cả đến việc chiếm hữu vũ khí, vì chỉ cần một tai nạn, một sự điên rồ của nhà lãnh đạo, sự điên rồ của chỉ một người cũng có thể hủy diệt nhân loại”. Trên chuyến bay từ Tokyo về Rôma, Đức Phanxicô đã trả lời nhiều câu hỏi của các nhà báo, ngài lặp lại lời lên án kiên quyết đọc tại Hiroshima để nói lên giá trị quan trọng giáo huấn của mình.

Đức Phanxicô ngỏ lời với các nhà báo: “Trước hết, tôi xin cám ơn công việc của các anh chị em, với một chuyến đi bận rộn và với một thể loại thay đổi: ở Thái Lan là một chuyện và ở Nhật là một chuyện khác. Chúng ta không thể đánh giá mọi thứ theo cùng một tiêu chuẩn, các thực tế phải được đánh giá theo theo cùng một thể loại. nước Nhật và Thái Lan là hai thực thể hoàn toàn khác nhau. Chính vì vậy chúng ta đã làm việc gấp đôi, tôi xin cám ơn về điều này, và cám ơn những ngày quá bận rộn của anh chị em, tôi cảm thấy gần anh chị em trong công việc này”.

Linh mục Makoto Yamamoto, báo Công giáo Shimbum

Với tất cả tấm lòng, chúng tôi xin cám ơn cha đã đến thăm nước Nhật. Tôi là linh mục giáo phận gần Nagasaki. Cha đã thấy Nagasaki và Hiroshima, xin cha cho biết cảm nhận của cha? Xã hội và Giáo hội Tây phương có cái gì cần phải học hỏi từ Giáo hội Đông phương không?

“Tôi bắt đầu với câu hỏi thứ nhì. Một câu châm ngôn đã soi sáng tôi: ‘Ánh sáng đến từ phương Đông, sang trọng và tiêu dùng đến từ phương Tây’ (lux ex Oriente, ex Occidente luxus). Chính xác minh triết này là của phương Đông, nó không những chỉ là minh triết của hiểu biết mà còn là của thời gian, của chiêm niệm. Học cách chiêm niệm giúp ích rất nhiều cho xã hội Tây phương, một xã hội luôn vội vàng, phải học để ngừng lại, để nhìn mọi thứ một cách thơ mộng. Đó là ý kiến cá nhân tôi, tôi nghĩ thiếu một chất thơ nào đó cần bổ sung. Có nhiều chuyện nên thơ rất đẹp và phương Đông đi rất xa. Phương Đông có thể nhìn mọi việc với đôi mắt xuyên thấu bên kia, tôi không muốn dùng chữ ‘siêu việt’ bởi vì một số tôn giáo phương đông không không nói đến siêu việt, nhưng nói đến một tầm nhìn vượt giới hạn của vô thường. Chính vì vậy tôi muốn dùng thành ngữ như thơ ca, nhưng không, tìm kiếm sự hoàn thiện chính mình trong việc ăn chay, đền tội, trong việc học minh triết của các nhà hiền triết Đông phương. Tôi nghĩ điều này sẽ tốt cho người phương Tây chúng ta, ngừng một khoảnh khắc và dành thì giờ cho minh triết.

Cả Nagasaki và Hiroshima đều hứng chịu bom nguyên tử, điều này làm cho cả hai thành phố giống nhau. Nhưng có một khác biệt, thành phố Nagasaki không chỉ có bom mà còn có cả tín hữu kitô. Nagasaki có gốc rễ kitô, đạo kitô giáo là xưa cổ, đã có những cuộc bách hại tín hữu kitô trên khắp nước Nhật, nhưng ở Nagasaki thì rất mạnh. Người thư ký của tòa sứ thần đã cho tôi một bản khắc bằng gỗ có chữ ‘Truy nã’ hồi đó: tín hữu kitô bị truy lùng! Nếu người dân tìm được một, họ tố cáo họ sẽ được thưởng nhiều, nếu họ tìm được một linh mục, họ tố cáo, họ sẽ được thưởng rất nhiều. Điều đáng kinh ngạc, là việc bắt bớ này kéo dài hàng thế kỷ, một cách nào đó đây là hiện tượng kitô giáo ‘được tương đối hóa’ bằng bom nguyên tử theo nghĩa tốt của thuật ngữ này. Ngược lại khi đến Hiroshima, nơi này chỉ nhắc đến bom nguyên tử, vì Hiroshima không phải là thành phố kitô giáo như Nagasaki. Chính vì vậy tôi muốn đến cả hai thành phố, cả hai đều chịu thảm họa nguyên tử.

Hiroshima là một bài học cho nhân loại về sự tàn ác hung bạo, vì không có thì giờ nên tôi không thể đến thăm viện bảo tàng Hiroshima, nhưng người ta nói rất khủng khiếp: các bức thư của các nguyên thủ Quốc gia, các vị tướng giải thích làm thế nào họ có thể tạo một thảm họa lớn hơn. Đối với tôi, đây là một kinh nghiệm còn hơn cả xúc động. Và từ đó, tôi nhớ lại việc sử dụng vũ khí hạt nhân là vô nhân đạo, đó là lý do phải ghi điều này vào sách Giáo lý Giáo hội công giáo, không phải chỉ dùng vũ khí nhưng còn cả đến việc chiếm hữu vũ khí, vì chỉ cần một tai nạn, một sự điên rồ của nhà lãnh đạo, sự điên rồ của chỉ một người cũng có thể hủy diệt nhân loại. Chúng ta hãy nghĩ đến câu của nhà bác học Einstein: ‘Thế Chiến Thứ Tư sẽ được thực hiện bằng gậy và đá’”.

Nhà báo Shinichi Kawarada, Báo Asahi Shimbum 

Như cha đã nhấn mạnh rất đúng, một hòa bình lâu dài không thể đạt được nếu không giải trừ vũ khí. Nước Nhật là nước được hưởng sự bảo vệ hạt nhân của Hoa Kỳ và cũng là nước sản xuất năng lượng hạt nhân, điều này tạo một rủi ro rất lớn như đã xảy ra ở Fukushima. Làm thế nào nước Nhật có thể đóng góp vào hòa bình thế giới? Có phải đóng cửa các nhà máy điện hạt nhân không?

“Tôi nhắc lại về việc sở hữu ngành công nghiệp hạt nhân. Một tai nạn luôn có thể xảy ra, như ba tai ương (động đất, sóng thần và thảm họa hạt nhân của nhà máy điện Fukushima năm 2011) mà ông đã trải qua. Hạt nhân có giới hạn. Các vũ khí, chúng ta hãy để đó, vì chúng có tác dụng phá hủy. Việc dùng năng lượng hạt nhân là rất ‘hạn chế’ vì chúng ta chưa đạt được mức độ an toàn hoàn toàn. Dù ông có thể nói với tôi, ngay cả điện cũng có thể gây thảm họa, nhưng đó là thảm họa nhỏ. Một thảm họa trong một trung tâm hạt nhân là một thảm họa lớn. Và chưa có an toàn hoàn toàn. Đây là ý kiến cá nhân của tôi, tôi sẽ không dùng năng lượng hạt nhân cho đến khi có được an toàn trong sử dụng. Một vài người nói đây là nguy cơ cho việc bảo tồn tạo dựng và phải ngừng năng lượng hạt nhân. Còn tôi, tôi lo lắng về an toàn. Không có bảo đảm rằng sẽ không có một thảm họa nào xảy ra. Đúng, cứ mười năm có một lần. Sau đó là tạo dựng, thảm họa năng lượng hạt nhân cực mạnh trên tạo dựng, trên con người. Đã có thảm họa Tchernobyl ở Ucraina năm 1986. Chúng ta phải nghiên cứu đến vấn đề an toàn, vừa để tránh thảm họa, vừa để ước lượng hậu quả của nó trên môi trường. Về môi trường, tôi nghĩ chúng ta đã vượt quá giới hạn, nông nghiệp với thuộc trừ sâu, chăn nuôi với hóa chất, các bác sĩ dặn các bà mẹ đừng cho con ăn gà công nghiệp vì được nuôi bằng kích thích tố không tốt cho sức khỏe trẻ em. Ngày nay có rất nhiều bệnh hiếm do sử dụng môi trường không tốt. Việc bảo vệ môi trường là điều phải làm bây giờ, nếu không là quá trễ. Nhưng chúng ta hãy trở lại với năng  lượng hạt nhân: xây dựng, an toàn và bảo vệ tạo dựng”.

Nữ ký giả Elisabetta Zunica, báo Kyoto News

Ông Akamada Iwao là người Nhật bị kết án tử hình, ông đang chờ xét lại vụ án của mình. Ông có tham dự thánh lễ ở Tokyo Dôme nhưng ông không có dịp gặp cha. Một cuộc gặp ngắn với cha có được dự trù không? Vấn đề án tử hình là vấn đề người Nhật thảo luận rất nhiều. Một thời gian ngắn trước cuộc cải cách của Giáo lý về vấn đề này đã có mười ba vụ hành quyết. Cha không đề cập đến vấn đề này trong các bài diễn văn của cha. Cha có thảo luận với Thủ tướng Shinto Abe không?

“Đối với trường hợp này, tôi chỉ biết về sau, tôi không biết gì về người này. Với Thủ tướng Abe tôi nói nhiều vấn đề, vụ án, kết án mãi mãi không bao giờ kết thúc, dù là án tử hình hay không. Nhưng tôi cũng bàn đến các vấn đề chung chung cũng có trong các nước khác: nhà tù quá tải, người dân chờ trong nhà tù phòng ngừa mà không có quy chế giả định vô tội. Cách đây 15 ngày, tôi có bài phát biểu tại Hội nghị quốc tế về Luật hình sự và tôi đã nói rất nhiều về vấn đề này. Hình phạt tử hình không thể được áp dụng, nó không phải là đạo đức. Điều này phải được liên kết với một ý thức đang phát triển. Chẳng hạn, một vài nước không thể bỏ vì lý do chính trị, nhưng họ đình chỉ, một cách nào đó, đây là tù chung thân nhưng không tuyên bố. Nhưng việc lên án luôn phải đi đôi với việc hội nhập, một sự lên án không mở ra một chân trời là không nhân đạo. Dù là án tù chung thân, cũng phải nghĩ cách đưa người tù này hội nhập, bên trong nhà tù hay bên ngoài. Bà sẽ cho rằng: có một số người bị lên án vì điên rồ,  vì bệnh, vì có gien di truyền nào đó không chữa được… Vậy phải tìm cách giúp họ có sinh hoạt để họ cảm thấy mình như mọi người. Trong nhiều nước trên thế giới, các nhà tù quá tải, nơi chỉ là ‘biển người’, thay vì được phát triển lành mạnh thì tù nhân lại bị hư hỏng. Chúng ta phải chiến đấu với án tử hình chầm chậm này. Có một số trường hợp làm tôi vui vì có các quốc gia đang nói: chúng tôi, chúng tôi thay đổi. Một thống đốc một Tiểu bang năm ngoái trước khi rời chức vụ, ông đã ra lệnh đình chỉ gần như vĩnh viễn: đó là bước tiến của lương tâm con người. Nhưng có một vài nước chưa đi vào con đường này được”. 

Nhà báo Jean-Marie Guénois, Le Figaro

Cha nói hòa bình thực sự chỉ có thể có được nếu giải trừ vũ khí, nhưng trong trường hợp tự vệ chính đáng khi bị nước khác tấn công thì sao? Có thể có chiến tranh chính nghĩa không? Cha có dự trù có một tông huấn nói về bất-bạo động không?

“Một dự án, giáo hoàng kế tiếp sẽ làm… Có những dự án đang ở trong hộc tủ. Một dự án hòa bình đang ở đó, và nó đáng chín muồi. Tôi nghĩ khi đến thời điểm, tôi sẽ làm. Chẳng hạn, vấn đề sách nhiễu cũng là một vấn đề bạo lực, tôi có nói về vấn đề này với các bạn trẻ Nhật. Đây là vấn đề mà chúng tôi cố gắng giải quyết trên nhiều chương trình giáo dục. Đó là vấn đề bạo lực. Một tông huấn về bất-bạo động chưa chín muồi trong đầu tôi, tôi phải cầu nguyện và phải tìm cách.

Có một câu nói của người la mã: ‘Nếu muốn hòa bình phải chuẩn bị chiến tranh’ (Si vis pacem para bellum). Vấn đề này, chúng ta chưa chín muồi, các tổ chức quốc tế cũng chưa, Liên Hiệp Quốc cũng chưa, họ thực hiện nhiều cuộc hòa giải chính đáng, các nước như Na-Uy luôn sẵn sàng đứng ra hòa giải, tôi mừng một chút, nhưng còn phải làm nhiều hơn nữa. Chúng ta hãy nghĩ đến Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, nếu có vấn đề về vũ khí, mọi người đồng ý phải giải quyết vấn đề để tránh tai nạn chiến tranh, thì mọi người phải bỏ phiếu ‘có’. Nếu chỉ có một nước có quyền phủ quyết bỏ phiếu ‘không’ thì mọi sự ngừng lại. Tôi không biết liệu nó có tốt hay không, đó là một ý kiến mà tôi đã nghe, nhưng có lẽ Liên Hợp Quốc nên tiến một bước bằng cách từ bỏ quyền phủ quyết của một số quốc gia của Hội đồng Bảo an. Tôi thấy đây là một khả thể. Có những lập luận trong sự quân bình thế giới mà tôi không thể đánh giá lúc này. Nhưng tất cả những gì có thể thực hiện để chận đứng việc sản xuất vũ khí, để ngăn chặn chiến tranh, để khuyến khích thương thuyết với sự giúp đỡ của những người hướng dẫn, điều này phải luôn được thực hiện và nó mang lại kết quả. Ví dụ, trong hồ sơ Ucraina-Nga, chúng ta không nói về vũ khí. Đó là cuộc đàm phán để trao đổi tù nhân, điều đó là tích cực. Ở Donbass (vùng giữa Ucraina và Nga), mọi người nghĩ về việc lên kế hoạch cho một chế độ chính phủ khác và họ thảo luận về nó. Đây là một bước tích cực.

Đạo đức giả ủng hộ vũ khí là một điều xấu. Các nước kitô giáo, các nước châu Âu, những người nói về hòa bình, về thương mại, về vũ khí, đó là đạo đức giả. Một lời Chúa Giêsu đã nói trong Tin Mừng Thánh Mát-thêu đoạn 23: chúng ta phải chấm dứt với sự giả hình này. Cần phải có can đảm để nói, ‘Tôi không thể nói về hòa bình, bởi vì nền kinh tế của tôi kiếm được rất nhiều tiền với vũ khí’. Đó là những chuyện rất xấu, không xúc phạm, không bôi nhọ đất nước này: Chúng ta phải nói chuyện với nhau như anh em, vì tình huynh đệ của con người: chúng ta phải ngưng vì trẻ em, vì điều này là xấu. Ở một hải cảng, một con tàu đến một đất nước, họ phải giao vũ khí cho một con tàu khác để đến Yémen, và các công nhân cảng nói ‘không’. Họ rất can đảm và con tàu phải đi về nước lại. Đó là một trường hợp, nhưng chúng ta biết làm thế nào để đi theo hướng này. Hòa bình ngày nay rất mong manh, nhưng chúng ta không được nản chí. Giả định tự vệ chính đáng vẫn còn, ngay cả trong thần học luân lý, nó phải được xem như một phương cách cuối cùng. Phương cách cuối cùng với vũ khí. Sự tự vệ chính đáng phải làm qua con đường ngoại giao, qua trung gian hòa giải. Phương sách cuối cùng: tự vệ chính đáng với vũ khí. Nhưng tôi nhấn mạnh: đó là phương sách cuối cùng! Chúng ta, chúng ta đang đi tới đàng trước trong sự tiến bộ đạo đức mà tôi rất trân trọng khi đặt câu hỏi về tất cả các vấn đề này. Thật đẹp bởi vì nó cho chúng ta biết, nhân loại cũng đang tiến về phía trước với điều tốt, chứ không chỉ với điều xấu”. 

Nữ ký giả Cristiana Caricato, Đài truyền hình TV 2000

Độc giả đọc trên các báo, Tòa Thánh bỏ ra hàng trăm triệu âu kim để mua một bất động sản tại trung tâm thủ đô Luân Đôn và có chút không thống nhất trong việc dùng tiền này của Vatican nhất là khi quỹ Đồng tiền Thánh Phêrô có liên hệ vào. Cha có biết các giao dịch tài chánh này không và nhất là theo cha, việc dùng Đồng tiền Thánh Phêrô có đúng không? Cha thường nói không nên kiếm tiền bằng tiền, cha đã tố cáo việc dùng tiền không không thận trọng này, nhưng chúng tôi thấy các hoạt động này liên quan đến Tòa Thánh và điều này gây tai tiếng. Làm thế nào để cha nhìn được toàn bộ vụ này?

“Xin cám ơn. Trước hết việc quản lý tốt là chuyện bình thường: tiền của Đồng tiền Thánh Phêrô đến, tôi phải làm gì, tôi cất vào hộc tủ ư? Không, đó không phải là quản trị tốt! Tôi cố gắng đầu tư, và khi tôi cần cho, khi có nhu cầu, trong một năm chúng tôi thu hồi lại, số vốn này không mất giá. Đó là quản lý tốt. Quản lý bỏ tiền trong hộc tủ là không tốt. Nhưng phải tìm cách quản lý tốt, đầu tư tốt: điều đó có rõ ràng không? Ngay cả đầu tư như người ta vẫn thường gọi ở đây là ‘đầu tư phụ nữ góa’: để ở đây một ít trứng, chỗ kia một ít trứng. Nếu có một cái trứng bể thì cũng còn mấy cái khác và mình không cháy túi. Và luôn có khía cạnh an toàn và khía cạnh đạo đức: nếu chúng ta đầu tư quỹ Đồng tiền Thánh Phêrô vào kỹ nghệ vũ khí thì Quỹ ở đây không phải Quỹ ở đó. Nếu chúng ta đầu tư mà không đụng vào vốn trong nhiều năm thì điều này cũng không đúng. Quỹ Đồng tiền Thánh Phêrô phải được dùng trong một năm, một năm rưỡi cho đến khi việc quyên góp mới trên thế giới gởi về. Và đó là quản lý tốt: về mặt an toàn… và ngay cả, đúng, mình có thể mua bất động sản, cho thuê và bán lại, nhưng trong an toàn, với tất cả bảo đảm cho Quỹ. Điều đã xảy ra là một vụ bê bối tai tiếng: họ đã làm những điều không sạch sẽ. Nhưng khiếu nại không đến từ bên ngoài. Cải cách này về hệ thống kinh tế mà Đức Bênêđictô XVI đã bắt đầu thực hiện và chính ông Tổng Thanh tra nội bộ đã nói: ở đây có một chuyện xấu, ở đây có một chuyện tiến hành không đúng. Ông đến gặp tôi và tôi nói: Ông có chắc không? Ông trả lời: Chắc. Ông cho tôi xem và hỏi tôi, bây giờ tôi phải làm gì? Tôi trả lời: Vatican có tòa án, ông đến đó và nạp đơn khiếu nại với Chưởng lý của Tòa. Tôi mừng vì chúng tôi thấy quản trị của Vatican bây giờ có các nguồn lực để làm sáng tỏ các chuyện xấu xảy ra bên trong nội bộ như trường hợp này, đây không phải là trường hợp của bất động sản ở Luân Đôn vì hồ sơ này chưa rõ – nhưng cũng có những trường hợp tham nhũng. Ông Chưởng lý đã nghiên cứu hồ sơ, mở các cuộc tham vấn và ghi nhận có sự mất cân đối trong ngân sách. Sau đó ông xin phép tôi có các vụ khám xét: giả định có tham nhũng và ông nói với tôi, phải khám xét văn phòng này, văn phòng kia và thêm văn phòng khác nữa. Tôi ký giấy cho phép. Việc khám xét đã thực hiện ở năm văn phòng và bây giờ – dù có giả định vô tội – nhưng đã có các vốn liếng đã không quản lý tốt và cũng có tham nhũng. Tôi nghĩ trong không đầy một tháng nữa sẽ hỏi cung năm người bị đình chỉ vì đã có dấu hiệu tham nhũng bắt đầu. Cha có thể nói cho tôi biết năm người này có tham nhũng không? Không, vì giả định vô tội là một đảm bảo, một quyền của con người. Nhưng có tham nhũng, bà thấy đó. Với các vụ khám xét, chúng ta sẽ thấy họ có tội hay không. Đây là một chuyện xấu, nó không đẹp gì và đã xảy ra ở Vatican. Nhưng điều này đã được làm rõ bởi các cơ chế nội bộ đã bắt đầu hoạt động và Đức Bênêđictô XVI đã bắt đầu lên đưa ra. Tôi cám ơn Chúa vì điều này. Tôi sẽ không cám ơn Chúa vì tham nhũng, nhưng tôi cám ơn Ngài vì hệ thống kiểm soát của Vatican hoạt động tốt”.

Ký giả Philip Pullella, hãng tin Reuters 

Từ vài tuần này đã có lo ngại về những gì đã xảy ra trong hệ thống tài chánh của Vatican và theo một số người, có chiến tranh nội bộ về việc ai sẽ kiểm soát tài chánh. Đa số các thành viên của Hội đồng Quản trị Quyền Thông tin Tài chánh (AIF, Autorité Information Financière) đã từ chức. Nhóm Egmont, nhóm tập hợp các cơ quan tài chánh này đã đình chỉ Vatican ra khỏi các liên lạc an toàn sau vụ khám xét ngày 1 tháng 10. Giám đốc của AIF đã bị đình chỉ và như cha nói, chưa có Tổng Thanh tra mới. Cha sẽ làm gì hay nói gì để đảm bảo với cộng đồng tài chánh quốc tế và với giáo dân được kêu gọi đóng góp cho Đồng tiền Thánh Phêrô mà Vatican sẽ không một lần nữa bị cho là một phần tử bị ruồng bỏ, và người ta không thể tin cậy, rằng các cải cách sẽ tiếp tục và sẽ không trở lại với thói quen cũ? 

“Vatican đã có các tiến bộ trong việc quản trị: chẳng hạn Ngân hàng Vatican IOR bây giờ được tất cả các ngân hàng chấp nhận và có thể làm việc như các ngân hàng Ý, điều mà cách đây một năm chưa làm được. Các tiến bộ đã được thực hiện. Còn về nhóm Egmont là một nhóm quốc tế không chính thức mà AIF là thành viên và kiểm soát quốc tế không tùy thuộc nhóm Egmont, nhóm này là nhóm tư nhân dù nó có tầm quan trọng của nó. Monyeval sẽ thực hiện kế hoạch kiểm tra dự trù vào các tháng đầu năm tới, họ sẽ làm. Ông giám đốc AIF bị đình chỉ vì có các nghi ngờ quản trị xấu, ông đã phải yêu cầu nhóm Egmont thu hồi tài liệu đã bị lấy, và điều này công lý không thể làm. Đứng trước việc này, tôi đã phải tham khảo một thẩm phán Ý ở cấp cao: tôi phải làm gì? Công lý có chủ quyền tối thượng khi đứng trước cáo buộc tham nhũng trong đất nước mình, không ai có thể can thiệp, không ai có thể giao tài liệu cho nhóm Egmont, cần phải nghiên cứu các tài liệu nêu bật những gì xem là quản trị xấu theo nghĩa của một sự kiểm soát không đúng: đó là AIF dường như không kiểm soát được tội ác của người khác. Nhiệm vụ của AIF là kiểm soát. Tôi hy vọng nó sẽ được chứng minh, nếu đây không phải là trường hợp, cho đến bây giờ vẫn còn là thời điểm giả định vô tội. Nhưng bây giờ, thẩm phán có chủ quyền và phải nghiên cứu làm thế nào mà các sự việc đã xảy ra. Hợp đồng của ông giám đốc AIF hết hạn vào ngày 19 tháng 11. Cách đây mấy ngày tôi có gọi điện thoại cho ông ấy nhưng ông chưa sẵn sàng. Ông sẽ trả lời tôi sau. Và tôi đã thông báo ông sẽ ra đi ngày 19. Tôi đã tìm được người kế vị ông, một thẩm phán có trình độ pháp lý và kinh tế cao, ở tầm quốc gia và quốc tế. Khi tôi trở về, ông sẽ nhậm chức giám đốc AIF. Cũng nghịch lý, cơ quan giám sát có chủ quyền với Nhà nước. Điều này không dễ hiểu. Điều đã tạo một chút hoang mang là nhóm Egmont, một nhóm tư nhân: đã giúp nhiều nhưng không phải là nhóm có thẩm quyền kiểm soát như nhóm Moneyval. Nhóm Moneyval sẽ nghiên cứu các con số, nghiên cứu các thủ tục, nghiên cứu làm thế nào mà chưởng lý tòa án có thể hành động và cách mà quan tòa và các thẩm phán sẽ quyết định vụ án. Tôi biết trong những ngày này, cuộc thẩm vấn một số người trong năm người bị đình chỉ sẽ bắt đầu. Điều này không phải dễ, nhưng chúng tôi không được ngây thơ cũng không được làm nô lệ. Có người nói với tôi, với câu chuyện này, chúng ta đã đụng đến nhóm Egmont, mọi người sợ hãi và đã bị một chút khủng bố tâm lý. Chúng ta hãy để khía cạnh này qua một bên. Chúng ta sẽ đi đến đàng trước với luật pháp, với Moneyval, với tân giám đốc AIF. Và giám đốc bị đình chỉ: có thể ông vô tội. Tôi mong được như vậy, vì đây là điều tốt, một người vô tội và không phạm tội, tôi hy vọng. Nhưng có một chút ồn ào chung quanh nhóm này, vì họ không muốn người khác truy cập các tài liệu thuộc về nhóm.

Đây là lần đầu tiên nắp được mở từ bên trong chứ không từ bên ngoài. Từ bên ngoài thì đã nhiều lần. Người ta đã nói về chúng tôi nhiều lần và chúng tôi thật sự xấu hổ… Nhưng Đức Bênêđictô XVI đã khôn ngoan, ngài đã đưa ra một quá trình đã trưởng thành và bây giờ có các tổ chức. Ông Tổng Thanh tra đã có can đảm nạp đơn khiếu nại năm người. Và công việc tiến hành… Tôi thật sự không muốn tấn công nhóm Egmont vì họ làm rất nhiều điều tốt, họ giúp đỡ nhưng trong trường hợp này là chủ quyền Nhà nước, là công lý, là quyền tối thượng so với quyền hành pháp. Không phải dễ để hiểu nhưng tôi xin ông hiểu cho. 

Roland Juchem, CIC (Trung tâm Thông tin Công giáo, Centrum Informationis Catholicum) 

Trên chuyến bay từ Bangkok đến Tokyo, cha đã gởi một điện tín cho bà Carrie Lam (Lâm Trịnh Nguyệt Nga) ở Hồng Kông. Cha nghĩ gì về tình hình Hồng Kông hiện nay với các vụ biểu tình và bầu cử hội đồng tỉnh? Khi nào thì chúng tôi có thể đi theo cha đến Bắc Kinh?

“Các điện tín được gởi đến tất cả các Quốc gia, đó là lời chào tự động và cũng là một cách lịch sự xin bay qua trên không phận của họ. Điều này không có nghĩa là chống hay hỗ trợ. Đây là điều máy móc mà tất cả các phi cơ đều làm. Về mặt kỹ thuật, khi vào không phận hãng hàng không báo cho biết là họ đi vào và chúng tôi lịch sự làm. Nó không có ý nghĩa gì trong câu hỏi của ông. Còn về điều khác ông nói với tôi, khi chúng ta nghĩ đến thì không những chỉ có tình trạng ở Hồng Kông, ở Chilê, ở Pháp một năm với Áo Vàng. Rồi còn Nicaragua và các nước khác ở Châu Mỹ La Tinh đều có vấn đề như vậy và một số nước ở châu Âu cũng bị. Đây là tình trạng chung. Tòa Thánh sẽ làm gì được với các tình trạng này? Tòa Thánh kêu gọi đối thoại, hòa bình, nhưng không phải chỉ có Hồng Kông, còn các tình trạng khác mà lúc này tôi không thể nào đánh giá được. Tôi tôn trọng hòa bình và tôi xin hòa bình cho tất cả các nước có vấn đề, ngay cả Tây Ban Nha. Cần phải tương đối hóa và kêu gọi hòa bình để các vấn đề này có thể được giải quyết. Và cuối cùng: tôi muốn đến Bắc Kinh, tôi yêu thương đất nước Trung quốc.”

Nữ ký giả Valentina Alazraki, Televisa

Châu Mỹ La Tinh đang cháy. Sau Venezuela và Chilê, chúng ta đã thấy các hình ảnh mà chúng ta nghĩ sẽ không còn thấy sau chế độ độc tài Pinochet. Chúng ta đã thấy tình trạng ở Bôlivia, ở Nicaragua và các nước khác: các bạo loạn, bạo lực ngoài đường,  người chết, người bị thương, thậm chí cả nhà thờ cũng bị đốt cháy, bị xúc phạm. Xin cha cho biết phân tích của cha về những gì đang xảy ra ở các đất nước này? Giáo hội, và cá nhân cha là giáo hoàng Châu Mỹ La Tinh, cha có làm gì không?

Có người nói với tôi: một phân tích phải được làm. Tình trạng hiện nay ở Châu Mỹ La Tinh giống với tình trạng của những năm từ 1974 đến 1980 ở Chi-lê, Argentina, Uruguay, Ba Tây, Paraguay với Strössner và tôi nghĩ Bôlivia cũng vậy…  Vào thời điểm đó có chiến dịch Condor… Một tình huống trong ngọn lửa nhưng tôi không biết hai vấn đề có giống nhau không. Tôi thật sự không thể làm phân tích ngay bây giờ. Đúng là có những tuyên bố không phải là tuyên bố của hòa bình. Tình hình xảy ra ở Chilê làm tôi sợ, vì Chilê đang thoát ra khỏi vấn đề lạm dụng đã tạo bao nhiêu đau khổ, và bây giờ một vấn đề kiểu này mà chúng ta không hiểu rõ. Nhưng như bà nói, Chilê đang ở trong ngọn lửa và chúng ta phải tìm cách đối thoại và phân tích. Không phải lúc nào tôi cũng có đủ tài liệu phân tích về tình trạng của Châu Mỹ La Tinh. Cũng có những chính phủ yếu, rất yếu không mang lại trật tự và hòa bình và đó là lý do vì sao chúng ta đang ở trong tình trạng này.

Nữ ký giả Valentina Alazraki, Televisa

Tổng thống Bôlivia Evo Morales đã xin cha hòa giải chẳng hạn. Những trường hợp cụ thể…

Đúng, những trường hợp cụ thể. Nước Venezuela đã xin trung gian hòa giải và Tòa Thánh luôn sẵn sàng giúp đỡ. Có một mối quan hệ tốt và chúng tôi sẵn sàng giúp đỡ khi cần thiết. Nước Bôlivia đã làm một cái gì đó như vậy. Họ xin Liên Hiệp Quốc gởi các đại diện đến, gồm một vài nước châu Âu. Tôi không biết nước Chilê có xin trung gian hòa giải quốc tế không. Nước Ba Tây, chắc chắn là không, nhưng cũng có vấn đề.  Hơi lạ một chút, nhưng tôi không muốn nói thêm một chữ nào nữa vì thực sự tôi không đù khả năng. Tôi không nghiên cứu nhiều và thành thực mà nói, tôi không hiểu rõ mấy.

Nhân câu hỏi của bà, để nói thêm vì bà không nói nhiều về Thái Lan, một đất nước khác nước Nhật, một văn hóa siêu việt, một văn hóa của cái đẹp, và khác với cái đẹp của Nhật: một văn hóa, rất nhiều nghèo khổ và rất nhiều phong phú tinh thần. Nhưng cũng có vấn đề làm chúng ta đau lòng, làm chúng ta nghĩ đến Grecia và những người khác (trong quyển sách của nữ ký giả Valentina Alazraki và ông Luigi Ginami). Bà là chuyên gia trong các vấn đề khai thác con người, bà đã nghiên cứu kỹ và quyển sách của bà giúp ích rất nhiều. Và ở Thái Lan, một vài nơi ở đây thật khó cho vấn đề này. Nhưng cũng có miền Nam Thái Lan, miền Bắc xinh đẹp của Thái Lan mà tôi không đến thăm được, ở đó có các bộ lạc với một nền văn hóa khác. Tôi có tiếp hơn hai mươi người ở vùng này, các tín hữu kitô đầu tiên, những người rửa tội đầu tiên, họ đến Rôma, họ có một văn hóa khác, văn hóa bộ tộc. Ở Bangkok chúng ta cũng đã thấy, đây là một thành phố rất mạnh, rất hiện đại nhưng có các phong phú cũng như các vấn đề khác với nước Nhật.

Về vấn đề khai thác con người, tôi muốn cám ơn quyển sách của bà, cũng như quyển sách “xanh” của bà Franca Giansoldati: hai phụ nữ đi trên máy bay này, mỗi người viết viết một quyển sách đề cập đến các vấn đề hiện nay, vấn đề môi sinh, vấn đề hủy hoại đất mẹ và môi trường, vấn đề khai thác con người như bà đã đề cập đến. Chúng tôi thấy phụ nữ làm việc còn hơn các ông và họ có khả năng. Tôi xin cám ơn cả hai về sự đóng góp này. Và tôi cũng không quên chiếc áo của Rocio (chiếc áo của một phụ nữ Mêhicô bị ám sát mà nữ ký giả Valentina Alzraki đã tặng Đức Phanxicô trong cuộc phỏng vấn trên video được thực hiện cách đây mấy tháng).

Và tôi xin cám ơn bà đã đặt các câu hỏi trực tiếp, và như thế là tốt. Xin anh chị em cầu nguyện cho tôi. Và chúc các bạn ăn ngon miệng.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch