Chẩn đoán ung thư: liệu Đức Lêô có định hình lại triều của ngài không?
ter.com, Andrea Gagliarducci, 2026-10-19
Đức Lêô trong giờ Kinh Truyền Tin ngày chúa nhật 18 tháng 10 năm 2026, một ngày sau khi ngài xuất viện sau ca phẫu thuật phổi. (Ảnh: Matteo Pernaselci / Truyền thông Vatican)
Liệu chẩn đoán ung thư có thể thay đổi cách Đức Lêô điều hành Vatican trong tương lai không?
Cho đến khi có thông báo về việc nhập viện và phẫu thuật phổi dẫn đến chẩn đoán ung thư biểu mô tuyến vào tuần trước, thế giới vẫn cho rằng Triều của Đức Lêô sẽ là triều rộng lớn kéo dài gần hai thập kỷ, ngài sẽ có thì giờ để định hình lại và thậm chí định nghĩa lại Giáo triều La-mã, các giám mục và các hồng y. Dù các xét nghiệm vẫn đang được tiến hành để xác định giai đoạn ung thư, nhưng báo cáo ban đầu của Ban y tế cho biết ngài hồi phục tốt sau ca phẫu thuật cắt bỏ thùy dưới phổi bên phải, cho phép ngài lên đường đi Châu Mỹ La-tinh theo kế hoạch từ ngày 6 đến 17 tháng 11.
Đức Lêô đã chứng tỏ ngài là Giáo hoàng biết dùng thời gian. Không có cải cách lớn nào, không có bổ nhiệm bất ngờ – chỉ có một vài điều chỉnh chính xác về một số vấn đề (các chi tiết kỹ thuật của cải cách tài chính, luật của Thành quốc Vatican), sự tiếp nối về những vấn đề khác (tính đồng nghị và phương pháp đồng nghị áp dụng cho các công nghị, phụ nữ đứng đầu các bộ), và thậm chí còn ít bổ nhiệm nhân sự cấp cao hơn.
Dù việc nhập viện gần đây đã làm dấy lên những lo ngại về sức khỏe của ngài, nhưng nhìn chung triều của ngài đang nở rộ.
Triều bắt đầu trong Đại lễ, điều chỉ xảy ra một lần trước đây trong lịch sử, và với nhu cầu mang lại hòa bình và sự thống nhất cho Giáo triều và Giáo hội sau một triều gây chia rẽ của Giáo hoàng Phanxicô. Đức Lêô đã giải quyết các thách thức này, ngài hoàn thành tất cả các cam kết của Đức Phanxicô cho đến khi Đại lễ kết thúc. Ngài triệu tập công nghị đầu tiên vào ngày sau khi Đại lễ kết thúc và sau đó bắt đầu quá trình chuyển giao – mặc dù chậm rãi – trong nửa sau của năm đầu triều của ngài. Ngài còn xuất bản dưới tên ngài một văn kiện do Đức Phanxicô soạn thảo, Tông huấn Dilexi Te về việc chăm sóc người nghèo.
Việc ngài nhập viện khi đang kỷ niệm 10 năm một động thái gây tranh cãi khác của người tiền nhiệm trực tiếp của ngài, Tông huấn Amoris Laetitia về hôn nhân và gia đình.
Cuộc họp của các giám mục về Amoris Laetitia mang âm hưởng của một cuộc thảo luận xã hội học về gia đình. Trong bài phát biểu khai mạc trước những người tham dự cuộc họp ngày 7 tháng 10, Đức Lêô kêu gọi chúng ta có phản ứng can đảm với những thách thức hiện tại và một sự tập trung mới vào gia đình. Trong thư ngày 19 tháng 3 nhân kỷ niệm 10 năm ngày công bố Tông huấn Amoris Laetitia, trong đó ngài thông báo về cuộc gặp tháng 10, ngài nhấn mạnh sự cần thiết phải xem xét những thay đổi sâu sắc đã ảnh hưởng đến đời sống gia đình.
Tóm lại, với ngài, chúng ta không đối diện với một Giáo hoàng phá vỡ truyền thống của Giáo hội, cũng không phải một Giáo hoàng nhân danh liên tục, chấp nhận những cách giải thích gây tranh cãi đã xuất hiện trong triều Đức Phanxicô trước đó.
Bước tiến sau khi được chẩn đoán
Nếu cuộc gặp về Tông huấn Niềm vui Tình yêu, Amoris Laetitia, một tông huấn được cho là bước ngoặt, chúng ta phải hiểu việc chẩn đoán ung thư của ngài đã ảnh hưởng đến triều của ngài như thế nào. Trước những câu hỏi của các nhà báo, Hồng y Pietro Parolin, quốc vụ khanh Vatican, thậm chí còn nói vào ngày 15 tháng 10, triều của ngài có thể được “định hình lại” – và sau đó ngài tuyên bố, chủ yếu chuyến đi Argentina, Peru và Uruguay vẫn đang được lên kế hoạch.
Hiện tại, đối diện với cuộc phẫu thuật nghiêm trọng, bệnh ung thư và thời gian dưỡng bệnh, việc quyết định thay đổi lối sống và lịch trình là hoàn toàn bình thường. Hồng y Parolin có lẽ đang ám chỉ điều này.
Tuy nhiên, việc ngài nói những điều này khi Đức Lêô vẫn còn nằm bệnh viện chắc chắn sẽ gây tranh luận và đặt nhiều câu hỏi.
Khi trả lời các nhà báo theo cách này, Hồng y Parolin có thể đã đánh giá thấp cách mỗi từ có thể được hiểu, trừ khi ngài cố ý để nó được hiểu theo cách đó.
Vậy thì, việc định hình lại triều của ngài có thể có nghĩa gì?
Có nghĩa nó có thể làm chậm lại: làm chậm lại các quyết định, làm chậm lại các buổi tiếp kiến, làm chậm lại các kế hoạch đi lại, đồng thời bình tĩnh theo dõi sức khỏe và quá trình hồi phục sau phẫu thuật. Sau tất cả, Đức Lêô cho thấy ngài đang tuân thủ nghiêm ngặt lời khuyên của bác sĩ, điều chắc chắn khuyến nghị là nghỉ ngơi.
Điều này cũng có nghĩa là có thể ngài phải điều chỉnh kế hoạch du lịch Nam Mỹ vào tháng tới, chuyến đi sẽ đưa ngài qua ba quốc gia, 14 địa điểm, 20 chuyến bay bằng máy bay và trực thăng, với điểm dừng chân ở Cuzco, nơi có độ cao hơn 3.000 mét (gần 10.000 feet) so với mực nước biển.
Cuối tuần qua, về mặt y tế, bác sĩ của ngài đã cho phép ngài đi. Nhưng điều có thể hơi quá sức với ngài, ngài vẫn còn trong quá trình hồi phục sau ca phẫu thuật cắt bỏ một thùy phổi. Thông thường sau một ca mổ như vậy, bệnh nhân thường không muốn đi máy bay. Nhưng ngay cả khi phải bay, việc đi 20 chuyến bay trong bảy ngày cũng là một thử thách lớn.
Liệu lịch trình chuyến đi có thay đổi, dù các bác sĩ cho rằng chuyến đi khả thi và không có lý do lâm sàng nào để không đi không? Hiện tại, chuyến đi vẫn được xác nhận như kế hoạch ban đầu.
Ngoài chuyến đi Nam Mỹ, việc tái cấu trúc Giáo hội có thể đồng nghĩa với việc đẩy nhanh tiến độ.
Sau một năm rưỡi chờ đợi, ngài có thể đẩy nhanh việc bổ nhiệm những cá nhân đáng tin cậy để xây dựng một đội ngũ chính phủ hiệu quả, đáng tin cậy, có khả năng điều hành Giáo hội, trong trường hợp có thêm các trường hợp vắng mặt do nhập viện. Cho đến nay, nhìn chung, ngài có quan hệ tốt với những người nói cùng ngôn ngữ với ngài: Hồng y Kevin Farrell, Hồng y Michael Czerny và Tổng giám mục Paul Richard Gallagher.
Người thứ nhất sẽ phải nghỉ hưu, người thứ hai đã nghỉ hưu nhưng vẫn giữ quyền kiểm soát ủy ban liên bộ về trí tuệ nhân tạo và người thứ ba vẫn vững vàng ở vị trí “ngoại trưởng” của Vatican, Hồng y Parolin vẫn đứng đầu ngành ngoại giao.
Sau đó, có lẽ Giáo hoàng có thể quyết định tiến hành một cách dứt khoát việc chuyển giao thế hệ và khởi động chương trình quản trị cá nhân của ngài, một chương trình vẫn chưa được thực hiện đầy đủ.
Trong những ngày trước khi nhập viện, ngài đã xác nhận việc bầu chọn Hồng y Luis Antonio Tagle làm niên trưởng Hồng y đoàn và Tổng giám mục Vittorio Francesco Viola, hai vị trí quan trọng. Các bổ nhiệm này đã được dự đoán trước, nhưng việc diễn ra trước khi Giáo hoàng nhập viện đã làm mọi người suy nghĩ.
Vậy chúng ta có nên hy vọng sẽ tăng tốc trong triều của ngài không? Nếu vậy, sự tăng tốc này có thể kéo dài bao lâu?
Tuy nhiên, trong tất cả các giả thuyết này, một điều không được xem xét: đơn giản đó là phong cách của Đức Lêô. Ngài có quan hệ tốt với mọi người và đặt niềm tin vào người khác, ngài không lo lắng về những vấn đề có thể phát sinh từ các bổ nhiệm mới hoặc – tệ hơn – những lời đồn đại. Triều của ngài không bị giằng xé giữa mong muốn duy trì liên tục và thay đổi. Ngài không đưa ra các quyết định đột ngột, tùy hứng; ngài suy ngẫm và đào sâu các vấn đề. Ngài không lập kế hoạch chống lại bất cứ ai; ngài trao quyền cho mọi người. Và, nếu Chúa muốn, ngài sẽ tìm ra những công thức hàn gắn chia rẽ và khôi phục hòa bình trong Giáo hội.
Hiện tại, triều của ngài vẫn chưa được định hình.
Có lẽ ca phẫu thuật ung thư của ngài sẽ giúp định hình nó, ngay cả khi chỉ vì mọi thứ trở nên tập trung hơn khi đối diện với căn bệnh hiểm nghèo và các quyết định không thể chậm rãi và thận trọng như trước nữa.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Chẩn đoán ung thư: liệu Đức Lêô có định hình lại triều của ngài không?
Vì sao có sự gắn bó mạnh mẽ với cá nhân Đức Giáo Hoàng?
