“Hãy để những người có quyền gây ra chiến tranh chọn hòa bình!”
Lời kêu gọi mạnh mẽ của Đức Lêô trong Lễ Phục Sinh đầu tiên của ngài: “Hãy để những người có quyền gây ra chiến tranh chọn hòa bình!”
Trong thông điệp “urbi et orbi” truyền thống và lời chúc lành gởi đến thành phố và thế giới, Đức Lêô đã ám chỉ đến cuộc chiến ở Trung Đông và các cuộc xung đột khác, nhưng ngài không nêu tên cụ thể, và làm nhiều người ngạc nhiên khi ngài kêu gọi có buổi cầu nguyện cho hòa bình ngày thứ bảy tuần tới. Ngài chào giáo dân bằng mười ngôn ngữ khác nhau.
lanacion.com, Elisabetta Piqué, 2026-04-05
Đức Giáo hoàng trong Thánh lễ Phục Sinh
Trong Chúa nhật Phục sinh đầu tiên của ngài, Đức Lêô đã đưa ra lời kêu gọi hòa bình mới và mạnh mẽ, khác với các Giáo hoàng tiền nhiệm của ngài: “Hãy để những người cầm vũ khí trong tay hạ vũ khí xuống! Hãy để những người có quyền gây ra chiến tranh chọn hòa bình! Không phải là một hòa bình áp đặt bằng vũ lực, nhưng thông qua đối thoại. Chúng ta không thể thờ ơ! Chúng ta không thể cam chịu điều ác!”
Trong thông điệp Phục sinh từ ban công Đền thờ Thánh Phêrô, Đức Lêô không xem xét lại tình hình địa chính trị của một thế giới đang chìm trong lửa đạn, cũng không đề cập đến các quốc gia đang vướng vào những tình huống phức tạp, như các tiền nhiệm của ngài gần đây đã làm. Áp dụng phong cách riêng, ngài trích dẫn lời Đức Phanxicô – lần cuối Đức Phanxicô xuất hiện là vào Lễ Phục Sinh và lên án “toàn cầu hóa của thờ ơ” – Đức Lêô đã làm trong suốt Tuần Thánh, đánh dấu bằng cuộc chiến do Israel và Hoa Kỳ – quê hương của ngài – phát động chống lại Iran, một cuộc chiến đang tàn phá toàn cầu, một lần nữa ngài kêu gọi đối thoại và hòa hợp trong một thế giới đang rỉ máu vì những xung đột khủng khiếp.
Trước 50.000 giáo dân ở Quảng trường Thánh Phêrô, Đức Lêô kêu gọi: “Hòa bình mà Chúa Giêsu ban cho chúng ta không chỉ đơn thuần là việc chấm dứt vũ khí, mà là hòa bình chạm đến và biến đổi trái tim của mỗi người. Chúng ta hãy hoán cải để đến với hòa bình của Chúa Kitô! Chúng ta hãy cất tiếng kêu gọi hòa bình xuất phát từ trái tim mình!”
Trong Thánh lễ đồng tế trọng thể với các hồng y, giám mục và linh mục trong một ngày nắng đẹp tại Quảng trường như thường lệ trong lễ Phục sinh đã được trang hoàng với các bông hoa tươi đẹp của các nhà trồng hoa Hà Lan tặng, Đức Lêô giải thích ý nghĩa của Lễ Phục Sinh: một thông điệp hy vọng khó nắm bắt, dù tình yêu của Chúa Giêsu đã chiến thắng cái chết, nhưng cái chết luôn rình rập chúng ta, ngài cảnh báo: “Chúng ta thấy điều này trong bạo lực, trong vết thương của thế giới, trong tiếng kêu đau đớn vang lên khắp nơi vì những lạm dụng đè bẹp những người yếu thế nhất, trước sự sùng bái lợi nhuận cướp bóc tài nguyên trái đất, trước bạo lực chiến tranh giết chóc và tàn phá. Trong thực tại này, Lễ Phục sinh mời gọi chúng ta ngước nhìn và mở rộng trái tim mình.”
“Thật vậy, nhiều khi chúng ta cảm thấy như Chúa không hiện hữu: chúng ta thấy bất công, điều ác, thờ ơ và những hành động tàn bạo không ngừng. Nhưng giữa bóng tối, điều gì đó mới mẻ luôn bắt đầu nảy mầm, và sớm muộn gì cũng đơm hoa kết trái. Nguyện xin Chúa Kitô, Chúa Phục sinh của chúng ta, chúc phúc cho chúng ta và ban bình an cho toàn thế giới.”
Khác với truyền thống được khởi xướng cách đây vài thập kỷ của các Giáo hoàng tiền nhiệm, gần đây nhất là Đức Gioan-Phaolô II, Đức Bênêđíctô XVI và Đức Phanxicô – Ngài không đề cập đến các khu vực hay quốc gia xung đột, nhưng ngài ám chỉ đến một thế giới bị tàn phá bởi chiến tranh và bất công trên mọi lục địa.
Với cuộc chiến tranh tàn khốc đang diễn ra ở Ukraine trong hơn bốn năm và Trung Đông đang bốc cháy vì cuộc chiến chống Iran do Hoa Kỳ và Israel phát động cách đây một tháng và một tuần, Đức Lêô đã gởi thông điệp rõ ràng đến các nhân vật chính trị chịu trách nhiệm về những thảm họa này. Sau đó, ngài nhắc lại lễ Phục sinh là chiến thắng của sự sống trước cái chết, của ánh sáng trước bóng tối, của tình yêu trước hận thù: “Sức mạnh mà Chúa Kitô phục sinh không phải là bạo lực. Chúa Kitô đã sống lại từ cõi chết, và cùng với Ngài, chúng ta cũng sống lại trong cuộc sống mới!”
Ngài nhấn mạnh: “Trong ánh sáng của Lễ Phục sinh, chúng ta hãy để Chúa Kitô làm chúng ta ngạc nhiên! Hãy để tình yêu bao la của Ngài biến đổi trái tim chúng ta! Xin những người đang cầm vũ khí hãy hạ vũ khí xuống! Xin những người có quyền lực gây ra chiến tranh hãy chọn hòa bình! Không phải một hòa bình bị áp đặt bằng vũ lực mà bằng đối thoại. Không phải với ý chí thống trị người khác, nhưng để tìm kiếm họ.”
“Chúng ta đang quen dần với bạo lực, cam chịu và trở nên thờ ơ. Thờ ơ trước cái chết của hàng ngàn người. Thờ ơ trước hậu quả của sự thù hận và chia rẽ do các cuộc xung đột gieo rắc. Thờ ơ trước những hậu quả kinh tế và xã hội mà chúng gây ra, những hậu quả mà dù sao thì tất cả chúng ta đều cảm nhận được.”
Có một ‘toàn cầu hóa của sự thờ ơ’ ngày càng rõ rệt, đó lời nói của Đức Phanxicô hay lặp đi lặp lại: “Mỗi ngày chúng ta thấy biết bao ý chí muốn chết trong vô số cuộc xung đột ảnh hưởng đến các khu vực khác nhau trên thế giới.”
Đức Lêô tiếp tục: “Thập giá của Chúa Kitô luôn nhắc chúng ta về đau khổ và nỗi đau bao quanh cái chết, cũng như nỗi thống khổ do cái chết gây ra. Tất cả chúng ta đều sợ chết, và vì sợ hãi, chúng ta quay lưng lại, chúng ta không muốn nhìn. Chúng ta không thể thờ ơ! Chúng ta không thể cam chịu cái ác!”
Ngài nhắc lại lời dạy của Thánh Augustinô: “Nếu cái chết làm bạn sợ hãi, bạn hãy yêu mến phục sinh.” Chúng ta hãy yêu mến phục sinh, phục sinh nhắc chúng ta cái ác không có tiếng nói cuối cùng, vì cái ác đã bị Đấng Phục Sinh đánh bại.”
Sau khi làm giáo dân ngạc nhiên bằng lời kêu gọi tham dự buổi cầu nguyện cho hòa bình ngày thứ bảy tuần tới, Đức Lêô kết thúc bằng lời khẩn cầu khác: “Trong ngày lễ này, chúng ta hãy gạt bỏ mọi ham muốn xung đột, thống trị và quyền lực, xin Chúa ban bình an cho một thế giới bị chiến tranh tàn phá, bị hận thù và thờ ơ chế ngự làm chúng ta cảm thấy bất lực trước cái ác. Chúng ta phó thác cho Chúa tất cả những trái tim đang đau khổ và chờ đợi sự bình an đích thực mà chỉ có Ngài mới có thể cho. Xin anh chị em tin tưởng vào Ngài và mở lòng ra với Ngài, chỉ có Ngài mới làm cho mọi sự trở nên mới mẻ.”
Sau đó, nối tiếp truyền thống bị gián đoạn bởi Triều Đức Phanxicô, ngài chỉ chúc giáo dân một Lễ Phục Sinh vui vẻ bằng tiếng Y như các tiền nhiệm của ngài – Đức Bênêđíctô XVI, Đức Gioan-Phaolô II – đã từng làm. Giữa tiếng reo hò của đám đông, Đức Lêô chào giáo dân bằng mười ngôn ngữ: Ý, Pháp, Anh, Đức, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ba Lan, Ả Rập, Trung Quốc và La-tinh; sau đó ngài ban phép lành “urbi et orbi”, cho thành phố và cho thế giới.
Ngày chúa nhật Phục sinh 20 tháng 4-2025, Đức Phanxicô đã đi trên chiếc xe giáo hoàng để tạm biệt giáo dân, một ngày trước khi ngài qua đời – Đức Lêô cũng đã đi vòng quanh quảng trường và đầu đường Via della Conciliazione, được hàng ngàn giáo dân reo hò cổ vũ, ngài đã dừng lại nhiều lần để chúc phúc và hôn các em bé.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
