Mở điều tra về mối đe dọa giết hại ban tổ chức Thế vận hội Paris

Ngày chúa nhật 4 tháng 8, Văn phòng công tố Paris cho biết đã mở cuộc điều tra về những hành vi trấn áp, hăm dọa ban tổ chức Thế vận hội Paris sau khi có khiếu nại của một số nghệ sĩ tham gia buổi lễ.

lemonde.fr, cùng với AFP, 2024-08-04

Lễ khai mạc Thế vận hội Paris ngày 26 tháng 7 năm 2024. Terence Bikoumou / Le Monde

Ngày chúa nhật 4 tháng 8, Văn phòng Công tố Paris cho biết họ đã mở cuộc điều tra sau khi nhận đơn khiếu nại đe dọa giết người của Ban tổ chức Thế vận hội Paris ngày 3 tháng 8.

Ông Alexandre Billard, phó tổng giám đốc công ty tổ chức sự kiện Ubi Bene, Thomas Jolly, giám đốc nghệ thuật lễ khai mạc và Thierry Reboul, giám đốc điều hành nghi lễ Thế vận hội Olympic và Paralympic ở Paris đã nạp đơn khiếu nại về những lời đe dọa giết họ.

Các cuộc điều tra khác cũng đã được mở sau khi có đơn khiếu nại của ông Thomas Jolly, nhà hoạt động nữ quyền Barbara Butch.

“Một bạo lực chưa từng có”

Sau chiến dịch quấy rối mạng và đơn khiếu nại của ông Thomas Jolly, Trung tâm quốc gia về cuộc chiến chống hận thù trực tuyến của văn phòng công tố viên đã mở một cuộc điều tra và giao cho Văn phòng Trung ương về Cuộc chiến chống Tội phạm chống lại loài người và Tội ác căm thù. Văn phòng công tố cho biết, trong đơn khiếu nại, ông Jolly giải thích “ông là mục tiêu của những tin nhắn đe dọa và xúc phạm trên mạng xã hội chỉ trích xu hướng tính dục của ông và nguồn gốc do thái của ông.”

Bà Barbara Butch, nhà hoạt động cho nữ quyền và quyền của người đồng tính cũng bị đe dọa. Bà nói trên France Inter ngày chúa nhật 4 tháng 8: “Tôi nhận rất nhiều tin nhắn ghê tởm bằng mọi ngôn ngữ”.

Nữ hoàng drag Nicky Doll cũng bị đe dọa với những lời xúc phạm “kẻ khốn nạn trẻ em, kẻ ấu dâm nhỏ bé lệch lạc”. Một cuộc điều tra đã được mở ngày thứ sáu 2 tháng 8 về những lời xúc phạm công khai này.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Tòa Thánh lấy làm tiếc vì lễ khai mạc Thế vận có những ám chỉ chế giễu niềm tin tôn giáo

lefigaro.fr, Clara Hidalgo và Jean-Marie Guénois, 2024-08-03

Vatican phản ứng với việc nhại lại Bữa Tiệc Ly được trình chiếu ngày thứ sáu 26 tháng 7, giáo dân đã chỉ trích rất mạnh. Guglielmo Mangiapane / REUTERS

Trong một tuyên bố ngày thứ bảy 3 tháng 8, Vatican cho biết trong những ngày gần đây, họ đã lên tiếng về sự xúc phạm này.

Một số lựa chọn nghệ thuật của lễ khai mạc Thế vận hội Paris tiếp tục gây chấn động Giáo hội công giáo, lần này Vatican phản ứng. Trong một thông báo ngày thứ bảy 3 tháng 8, Tòa Thánh rất buồn trước một số cảnh tượng của buổi lễ và cùng lên tiếng để bày tỏ sự xúc phạm đối với nhiều tín hữu kitô: “Trong một sự kiện uy tín, khi cả thế giới cùng bên nhau với những giá trị chung, chúng ta không nên có những lời ám chỉ chế giễu niềm tin tôn giáo của người khác. Không chạm đến quyền tự do ngôn luận nhưng chúng ta nên giới hạn mình trong việc tôn trọng mọi người.”

Trong một thông báo ngày 27 tháng 7, Hội đồng giám mục Pháp cũng lên tiếng về sự thái quá và khiêu khích trong một số cảnh của buổi lễ, đồng thời bày tỏ sự ngưỡng mộ với những khoảnh khắc đẹp đẽ, vui tươi, giàu cảm xúc và được mọi người ca ngợi. Đó là cảnh nhái lại bức tranh Bữa Tiệc Ly, các nữ hoàng drag thay thế các tông đồ, và một DJ thay Chúa Giêsu. Nhiều nhân vật chính trị cánh hữu và những người dùng Internet đã phẫn nộ, tố cáo đây là hành động “khiêu khích, thiếu tôn trọng và báng bổ”.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Gương mặt và tâm hồn của các thiện nguyện viên Thế vận hội

Có 45.000 thiện nguyện viên cho Thế vận hội, trong đó có 9.000 thiện nguyện viên nước ngoài. Trăm năm mới có một lần, các thiện nguyện viên này không thể bỏ qua dịp này. Luôn vui vẻ năng động, họ là tâm hồn của Thế vận hội. Hình  Pascal Sonnet / Hans Lucas / AFP

la-croix.com, Benjamin Bousquet, 2024-08-02

“Cho tôi xin 5 phút để phỏng vấn cô được không? Được, 5 phút thôi!” Laetitia, 43 tuổi vui vẻ trả lời, cô  rất bận rộn. Dưới ánh nắt gay gắt mùa hè ở Công viên Concorde, Paris, nơi thi trượt ván và bóng rổ, các thiện nguyện viên muốn được nghỉ một chút trước vô số yêu cầu của khán giả.

Cầm trên tay kem chống nắng, cô nói vài câu tiếng nước ngoài để hướng dẫn du khách, cô luôn vui vẻ giúp đỡ họ, mang nước uống đến cho họ. Cô cho biết: “Khi ghi tên làm thiện nguyện viên, có câu hỏi ‘bạn biết tiếng Anh không’?, tôi phịa một chút: Có. Nhưng giữa các thiện nguyện viên nước ngoài, rồi chúng tôi cũng hiểu nhau.”

Mọi người đều đồng ý, ngôi sao của Thế vận là các thiện nguyện viên mặc đồng phục màu xanh, màu của Thế vận hội Paris. Tất cả đều dễ chịu, rất vui, rất giỏi.

Cô Christine ở gần khu dành cho người khuyết tật nói: “Ngay khi du khách thấy chúng tôi đến gần, họ xin giúp đỡ, xin nước uống.”

Cô Laetitia nói: “Tôi không buộc phải mỉm cười, nhưng mỉm cười làm dễ dàng mọi việc, ai cũng vui với Thế vận nên mỉm cười là chuyện tự nhiên.”

Cô Élodie, 18 tuổi, tuổi được nhận làm thiện nguyện viên nói trên loa ở cổng vào Thế vận: “Xin chào mọi người đến công viên Concorde, xin chào quý du khách đến với Thế vận Paris 2024?” Cô lặp lại câu chào cả ngàn lần trong ngày. Cô nói: “Tôi vẫn còn sức. Ai cũng nghĩ chúng tôi mệt rồi, chúng tôi làm việc chậm lại nhưng không đúng!”

Trước đó vài ngày, tại sân bóng chuyền bãi biển dưới chân tháp Eiffel, dưới cái nóng ngột ngạt của mùa hè, đội tuyển nữ Ai Cập và Ý đã chứng kiến một cảnh tượng kỳ lạ. Một tình nguyện viên cầm vòi phun sương phun lên một trong những khán đài đông đúc khi nhiệt độ lên khoảng 36 độ làm cho những người ngồi khán đài khác phải ghen tị.

Thể hiện gương mặt của Thế vận

Ông Alexandre Morenon-Condé, phó giám đốc phụ trách tuyển dụng tình nguyện viên cho biết: “Paris đã chờ đợi Thế vận này cả trăm năm. Mấy tháng nay chúng tôi làm việc để huy động các tình nguyện viên, để họ là gương mặt của Thế vận hội, để đề cao các giá trị Thế vận. Những gì chúng ta thấy hôm nay là tinh thần tận tâm, nhiệt tình của họ. Chúng tôi rất tự hào khi thấy các thiện nguyện viên nhất quán với cái nhìn chúng tôi đặt ra cho sự kiện này.”

Sau vài ngày thi đấu, Ban tổ chức ghi nhận: đã có rất nhiều phản hồi tốt đẹp của công chúng với những bàn tay nhỏ bé này. Giám khảo Alexandre Morenon-Conde cũng công nhận: “Những gì khán giả ghi nhớ là những màn trình diễn thể thao, nhưng cũng là cách họ được đón tiếp. Họ sẽ nhớ mãi hình ảnh và bầu khí của Thế vận, đó là hình ảnh các tình nguyện viên thể hiện linh hồn của Paris 2024.”

Cách thủ đô Paris 270 cây số, ở lối vào bãi đậu xe của Trung tâm Bắn súng Quốc gia Châteauroux, chỉ vài ngày trước đây hai thiện nguyện viên Serge và Mustapha còn xa lạ với nhau. Ông Serge, 61 tuổi cho biết: “Tôi hiếm khi thấy có nhiều nụ cười như vậy. Họ hạnh phúc khi đến, họ vui vẻ khi đi.” Ông Mustapha, 43 tuổi nói: “Tôi không hối tiếc một giây khi tham dự sự kiện này.”

Các con số

Trong số 45.000 tình nguyện viên tham dự Thế vận, có 20% là người nước ngoài, gần 9.000 người. Một truyền thống bắt đầu từ Thế vận hội Olympic 1948 ở London.

Các tình nguyện viên nước ngoài đến từ hơn 150 quốc gia. Một số là sinh viên được mạng lưới của các sứ quán Pháp tuyển chọn.

Phải trên 18 tuổi, nói tiếng Pháp hoặc tiếng Anh và có mặt ít nhất 10 ngày trong thời gian diễn ra Thế vận. Họ phải trả chi phí cho chỗ ở của mình.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Thế vận hội Paris 2024: họ có huy chương và có… đức tin

fr.aleteia.org, Anne-Sophie Retailleau, 2024-08-02

Hình ảnh Jérôme BROUILLET / AFP

Thế vận hội quy tụ những vận động viên thành công nhất thế giới trong bộ môn của họ. Dù được huy chương hay không, một số vận động viên đã không quên vinh danh Chúa cho tài năng đáng kinh ngạc của mình.

Sau nhiều năm tập luyện gay go, họ được vinh danh, được khán giả hoan nghênh, dù có huy chương hay không, một số vận động viên không ngần ngại tạ ơn Chúa cho thành công của mình.

Rayssa Leal trên ván trượt băng

Rayssa Leal tại Thế vận hội 2024, Công viên Concorde ngày 28 tháng 7. Kirill KUDRYAVTSEV / AFP

Leal 16 tuổi, người Brazil là một trong những vận động viên trẻ nhất Thế vận 2024, cô thi đấu môn trượt băng. Cô đã được huy chương bạc tại Thế vận hội Tokyo năm 2020 và bây giờ là huy chương đồng tại Paris ngày 28 tháng 7 năm 2024. Sau màn trình diễn, Rayssa Leal nói lên đức tin của cô “Chúa Giêsu là Đường, là Sự thật và là Sự sống” bằng ngôn ngữ ký hiệu. 

Andrea Sparelini Sirieix trong bộ môn bơi đồng bộ

Andrea Spendolini Sirieix là cô gái trẻ 19 tuổi, cô được huy chương vàng trong bộ môn bơi đồng bộ. Những lời đầu tiên của cô trên Instagram cô dành cho Chúa. Cô nhắc đến câu 9 sách tiên tri Giôsuê để tạ ơn Chúa: “Ngài ở bên chúng con mọi nơi mọi lúc. Ngài không bao giờ làm chúng con thất vọng.”

Adam Peaty, bộ môn bơi lội

Adam Peaty trong trận chung kết 100m bơi ếch, giành huy chương bạc ngày 28 tháng 7 năm 2024 tại Paris.  Manan VATSYAYANA / AFP

Adam Peaty, 29 tuổi là một trong những vận động viên bơi lội giỏi nhất thế hệ của anh, ba lần vô địch Olympic, phá kỷ lục thế giới bơi ếch 50 và 100m. Anh là người dũng cảm, đã từng bị trầm cảm và nghiện rượu, và anh đã thoát ra được. Trở lại thi đấu, anh cho biết đức tin là trụ cột trong đời sống của anh như một vận động viên, một người cha. Một đức tin anh cho thấy trong mỗi cuộc thi, anh xăm cây thánh giá trên bụng có dòng chữ tiếng Pháp “Dans la Lumière, Trong Ánh sáng”. Ngày thứ hai anh được huy chương bạc 100 mét bơi ếch.

Lasha Bekauri trong bộ môn judo

Lasha Bekauri, người Georgia 24 tuổi tin vào sự giúp đỡ không điều kiện của gia đình và của… Đức Mẹ! Chiến thắng trong trận chung kết ở hạng 90 kilô ngày thứ tư 31 tháng 7. Cha của anh đã tạ ơn Đức Mẹ vì Mẹ đã đồng hành cùng con ông đến chiến thắng.

Odette Giuffrida trong bộ môn judo

Odette Giuffrida chúc mừng bạn được huy chương đồng sau trận đấu của họ ngày 28 tháng 7 năm 2024 tại Paris. JACK GUEZ / AFP

Đây chắc chắn là câu chuyện đẹp nhất về tình bạn của Thế vận hội Paris. Odette Giuffrida người Ý và Larissa Pimenta người Brazil tranh huy chương đồng judo ở hạng 52 kilô ngày 28 tháng 7. Odette chào Larissa, cô không muốn để sự thất vọng lấn át niềm vui khi thấy bạn mình chiến thắng. Rất thân nhau, hai cô có một tình yêu dành cho Chúa. Odette khám phá ra đức tin nhờ chứng từ của bạn mình. Sau khi thất bại, cô đăng lời cầu nguyện tạ ơn: “Con tạ ơn Chúa vì Chúa đã cho con một điều quan trọng hơn nhiều so với huy chương: thấy được tình yêu của Chúa có thể thay đổi cuộc sống của chúng con như thế nào trong từng khoảnh khắc; qua chiến thắng cũng như thất bại. Con không chiến thắng hôm nay nhưng con nghĩ con đã thành công trong nhiệm vụ của con. Vinh danh Chúa muôn đời.” 

Tatjana Smith, bơi lội

Cô đoạt huy chương vàng 100m mét bơi ếch ngày 29 tháng 7, đây là huy chương thứ tư trong sự nghiệp của cô. Tatjana Smith, 27 tuổi, là một trong những vận động viên bơi lội Nam Phi vĩ đại nhất trong lịch sử. Cô là tín hữu kitô nhiệt thành, cô luôn dành cho Chúa vị trí hàng đầu sau mỗi chiến thắng của cô. Sau khi được huy chương vàng, cô đăng ảnh cô mặc chiếc áo phông, phía sau có ghi tên tất cả những người đã giúp cô biến ước mơ thành hiện thực . Đứng đầu danh sách: “Thiên Chúa, Chúa Giêsu, Chúa Thánh Thần để vinh danh Ngài.”

Vahine Fierro, Lướt sóng

Vahine Fierro lướt sóng Olympic ngày 1 tháng 8 năm 2024. Ed Sloane / POOL / AFP

Trong khi các vận động viên thi đấu ở thủ đô Paris thì các vận động viên lướt sóng tranh tài trên những con sóng Thái Bình Dương. Vahine Fierro, 24 tuổi, nữ lướt ván trẻ đầy triển vọng của Pháp đã thua ở vòng thứ 16 ngày 1 tháng 8 ở Teahupo’o, đảo Tahiti. Rất thất vọng nhưng cô làm chứng cho niềm hy vọng của mình vào Chúa, cô đăng trên trang Instagram: “Chúa chưa bao giờ ban cho tôi mọi thứ một cách dễ dàng, Ngài thích làm cho tôi trưởng thành, dạy dỗ tôi, làm tôi vững mạnh hơn, tôi biết Ngài luôn có những điều ngạc nhiên đẹp đẽ nhất dành cho tôi.”

Gabriel Medina, lướt sóng

Đây sẽ là bức ảnh nổi tiếng nhất của Thế vận hội Paris. Gabriel Medina, nhà vô địch lướt sóng thế giới ba lần, ăn mừng chiến thắng ngày thứ hai 29 tháng 7 tại Thế vận hội Paris. Vận động viên lướt sóng người Brazil thực sự bay trên các ngọn sóng cao 5 mét.  Chính trong sự kiện này, Gabriel Medina đã phá vỡ điểm số theo đúng nghĩa đen, anh được 9,9 điểm, điều chưa từng có cho một vận động viên lướt sóng Thế vận. Trong bức ảnh, nhờ tài năng của nhiếp ảnh gia Jérôme Brouillet, anh dường như đang bay lơ lửng trên bầu trời, tấm ván của anh thẳng như chữ “I” bay bên cạnh. Điều đẹp nhất trong bức ảnh là anh đưa tay lên trời để tạ ơn Chúa. Sau đó, anh đăng bức này lên Instagram, kèm theo câu của Thánh Phaolô gởi tín hữu Philipphê: “Tôi có thể làm được mọi sự nhờ Đấng ban sức mạnh cho tôi” (Pl, 4, 11).

Caïo Bonfims, đi bộ

Những nỗ lực của anh cuối cùng đã được đền đáp. Caio Bonfims, 33 tuổi đã giành huy chương bạc với bộ môn đi bộ 20 cây số ngày 1 tháng 8 năm 2024. Đây là lần đầu tiên anh được huy chương Thế vận, anh đã tham gia Thế vận lần thứ tư. Anh không quên tạ ơn Chúa cho thành quả của mình. Đầu tiên anh quỳ gối tạ ơn, giơ  hai tay lên trời. Sau đó anh ghi tên “Chúa Giêsu” trên bục vinh quang như Rayssa Leal, phó vô địch trượt băng Olympic. Anh viết trong dòng giới thiệu anh trên Instagram: “Tôi thuộc về Chúa Giêsu.”

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Điều gì đằng sau những tranh cãi xung quanh lễ khai mạc Olympic

journaldemontreal.com, Mathieu Bock-Côté, 2024-07-31

Ngay khi phát sóng, lễ khai mạc Thế vận hội Olympic đã gây tranh cãi trên toàn thế giới, xoay quanh bức biếm họa thô tục về Bữa Tiệc Ly, khơi dậy sự tức giận của tín hữu kitô trên thế giới. Nhưng quý vị yên tâm, không có tòa đại sứ Pháp nào bị đốt, không ai bị chặt đầu, vì chúng ta biết, đây là sự giận dữ của người thiên chúa giáo.

Nhưng cuộc tranh cãi này đã làm các nhà thiết kế Thế vận hội lùi bước. Họ tự hào vì đã chà đạp lên biểu tượng này, họ đòi quyền chính đáng để báng bổ.

Báng bổ?

Sau đó, họ giải thích họ chưa bao giờ nói đến Bữa Tiệc Ly và những tài liệu tham khảo của họ là khác. Không, không và không, kitô giáo không phải là mục tiêu! Đó là những gì chúng ta gọi là cười nhạo thế giới. Sau khi gọi những người phẫn nộ là những kẻ mù quáng, những kẻ vô học.

Nhưng chúng ta giải quyết cuộc tranh cãi này trên những căn cứ khác.

“Quyền báng bổ” rõ ràng là cơ bản. Vì trong một xã hội tự do, không có ý tưởng nào được xem là thiêng liêng. Mọi ý tưởng đều có thể đem ra tranh luận, nhưng có vẻ như điều này ngày càng ít xảy ra vì một số ý tưởng bị cho là “căm thù” đã bị cấm nói ra.

Vấn đề là ở chỗ: tôn giáo duy nhất cho phép mình bị công khai xúc phạm mà không bị lên án là đạo công giáo!

Ai có thể tưởng tượng những người thiết kế chương trình này có thể tự do tấn công các tôn giáo khác mà không lo cho mạng sống của họ?

Và đó là điểm chúng ta cần có cái nhìn tổng thể về dự án chính trị của buổi lễ này.

Các nhà thiết kế không giấu giếm ý định: họ muốn dùng Thế vận hội để chà đạp lên một ý tưởng nào đó của Pháp, thường gắn liền với “quyền”, mà họ gọi là “cực hữu”.

Họ muốn hạ nhục lòng yêu nước của người Pháp.

Vì thế lễ kỷ niệm có vụ chặt đầu hoàng hậu Marie-Antoinette và những trang đẫm máu nhất của Cách mạng Pháp.

Vì thế có những tham chiếu mang tính biểu tượng có phần bí truyền trong các vấn đề tôn giáo.

Vì thế và trên hết là có sự hiện diện của các nữ hoàng drag.

Cần lưu ý nữ hoàng drag đã trở thành nhân vật tham khảo của chủ nghĩa tiến bộ phương Tây, trong nỗ lực phá hủy hoàn toàn nền văn minh Pháp.

Lễ khai mạc Thế vận hội Olympic: “Đáng lẽ họ có thể đoàn kết thì họ lại chia rẽ”

Nữ hoàng drag

Đàn ông ăn mặc như phụ nữ luôn tồn tại bên lề xã hội và nó sẽ luôn tồn tại.

Tuy nhiên, có một vấn đề là chúng ta muốn biến sự lập dị kỳ quái này thành một chuẩn mực nhận dạng mới.

Đôi khi, người dân bình thường tự hỏi liệu họ có để yên với công việc khai thác này mà điểm nhấn mạnh là làm mất ổn định bản sắc tâm lý và tình dục của trẻ em, thúc đẩy các bé trai nghĩ mình là con gái và ngược lại.

Hơn nữa, không nghĩ rằng đàn ông có thể trở thành đàn bà và đàn bà có thể trở thành đàn ông là báng bổ sao? Không đánh giá cao thế giới của các nữ hoàng drag cũng là báng bổ sao?

Vì vậy, chúng tôi quay về với vấn đề này. Những người thiết kế buổi lễ muốn khiêu khích. Họ khiêu khích. Nhưng sự khiêu khích này lại chống lại họ.

Thế nên bây giờ họ khóc.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Truyền thống đương đại của bức tranh nhái Bữa Tiệc Ly có báng bổ không?

la-croix.com, Jean-Pascal Gay, nhà sử học, 2024-07-29

Sử gia Jean-Pascal Gay giải thích mối quan hệ lâu dài giữa nghệ thuật và tôn giáo.

Thomas Jolly, giám đốc nghệ thuật của lễ khai mạc và bế mạc Thế vận hội Olympic Paris 2024 JOEL SAGET / AFP.

Có điều gì đó hơi nực cười về những tranh cãi đương thời liên quan đến công giáo. Kịch bản đã được viết; mỗi diễn viên dường như chỉ muốn đưa ra cách giải thích theo nghĩa đen, họ thấy đây là bản văn đã được soạn trước với một hình thức vừa vui sướng vừa buồn bã.

Chúng ta có thể – và đây là trường hợp của tôi – không đánh giá cao những diễn biến nghệ thuật trong bức tranh Bữa Tiệc Ly của Leonardo de Vinci. Bức tranh nhái lại mất đi sức mạnh khiêu khích, sợ một cách hệ thống trước sự bảo vệ của một đạo công giáo bị thu gọn vào một bản sắc, không đương đầu thẳng vấn đề.

Trong lễ khai mạc, tôi thấy bà Barbara Butch và một nhóm các nữ hoàng drag có vẻ giống một học sinh trẻ con đặt vấn đề về những người cảm thấy hoặc cho rằng họ bị tấn công.

Một cuộc tranh luận vô ích

Tôi không tham dự vào cuộc tranh luận ở đây hay đúng hơn là trò chơi trốn tìm mà Paris 2024 và giám đốc buổi lễ Thomas Jolly đã dự ngay từ đầu. Khi đề cập đến trí tưởng tượng của một lễ kỷ niệm theo kiểu ngoại giáo của các vị thần trên đỉnh Olympus, ông khẳng định bức tranh Bữa Tiệc Ly không phải là nguồn cảm hứng của ông. Nhưng một số người làm bức tranh nhái cho biết ông nhái lại bức tranh Bữa Tiệc Ly của Da Vinci. Một số người quan tâm đến lịch sử nghệ thuật thấy có sự liên quan đến Bữa tiệc ở Levi của Veronese hoặc hình tượng hiện đại về bữa tiệc của các vị thần trong tranh của Van Bijlert.

Cuộc tranh luận có chút vô nghĩa. Vì thế các tác phẩm được đề xuất làm nguồn cảm hứng đều có liên quan đến Bữa Tiệc Ly của Leonardo. Màn trình diễn không chỉ đơn giản nằm trong logic ám chỉ mà còn là trích dẫn. Tuy nhiên, nó không có trong tài liệu tham khảo trực tiếp hoặc nhái lại. Nhưng nhắc đến Bữa Tiệc Ly cũng là ám chỉ truyền thống lâu đời về việc tiếm đoạt bức tranh này cả trong nghệ thuật đương đại và văn hóa đại chúng.

 Độc quyền kiểm duyệt

Truyền thống tiếm đoạt trong bối cảnh Giáo hội từ lâu đã mất độc quyền kiểm duyệt hình ảnh và cả việc giải thích các hình ảnh của họ. Có điều gì đó kỳ lạ khi bây giờ tuyên bố có nguy cơ bị xúc phạm, trong khi đó chỉ là một bức tranh. Việc tố cáo tội báng bổ ngầm liên quan đến một hình thức biểu tượng hầu như không có vẻ chính thống và chúng ta cần tham khảo sắc lệnh của Công đồng Trent về hình ảnh.

Nhưng trên hết, sự gia tăng tính nhạy cảm, tuyên bố mình bị tổn thương, mình là nạn nhân là một phần của chiến lược mà nhà nhân chủng học Jeanne Favret-Saada đã chỉ ra rõ ràng, nhằm khôi phục lại cơ chế kiểm duyệt tôn giáo, khôi phục một cách nghịch lý tình trạng độc quyền đã mất. Đó cũng là hình thức tự kích hoạt các xung đột nội bộ trong cộng đồng công giáo, đưa ra một bên là sùng đạo, một bên là không sùng đạo theo cách họ nhìn.

Nhái lại Bữa Tiệc Ly trong lễ khai mạc Thế vận hội không có gì là phạm thượng

Những người bị loại trừ, các nữ hoàng drag

Đoạn trích dẫn Bữa Tiệc Ly trong buổi lễ diễn ra theo một trong những tông màu cơ bản của truyền thống đương đại trong việc diễn giải lại bức tranh: thể hiện qua việc trích dẫn Bữa Tiệc Ly bao gồm những người bị loại trừ và một cách nào đó cho rằng Giáo hội phải đối diện với trách nhiệm của chính mình trong những trường hợp loại trừ này. Cũng chính vì ngữ pháp này được một số người công giáo hiểu rõ nên đã tạo cảm xúc, tình cảm trái ngược nhau nơi họ.

Giải thích sự kín đáo của Đức Phanxicô về những tranh cãi ở Thế vận hội Paris

Và ở đây, việc cậy đến họa sĩ Leonardo đã thành công trong bối cảnh đạo công giáo loại trừ các nhóm thiểu số về giới tính trong xã hội Pháp. Một số người cảm thấy bị xúc phạm vì những người bị loại trừ ở đây là các nữ hoàng drag, đã nói lên rất nhiều về sự kỳ thị và thiếu nhận thức của người dân Pháp về các người đồng tính và các thành viên của cộng đồng LGBT+.

Phản ứng của các Giáo hội nước ngoài về bức tranh nhái lại Bữa Tiệc Ly

Nâng giá trị của những người bị loại trừ

Về vấn đề tội báng bổ, đó là một vấn đề hoàn toàn khác và là vấn đề liên quan đến thần học cụ thể của từng tôn giáo và từng truyền thống kitô giáo. Một trong những điều thấy rõ trong sự tức giận nhỏ nhặt mà một số bạn đồng đạo của tôi đang gặp: đó là tiêu chuẩn thần học phong phú của đạo công giáo về tội báng bổ dường như đã bị lãng quên, ngay cả chính các thành viên tiếng tăm trong hàng ngũ giám mục.

Người tổ chức trình bày bức tranh này có phải là người công giáo không? Còn các diễn viên? Họ có ý định báng bổ không? Có phải Chúa bị xúc phạm ở đây và bằng cách nào? Và một câu trích dẫn bất kính từ Bữa Tiệc Ly có phải là báng bổ không? Có sự bất kính nào ở đây không? Về phần tôi, trong số tất cả những câu hỏi này, có một câu hỏi tôi đặc biệt chú ý. Truyền thống đương thời về việc nhái lại bức tranh Bữa Tiệc Ly của Leonardo có phải là báng bổ không? Có những lý do để nghĩ rằng, trái lại, việc bình đẳng hóa những người bị loại trừ lại mang tính Thánh Thể sâu sắc và chính trực giác công giáo sâu sắc và công bằng làm nền tảng cho nó.

Philippe Katerine: “Điều đẹp nhất trong đức tin Kitô giáo là tha thứ”

Một vô minh sâu đậm

Dù sao không một ai thích nghĩ đây là ý định của đạo diễn và những người biểu diễn nhất thiết có phải là báng bổ không? Về mặt đạo đức, không có lý do gì để cho rằng bản thân điều này là điều người công giáo cho phép mình làm. Chưa kể nghĩa vụ đơn giản của chúng ta là “cứu lấy lời đề nghị của người anh em”, không dễ để làm hại. Đằng sau những lời lẽ xúc phạm ngay lập tức ẩn chứa sự thiếu hiểu biết sâu sắc về mối quan hệ của người LGBT+, đặc biệt là người đồng tính với công giáo.

Cuối cùng, vẫn còn phải nói về cám dỗ muốn biến nạn nhân thành nạn nhân của đạo công giáo đương thời, đã thể hiện một cách ồn ào trong dịp này. Những cảm xúc, tình cảm làm nền tảng cho nó thường rất chân thành, nhưng sự chân thành ấy chưa đủ để chính đáng hóa chúng. Chúng là kết quả của giáo dục đạo đức và tôn giáo. Chúng tôi hy vọng các mục tử của chúng tôi sẽ điều chỉnh việc bỏ qua nạn cạnh tranh có liên quan đến sự chuyển đổi thiểu số từ đạo công giáo, hơn là khuyến khích chuyện này.

Việc đền tạ của danh ca Céline Dion

Và tôi cũng không muốn nói đến những người, như một “người công giáo Pháp có ảnh hưởng nổi tiếng đã đi xa đến mức nói rằng trong trường hợp này, chúng ta không những không được để mình bị “nhổ vào mặt”, Chúa còn yêu cầu chúng ta không được thương xót. Trong thần học lâu đời của đạo công giáo, lòng thương xót là thuộc tính cao cả nhất của Thiên Chúa. Do đó, Thiên Chúa có thể từ bỏ công lý hoặc quyền tối thượng của Ngài nhưng không từ bỏ lòng thương xót. Xúc phạm đến lòng thương xót vô biên của Thiên Chúa theo cách này, theo nghĩa kỹ thuật và kinh điển là một tà giáo hoàn toàn báng bổ.

Và cuối cùng, nếu thực sự có báng bổ và việc đền tạ là cần thiết, thì người công giáo như tôi đã hài lòng khi nghe buổi lễ kết thúc với lời hát của một nghệ sĩ công giáo xuất sắc: “Chúa quy tụ những ai ‘yêu’ nhau lại với nhau.” Những người có ý định báng bổ trong bức tranh Bữa Tiệc Ly sẽ tự hỏi vì sao đạo diễn lại có lựa chọn này, có lẽ không phải vô thức, họ sẽ đặt câu hỏi về xu hướng đánh giá ý định của chính họ, khi họ cho rằng chúng là xấu. Lễ khai mạc Thế vận hội có bao giờ kết thúc theo kiểu công giáo như vậy không?

Marta An Nguyễn dịch

Thế vận hội Paris: “Nghệ thuật, dù làm chúng ta choáng váng nhưng vẫn giúp chúng ta gặp gỡ”

la-croix.com, Linh mục Dòng Tên Pierre Alexandre Collomb, sinh viên thần học nghệ thuật

Linh mục Dòng Tên Pierre Alexandre Collomb, sinh viên thần học nghệ thuật nói về các tranh cãi xung quanh lễ khai mạc Thế vận hội Paris. Linh mục xác nhận sự chính đáng của những cảm xúc, ngài mời gọi chúng ta đặt câu hỏi về những tranh cãi này, theo linh mục nghệ thuật có thể giúp cho xã hội đối thoại.

Lễ khai mạc Thế vận hội Olympic Paris 2024, tại Passerelle Debilly, Paris, ngày 26 tháng 7 năm 2024. HERVIO JEAN-MARIE / KMSP/AFP

Sau lễ khai mạc Thế vận hội Olympic Paris, chúng ta đã nghe rất nhiều phản ứng từ cá nhân đến các cơ quan, nói lên đủ loại cảm xúc, từ hân hoan đến tức giận. Sẽ không công bằng nếu chúng ta bỏ qua các phản ứng nóng bỏng này, đặc biệt là những phản ứng nói lên nỗi đau thực sự của người xem. Hội đồng Giám mục Pháp đã có thông cáo báo chí. Trước đó, tấm áp phích của Thế vận hội trên Mái vòm Invalides đã tạo phản ứng mạnh mẽ, khi một số người cho rằng việc không có thánh giá là dấu hiệu rõ ràng muốn xóa kitô giáo trong xã hội.

Các giám mục trên thế giới chỉ trích bức tranh nhái lại Bữa Tiệc Ly tại Thế vận hội Paris

Cho dù những phản ứng này chính đáng đến đâu thì cũng đáng tiếc nếu chúng ta tiếp tục chấp nhận bức tranh này. Các tin tức trên mạng xã hội có nguy cơ làm phẫn nộ leo thang. Làm thế nào để không bị choáng ngợp? Nếu chúng ta không tránh được các cảm nhận về một tác phẩm nghệ thuật, nhưng chúng ta có thể giới hạn phản ứng của mình. Trước hết, chúng ta có thể đặt câu hỏi về thái độ chúng ta khi nhìn tác phẩm này. Cuộc gặp gỡ đòi hỏi chúng ta cố gắng bước ra khỏi chính mình, nhất là khi công việc đến từ một lãnh vực văn hóa mà chúng ta không quen thuộc. Sự sẵn sàng nội tâm này là một thách thức thực sự vào thời điểm mà thời gian trôi nhanh làm giảm khả năng chú ý của chúng ta. Sẽ hữu ích nếu tinh thần hiếu khách theo sáng kiến của một người nào khác không phải là chính mình.

Các điểm nổi bật của tin tức thời sự

Khi các điều kiện về khả năng gặp gỡ được đáp ứng, tác phẩm đó phải được lắng nghe hoặc được nhìn thấy. Có một cám dỗ rất mạnh là chúng ta tìm cách giải thích ngay lập tức, hoặc gán ý định của mình lên tác giả. Đứng trước chuyện này, chúng ta phải trở về với công việc, không gì khác ngoài công việc và công việc. Một cám dỗ khác là chúng ta tập trung vào phần chúng ta không hài lòng và đánh giá toàn bộ tác phẩm qua đó. Nhưng chính cái toàn thể mới mang lại ý nghĩa cho sự việc. Trong trường hợp lễ khai mạc, việc tách biệt một hoặc nhiều trích đoạn gây tranh cãi sẽ không công bằng cho toàn bộ, đặc biệt khi nó nhằm mục đích hòa giải.

Và lắng nghe nghệ sĩ

Nếu hiểu lầm vẫn tiếp diễn, chúng ta nên lắng nghe người nghệ sĩ vì chính người nghệ sĩ mới giải thích minh bạch ý định của họ. Tuy nhiên, đây chính là điều làm cho tác phẩm hấp dẫn: thoát khỏi mong muốn về một ý thống nhất của cả tác giả và công chúng. Trên thực tế, một trong những dấu hiệu về chất lượng của một tác phẩm nghệ thuật là việc nó không cho phép mình diễn giải theo một cách riêng. Đây là điều làm cho việc lắng nghe tác giả là cần thiết, đặc biệt khi chúng ta nghĩ rằng tác phẩm đang tấn công điều gì đó quan trọng với chúng ta. Sau đó, câu hỏi đặt ra liệu tác phẩm có bị cho là xúc phạm dù tác giả phủ nhận không.

Lời giải thích của ông Thomas Jolly, trưởng ban tổ chức Thế vận hội Paris 2024

Nếu trải nghiệm thẩm mỹ là cuộc gặp giữa ba bên, tác phẩm, tác giả và công chúng, thì điều kiện cho cuộc gặp này là tin tưởng vào lòng chân thành của bên kia, có nguy cơ biến điều này thành điều không thể. Đó là khó khăn cố hữu trong bất kỳ mối quan hệ nào của con người và đồng thời cũng là điều mang lại ý nghĩa cho nó: một mối quan hệ đích thực đòi hỏi một bước đi vào khoảng trống, một niềm tin tưởng cơ bản vào lời nói của người khác.

“Không dừng  lại với những gì ngăn cách”

Các cuộc tranh luận gần đây xác nhận chiều hướng quan hệ của trải nghiệm về một tác phẩm nghệ thuật. Trải nghiệm này đặt câu hỏi về phẩm chất các quan hệ của chúng ta trong tư cách là một nhóm xã hội cũng như khả năng không giới hạn mình trong phản ứng cá nhân. Xã hội Pháp cũng như Giáo hội đang bị chia rẽ mạnh, một nhu cầu cấp thiết là tìm ra những không gian nơi chúng ta cảm nhận được lợi ích chung, nhất là khi khoảng cách ngày càng gia tăng giữa các quy chiếu của tín hữu kitô và phần còn lại của thế giới.

Điều gì đằng sau những tranh cãi xung quanh lễ khai mạc Olympic

Cách tiếp cận đồng nghị Đức Phanxicô kêu gọi mọi người lắng nghe nhau trên con đường hiệp thông. Cách tiếp cận này mang một ý nghĩa hoàn hảo trong cuộc đối thoại với toàn thể xã hội, không sợ những bất đồng nhưng với mong muốn táo bạo không dừng lại với những gì chia rẽ chúng ta. Kinh nghiệm nghệ thuật có thể giúp ích. Nếu các tác phẩm nghệ thuật đôi khi là nơi thể hiện rõ nhất sự chia rẽ, thì chúng cũng có thể cho phép chúng ta thực hiện một cuộc gặp gỡ đích thực.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Lễ khai mạc Thế vận hội: Bữa Tiệc ly của Thế vận không phải Bữa Tiệc ly của Giáo hội công giáo