Mikael Corre, Phóng viên thường trực của báo La Croix tại Vatican
Từ nhiều tháng nay, qua Rôma và Tin Mừng, Đức Lêô chỉ trích sự sùng bái bạo lực, thống trị và đế chế. Ngày thứ ba 31 tháng 3, khi rời dinh Castel Gandolfo, cuối cùng ngài đã làm điều mà ngài gần như luôn từ chối cho đến lúc này: công khai nêu tên Tổng thống Donald Trump. Cho đến lúc này, ngài tránh bình luận trực tiếp về chính trị đất nước của ngài, nhưng hôm nay ngài kêu gọi Tổng thống Mỹ tìm cách chấm dứt chiến tranh với Iran.
Nhưng sẽ sai lầm nếu cho đây là một tuyên bố mới được đưa ra. Từ nhiều tháng qua, Đức Lêô đã nói về nước Mỹ, ngài lên án logic bạo lực và thống trị, ngài thường xuyên nhắc đến Đế chế La-mã, ma trận lịch sử của quyền lực, để lên án những hành vi thái quá của nó.
Ngày 9 tháng 1, trước Ngoại giao đoàn, khi ngài đọc lại tác phẩm *Thành phố của Chúa* của Thánh Augustinô, ngài nhắc lại: “Với Thánh Augustinô, thành phố trần gian thể hiện qua Đế chế La-mã, nó bị tiêu diệt bởi khát vọng quyền lực và vinh quang thế gian.” Ngài chống “ngoại giao bằng vũ lực, tìm hòa bình bằng vũ lực để áp đặt sự thống trị của riêng mình”. Toàn bộ lập luận của ngài nằm ở đó: bạo lực không chỉ là một phương pháp, nhưng còn là sự sùng bái thần tượng.
Sự kết thúc của Đế chế
Ngày 28 tháng 3, tại Monaco, nhận thức này mang một ý nghĩa đương đại hơn nữa. Bình luận về câu chuyện Caiaphas, ngài mô tả đây là một “tính toán chính trị dựa trên nỗi sợ. Chúa Giêsu tiếp tục mang hy vọng, đó là nỗi sợ của những người kêu gọi giết Ngài”. Đức Lêô nhấn mạnh tầm quan trọng đương thời của câu chuyện Kinh Thánh: “Các thế lực hùng mạnh sẵn sàng giết người không chút do dự. Một thế giới chủ trương quyền lực cuối cùng biện minh cho việc loại bỏ những người vô tội, những cuộc chiến đang nhuộm máu hiện nay là kết quả của sự sùng bái quyền lực và tiền bạc.”
Tại Monaco, Đức Lêô nói về La-mã cổ đại và mọi người đều hiểu
Một cột mốc mới: ngày 2 tháng 4, trong bài giảng Thánh lễ Truyền Dầu. Đức Lêô đã nói câu nói tạo nên tiêu đề cho chuyên mục này: ngài đặt ra hai điều kiện cho sứ mệnh Kitô giáo: từ bỏ bản thân và bác bỏ những dấu hiệu của quyền lực. Ngài nói: “Sẽ không có ‘tin mừng cho người nghèo’ nếu chúng ta đến với họ bằng quyền lực. Xuyên suốt lịch sử, sứ mệnh Kitô giáo đã bị bóp méo bởi logic thống trị. Điều tốt đẹp không thể nảy sinh từ sự lạm dụng quyền lực, cả trong lĩnh vực mục vụ lẫn trong lĩnh vực xã hội và chính trị.”
Chính ở đây, ngài đã nói câu nói quan trọng: “Sự chiếm đóng thế giới của chủ nghĩa đế quốc đã bị gián đoạn từ bên trong.”
Theo ngài, thập giá không phải là nơi diễn ra sự cứu rỗi trừu tượng nhưng là sự kết thúc của một đế chế.
Cuộc đóng đinh
Cách nói này tinh tế hơn là tấn công trực diện chống Hoa Kỳ. Một nguồn tin từ Vatican nhận xét: “Tuy nhiên, ngài không thực sự nhắm vào họ, ngài đang lên án một hình thức thần thánh hóa quyền lực bằng cách huy động chính xác trí tưởng tượng Rôma, đế quốc đang thấm đẫm một phần văn hóa của cánh hữu bảo thủ công nghệ Mỹ ngày nay. Sự chuyển hướng này không hề vô hại.”
Có rất nhiều ví dụ. Dù không phải tất cả đều thuộc phạm trù chủ nghĩa Trump, nhưng một số nhân vật trong giới công nghệ Mỹ và hệ sinh thái bảo thủ đang dùng lại hình ảnh Rôma về sự vĩ đại và quyền lực, gợi lên trật tự, sức mạnh và sự suy tàn của nền văn minh: Mark Zuckerberg và sự say mê của ông với Augustus, Elon Musk và những người theo ông (hình ảnh, video hoặc các văn bản hài hước được lan truyền trên mạng) viện dẫn Đế chế La-mã, Phó Tổng thống JD Vance cho mình đang sống “vào cuối thời kỳ cộng hòa”, và Peter Thiel từ lâu đã xây dựng một nền thần học chính trị trong đó Caesar, Rôma và Antichrist đóng vai trò tham chiếu. Tất cả những điều này là dấu hiệu của một nền văn hóa mà trong đó đế chế không còn đơn thuần là một tham chiếu học thuật, nhưng là một nền văn hóa đại chúng.
Đối diện với hiện tượng này, Đức Lêô nhắc chúng ta trung tâm của câu chuyện Kitô giáo không phải là Đế chế La-mã, nhưng là cây thánh giá.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Thích điều này:
Thích Đang tải...
