Đức Phanxicô hết lời ca ngợi hồng y O’Malley  – Vì sao?

89

Đức Phanxicô hết lời ca ngợi hồng y O’Malley  – Vì sao?

pillarcatholic.com, J.D. Flynn, 2021-09-02

Tuần này Đức Phanxicô đã khen ngợi hồng y Sean O’Malley, Tổng Giám mục giáo phận Boston, vì công trình của ngài trong nỗ lực toàn cầu của Giáo hội nhằm giải quyết vấn đề lạm dụng tình dục trong giới giáo sĩ, hồng y đã thành lập ủy ban toàn cầu về vấn đề này.

Lời khen được nói lên khi hồng y O’Malley, 77 tuổi, sắp nghỉ hưu trong cương vị Tổng giám mục giáo phận Boston. Đây là lời nói chứng minh mối quan hệ của giáo hoàng với hồng y O’Malley, người luôn tin tưởng vào các nỗ lực của giáo hoàng trong việc cải cách lạm dụng tình dục, nhưng cuối cùng lại bị bỏ qua một bên do một trong những sáng kiến quan trọng nhất của giáo hoàng về chủ đề này.

 Hồng y Sean Patrick O’Malley nhìn Đức Phanxicô đến để cử hành thánh lễ ở căn cứ không quân Las Palmas ở Lima, Peru, ngày 21 tháng 1 năm 2018. REUTERS / Alessandro Bianchi / Alamy

Qua lịch sử của mối quan hệ này, lời ca ngợi tự phát của giáo hoàng dành cho hồng y O’Malley đã làm cho nhiều quan sát viên tại Vatican ngạc nhiên. Và làm cho một số người hỏi, có phải vì hồng y sắp về hưu hay lời khen đồng nghĩa với việc Đức Phanxicô – đang đối diện với những chỉ trích mới trong việc cáo buộc sai trái tình dục – có thể cần sự giúp đỡ của hồng y O’Malley, như trong quá khứ ngài đã cần.

Tuần này Đức Phanxicô nói trong cuộc phỏng vấn trên đài phát thanh Cope: “Tôi muốn vinh danh người đã lần đầu tiên nói chuyện này với lòng dũng cảm, dù ngài bị vướng cái gai trong tổ chức của mình, rất lâu trước khi tổ chức được thành lập, đó là hồng y O’Malley. Ngài giải quyết vấn đề ở Boston và đó là chuyện không dễ dàng chút nào. Và Ủy ban Bảo vệ Trẻ vị thành niên do sáng kiến của hồng y O’Malley vẫn còn hoạt động.”

Trên thực tế, phần lớn sự nghiệp của hồng y O’Malley gắn liền với việc xử lý các vấn đề lạm dụng tình dục của giáo sĩ. Năm 1992, ngài  được bổ nhiệm đứng đầu giáo phận Fall River, bang Massachusetts. Ở đó, ngài lãnh đạo giáo phận khi phải đối diện với vụ tai tiếng của một linh mục bị giáng chức, cuối cùng linh mục thừa nhận mình đã lạm dụng tình dục ít nhất 100 trẻ em, được giáo phận Fall River trong những năm 1960 chuyển từ giáo xứ này qua giáo xứ khác dù trong thời gian bị tố cáo, thậm chí cả lúc bị bắt giữ do lạm dụng tình dục hàng loạt trẻ vị thành niên.

Năm 2002, ngài được bổ về giáo phận Palm Beach, Florida khi ngài đang giải quyết một vụ tai tiếng lạm dụng, nhưng năm sau, ngài được chuyển về Tổng giáo phận Boston, nơi xảy ra vụ Spotlight và vụ hồng y Bernard Law từ chức.

Hồng y O’Malley thường được các quan sát viên của Giáo hội đánh giá cao trong nỗ lực giải quyết các vụ lạm dụng và là nhân vật trọng tâm của Giáo hội về vấn đề này.

Ngay từ đầu triều giáo hoàng, Đức Phanxicô đã dựa vào uy tín của hồng y O’Malley để giải quyết vụ tai tiếng lạm dụng tình dục, cuối năm 2013 ngài bổ nhiệm hồng y đứng đầu ủy ban phụ trách đối đầu các vụ lạm dụng, ủy ban mà bây giờ ngài khẳng định chính hồng y O’Malley là người tạo lập.

Các nhà phê bình cho rằng Đức Phanxicô dựa vào uy tín của hồng y O’Malley để củng cố uy tín riêng của mình trong vấn đề lạm dụng và ngay từ đầu, ủy ban này đã bị một số nhà phân tích xem là cách giao tế công cộng nhằm làm chệch hướng những chỉ trích cách ngài xử lý với các nạn nhân bị lạm dụng. Về phần mình, hồng y O’Malley cho rằng ủy ban này là do giáo hoàng quan tâm đến đáp ứng mục vụ của vấn đề lạm dụng tình dục.

Sau khi Ủy ban được đưa ra, một số thành viên cho rằng ủy ban thiếu chặt chẽ, nhưng hồng y O’Malley vẫn ủng hộ. Sau khi một thành viên, nạn nhân của lạm dụng tình dục bị đình chỉ, sau đó cả ông và một thành viên khác từ chức năm 2017, hồng y O’Malley đã đưa ra cái nhìn tích cực về ủy ban, các mục tiêu của ủy ban và các nỗ lực của giáo hoàng chống hành vi lạm dụng và các hành vi sai trái của giáo sĩ.

Tuy nhiên, đằng sau cánh cửa đóng kín của Vatican, năm 2017 hồng y O’Malley đã thúc đẩy những thay đổi trước phản ứng của Đức Phanxicô đối với các linh mục bị cáo buộc có hành vi sai trái, thúc giục giáo hoàng ngừng phục hồi các linh mục bị sa thải khỏi chức vụ hoặc khỏi hàng ngũ giáo sĩ. Hồng y cũng thương cảm với những nạn nhân bị tổn thương do cách giáo hoàng đối xử về việc lạm dụng, kể cả những người đã từ chức khỏi ủy ban và cố gắng giảm bớt sự đổ lỗi cho Đức Phanxicô, nhưng hướng về lý do rối loạn chức năng thể chế.

Tháng 1 năm 2018, hồng y O’Malley đã công khai chỉ trích Đức Phanxicô. Nhưng khi lời chỉ trích gây xôn xao toàn cầu, họ chỉ kể một nửa câu chuyện. Tuyên bố của hồng y cũng có một số đoạn nhằm bảo vệ tính cách và ý định tốt của giáo hoàng.

Khi Đức Phanxicô đi Nam Mỹ và dừng ở Santiago, Chi-lê. Một nhà báo hỏi ngài về giám mục Juan Barros – giám mục mà ngài đã bổ nhiệm ở giáo phận Osorno, Chi-lê, dù đã có những cáo buộc cho rằng giám mục đã cho phép, chứng kiến và che đậy việc lạm dụng tình dục của linh mục nổi tiếng là kẻ săn mồi Fernando Karadima.

Đức Phanxicô trả lời nhà báo, những lời buộc tội giám mục Barros là “vu khống”, thiếu bằng chứng, làm nặng thêm việc cáo buộc này  là bịa đặt có động cơ chính trị.

Đức Phanxicô nói, “Ngày họ mang đến cho tôi bằng chứng để chống lại giám mục Barros, tôi sẽ nói sau”, lời tuyên bố này đã gây ra các cuộc biểu tình trên khắp Chi-lê.

Hồng y đã viết: “Có thể hiểu lời tuyên bố của giáo hoàng hôm qua ở Santiago, Chi-Lê là nguồn đau đớn vô cùng cho những người sống sót sau các vụ lạm dụng tình dục của các giáo sĩ hoặc bất kỳ thủ phạm nào khác. Những từ ngữ của câu “nếu quý vị không chứng minh được xác nhận của mình, thì người ta không tin quý vị”, loại bỏ những người đau khổ vì những vi phạm đáng trách đối với phẩm giá con người, làm cho  nạn nhân sống sót bị mất uy tín.”

Đồng thời, hồng y bảo vệ các động lực của giáo hoàng:

“Không phải cá nhân liên quan đến các trường hợp là chủ đề của cuộc phỏng vấn ngày hôm qua, tôi không thể giải thích lý do vì sao Đức Phanxicô lại chọn những từ cụ thể mà ngài đã nói vào thời điểm đó. Tuy nhiên, những gì tôi biết là ngài hoàn toàn thừa nhận những thất bại nghiêm trọng của Giáo hội và các giáo sĩ đã lạm dụng trẻ em và tác động tàn khốc mà những tội ác đó đã gây ra đối với những người sống sót và những người thân yêu của họ.”

Hồng y nói thêm: “Những tuyên bố của giáo hoàng nói lên rằng, trong Giáo hội không có chỗ cho những kẻ lạm dụng trẻ em và chúng ta không khoan nhượng cho những tội ác này, đó là cam kết của ngài.”

Tháng sau, hồng y O’Malley im lặng khi hãng tin Associated Press loan tin, năm 2015, ngài nhận thư của một nạn nhân bị lạm dụng nêu chi tiết cáo buộc giám mục Barros đã đồng lõa với hành vi lạm dụng.

Báo cáo của hãng tin AP nói, hồng y O’Malley nói với nạn nhân ngài đã chuyển tận tay cho Đức Phanxicô các bằng chứng cáo buộc giám mục Barros.

Lời kể của nạn nhân cho thấy, đây là khinh suất, thậm chí là trùng lặp của giáo hoàng. Lời buộc tội này được xác nhận như hồng y O’Malley đã xác nhận, ngài đã trực tiếp trao bức thư cho Đức Phanxicô.

Nhưng hồng y không đưa ra bình luận nào, cho thấy trên thực tế Đức Phanxicô đã không biết gì về những cáo buộc trực tiếp của nạn nhân đối với giám mục Barros. Vụ việc vẫn chưa được giải quyết.

Dù có sự ủng hộ của hồng y O’Malley trong nhiều năm với những nỗ lực của giáo hoàng trong vấn đề lạm dụng giáo sĩ và một quyết định có thể cứu giáo hoàng khỏi những cáo buộc nghiêm trọng về sự thiếu trung thực và che đậy, hồng y O’Malley đã không được kêu gọi để trợ giúp Đức Phanxicô khi năm 2018 ngài bắt đầu triển khai một câu trả lời toàn cầu với vụ bê bối của cựu hồng y Theodore McCarrick.

Trên thực tế, khi Đức Phanxicô triệu tập hội nghị thượng đỉnh toàn cầu các Chủ tịch Hội đồng Giám mục tháng 2 năm 2019 về lạm dụng, ngài đã nhờ hồng y Mỹ Blase Cupich, giúp tổ chức, dù ngay từ đầu, hội nghị thượng đỉnh là ý tưởng của hồng y O’Malley.

Hồng y O’Malley tham dự hội nghị, nhưng hồng y Cupich mới là người chủ chốt. Và cũng chính hồng y Cupich, chứ không phải hồng y O’Malley, tháng 11 năm 2018 đã phác thảo cho kế hoạch điều tra các giám mục cuối cùng đã được ban hành với tông thư Các con là Ánh sáng Thế gian, Vos estis lux mundi, tài liệu trọng tâm cho các nỗ lực của Đức Phanxicô nhằm giải quyết các hành vi sai trái của hàng giám mục. Trong khi đó, quy trình xét xử giám mục do hồng y O’Malley và ủy ban lạm dụng, Như Người mẹ, Come una madre, nghĩ ra, vẫn không được dùng đến và dường như bị bỏ vào thùng rác.

Các quan sát viên ở Vatican ghi nhận, rõ ràng lúc mà giáo hoàng đề cập đến việc việc giải quyết vụ bê bối McCarrick, uy tín của hồng y  O’Malley đối với giáo hoàng đã giảm.

Dù hồng y O’Malley đã chỉ trích phản ứng không rõ ràng của văn phòng với bức thư năm 2015 cảnh báo Giáo hội về vụ McCarrick, hoặc vì hồng y O’Malley đã thúc đẩy nội bộ Vatican thay đổi, hoặc do căng thẳng còn sót lại từ vụ Barros, đó là những điều không chắc chắn.

Nhưng trước sự lạnh nhạt giữa những người trong Giáo hội, việc tuần này Đức Phanxicô ngẫu nhiên ca ngợi hồng y O’Malley đã tạo bất ngờ. Đây có thể là dấu hiệu ngài sẽ có ý định sớm chấp nhận đơn từ chức của hồng y O’Malley – ngài cũng đã khen hồng y Donald Wuerl khi ngài chấp nhận đơn từ chức của hồng y vào năm 2018.

Hoặc có thể khi ngài phải đối diện với những chỉ trích mới về việc một số giám mục Nam Mỹ bị cáo buộc có hành vi sai trái tình dục nghiêm trọng, một lần nữa ngài thấy cần thiết phải có sự ủng hộ công khai của một hồng y vẫn còn rất nổi tiếng trong việc giải quyết vấn đề lạm dụng tình dục của giáo sĩ.

Chính bản thân hồng y O’Malley có thể hiểu được phần nào động lực của giáo hoàng. Và khi phiên tòa xét xử lạm dụng của một giám mục Argentina đang được tiến hành, và khi cựu hồng y Theodore McCarrick chuẩn bị đối diện với cáo buộc hình sự ở Massachusetts, lý do Đức Phanxicô bất ngờ ca ngợi hồng y O’Malley sẽ sớm trở nên rõ ràng.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Bài đọc thêm: Đức Phanxicô sau khi phẫu thuật: “Tôi không bao giờ nghĩ đến việc từ chức” (1/2)

Đức Phanxicô sau khi phẫu thuật: “Tôi không bao giờ nghĩ đến việc từ chức” (2/2)