Hồng y Jean-Paul Vesco: “Đức Lêô nói gì, ngài làm đó”
ch/newsf, 2026-05-06
Đức Lêô và Hồng y Jean-Paul Vesco © Ảnh Facebook
Hồng y Jean-Paul Vesco, Tổng Giám mục Algeria nói về Đức Lêô: “Ngài có uy tín và kiên định, ngài không giả dối, ngài sẽ là nhân vật thống nhất Giáo hội Công giáo qua tinh thần khôn ngoan táo bạo của ngài.”
Một năm sau ngày Tổng Giám mục Algeria dự cuộc bầu cử của Đức Lêo tháng 4 năm 2026, Giám mục đón Đức Lêô đến thăm Algeria, ngài kể chuyến đi lịch sử này của Giáo hoàng trên hãng tin I.Media. Ngài chia sẻ cảm nhận của ngài về Đức Lêô mà ngài nghĩ “Giáo hoàng này sẽ làm chúng ta ngạc nhiên”.
Hai tuần sau chuyến đi Algeria của Đức Lêô, cha đánh giá chuyến đi ba ngày này như thế nào?
Hồng y Jean-Paul Vesco: Điều làm tôi xúc động mạnh là chuyến đi này đã tác động mạnh đến tất cả người dân Algeria. Từ lâu tôi đã mong chờ cuộc gặp này của Giáo hoàng với người dân Algeria. Dĩ nhiên không có đám đông to lớn như ở các quốc gia khác, nhưng đây không phải là mục đích. Sự kiện này được truyền thông ở đây đưa tin rất nhiều: tất cả đều được phát sóng trực tiếp, kể cả trên kênh truyền hình quốc gia. Người dân Algeria theo dõi từng phút một: ở các làng quê, họ sống theo nhịp của chuyến đi trong hai ngày. Tôi không nhận ra mức độ ảnh hưởng này. Ngay cả đến hôm nay, tôi vẫn còn nhận lời cám ơn của mọi người. Có người nói với tôi: “Khi tôi thấy ngài ra đi sau hai ngày, tôi cảm thấy như đang tiễn một người bạn.”
Đức Lêô tại Nhà thờ Hồi giáo Algiers © Vatican Media
Chuyến đi này có đánh dấu một giai đoạn mới trong cuộc đối thoại giữa giáo dân Hồi giáo và cộng đồng Kitô giáo nhỏ bé không?
Tôi nghĩ chuyến đi này đã mang lại niềm tự hào, cởi mở và biết ơn. Tất cả những bình luận tôi nghe được, các tin nhắn tôi nhận được, đều cùng một ý: “Ngài đã đến thăm chúng tôi.” Họ không hỏi: “Cha có hạnh phúc không?” Tất cả sự khác biệt nằm giữa “bạn” và “chúng ta”. Điều này vô cùng tích cực, theo một cách nào đó, tôi nghĩ chuyến đi thực sự bắt đầu khi ngài ra về. Chúng tôi đã cùng nhau hoàn thành một điều gì đó sẽ trở thành cột mốc trong đời sống của đất nước.
“Tại Nhà thờ Hồi giáo Algiers, Giáo hoàng, cha xứ đều mặc áo trắng, vai kề vai… từ xa, chúng ta không thể phân biệt được ai là người Hồi giáo, ai là người Kitô giáo.”
Khi tôi hỏi Hồng y Cristóbal López Romero, Tổng Giám mục Rabat, ngài đánh giá thế nào về chuyến đi Morocco của Đức Phanxicô, ngài nói: “Chúng ta không nên mong đợi một cuộc cách mạng, nhưng một tiến hóa.” Và đó thực sự là điều chúng tôi có quyền mong đợi.
Với cha, thông điệp chính của Đức Lêô để lại cho Algeria là gì?
Tôi muốn nêu ra hai khoảnh khắc đặc biệt mạnh mẽ. Khoảnh khắc đầu tiên diễn ra tại Đài tưởng niệm các Thánh tử đạo. Ngài không chỉ hành động như bất kỳ nguyên thủ quốc gia nào, ngài đặt vòng hoa trong im lặng. Ngài trực tiếp nói chuyện với người dân. Tại địa điểm mang tính biểu tượng vô cùng quan trọng này của nền độc lập, ngài đã đưa ra những lời lẽ mạnh mẽ, mà theo tôi, chưa từng có người nước ngoài nào đưa ra. Ngài thừa nhận tầm quan trọng của cuộc đấu tranh giành độc lập của Algeria, khuyến khích chúng tôi phải mở rộng hòa bình nội tâm, điều chỉ có thể có được qua hành động tha thứ khó khăn. Ngài nói thêm: “Chúng ta không thể tiếp tục chồng chất xung đột lên xung đột. Tôi tin đất nước anh chị em cần nghe lời ghi nhận về cuộc đấu tranh giành độc lập và giá trị lịch sử của nó.”
Mật nghị tập trung bên cạnh Giáo hoàng được bầu chọn © Vatican Media
Sự kiện thứ hai là chuyến thăm Thánh đường Hồi giáo. Chúng tôi quyết định không tổ chức hội nghị liên tôn giáo, chỉ là trải nghiệm giây phút của lòng hiếu khách thiêng liêng. Giáo hoàng, cha xứ, hai người mặc áo trắng, vai kề vai… từ xa, chúng tôi không phân biệt được ai là người Hồi giáo và ai là người Kitô giáo. Cảnh này không cần giải thích thêm. Thế giới cần điều này, với tôi, đó là cử chỉ cao cả nhất.
Sau chuyến thăm phòng cầu nguyện của thánh đường Hồi giáo, đã có buổi chụp ảnh. Tôi đứng bên trái cha xứ, và đột nhiên ngài nắm lấy tay tôi, trước mặt căn phòng đầy máy quay, không phô trương, ngài nắm tay tôi trong hai phút. Điều đó thật ấn tượng. Sau khi ngài ra về, tôi gởi lời nhắn để cám ơn việc đón tiếp và cử chỉ tế nhị của ngài, ngài trả lời bằng tiếng Ả Rập: “Kính gởi Hồng y, anh Jean-Paul Vesco. Những lời này cho thấy mối liên hệ chân thành giữa ngài và cha xứ.”
Cha đã ở rất gần Giáo hoàng trong vài ngày. Ấn tượng của cha về ngài, về phong thái của ngài như thế nào?
Tôi cảm thấy ngài rất chu đáo, rất hiện diện, trong từng cử chỉ, trong từng khoảnh khắc. Ngài không khoa trương nhưng rất quan tâm. Điều đó thật nổi bật, và chúng tôi cảm nhận được điều này, qua cách ngài nhìn mọi người, cách ngài mỉm cười với họ. Ánh mắt của ngài rất đặc biệt, vừa dịu dàng vừa nhân từ.
“Đức Lêô rất có uy tín, tin cậy và nhất quán. Ngài nói gì ngài làm đó”.
Một số người cho rằng chuyến đi Châu Phi là bước ngoặt triều của ngài. Cha có đồng ý với nhận định này không?
Không. Tôi nghĩ ngài không phải là người của những bước ngoặt; ngài rất chính trực trong mọi khía cạnh. Tôi không thấy bước ngoặt theo nghĩa thay đổi trong hành động của ngài. Chuyến đi này đã cho thấy là Giáo hoàng như ngài đã thể hiện ngay từ ngày đầu. Ngài chỉ là giáo hoàng đang ngày càng tiến bước. Ngài là người có vị thế cao, người học hỏi nhanh chóng. Bây giờ ngài trực tiếp hơn nhiều, phản hồi tích cực hơn khi tương tác với đám đông; chúng tôi có cảm nhận lập trường của ngài ngày càng vững chắc hơn về hòa bình và công lý.
Thánh lễ của Đức Lêô tại Vương cung thánh đường Annaba © Vatican Media
Đức Phanxicô đã biến những chuyện bất ngờ thành lối sống Tin Mừng, điều này có thể tạo trục trặc, nhưng nhiều khi lại có lợi. Tôi nghĩ Đức Lêô sẽ ngược lại: ngài rất uy tín và nhất quán. Ngài nói gì làm đó, ngài làm gì nói đó. Đó chính xác là những gì đã xảy ra trong chuyến đi Algeria này. Khi tôi nói với ngài, ngày ngài được bầu 8 tháng 5 là ngày lễ các Thánh Tử đạo Algeria, tôi hy vọng ngài sẽ là Giáo hoàng đầu tiên đến thăm đất nước này, ngài trả lời: “Nếu được mời, tôi sẽ rất vui để đi.” Vài ngày sau, tôi được biết, khi tiếp phái đoàn ngoại giao, ngài tâm sự với đại sứ Algeria tại Tòa Thánh, ngài muốn đi Algeria. Ngay lập tức, lời mời đã được chuẩn bị. Điều này hoàn toàn phù hợp với tính cách của ngài.
Cha là một trong các hồng y trong mật nghị bầu chọn ngài cách đây một năm. Cha thấy năm đầu tiên triều của ngài như thế nào?
Rõ ràng, năm đầu tiên đã được quan sát rất kỹ lưỡng. Chúng ta đã thấy ngài trở thành Giáo hoàng ngay trước mắt. Tôi rất ấn tượng với cách ngài đảm nhận vai trò Giáo hoàng. Ngài có đức tính khiêm nhường, tuân phục những gì đã được giao phó trong nhiệm vụ Giáo hoàng. Nhưng từng bước một, ngài làm theo cách riêng của ngài. Thật đáng nễ trọng khi ở vị trí này và thiết lập vững chắc vai trò của mình như vậy.
Không có gì bí mật khi Mật nghị Hồng y bầu ra một nhân vật đáp ứng mong muốn ngầm của các Hồng y: được thấy Giáo hội tiến tới sự hiệp nhất lớn hơn. Rõ ràng, trong con người và những việc ngài làm, Đức Lêô là người của hiệp nhất. Nhưng ngài không phải là người của thỏa hiệp, ngài là người của tổng hợp.
“Đức Lêô không vội vàng. Ngài lắng nghe, quyết định và đưa ra quyết định, mọi người đều được tôn trọng.”
Cha hình dung những năm tới sẽ như thế nào?
Về cơ bản, ngài là Giáo hoàng của hòa bình, người sẽ bước đi trong một thế giới ngày càng phức tạp, ngày càng nguy hiểm – một thế giới rất có thể bị bùng nổ. Trong thế giới đó, ngài đại diện cho một Giáo hoàng điềm tĩnh, đưa ra những câu trả lời đơn giản, nhưng dựa trên lẽ thường.
Đức Phanxicô, với những hành động mạnh mẽ, đã phá các cánh cửa – những cánh cửa chắc chắn cần bị phá vỡ. Đức Lêô không như vậy. Ngài không vội vàng. Ngài lắng nghe, quyết định và đưa ra quyết định, mọi người đều được tôn trọng. Nghịch lý thay, theo một cách nào đó, ngài là Giáo hoàng “dễ đoán” nhưng lại làm chúng ta bất ngờ!
Tại sao vậy?
Theo tôi, ngài là người có uy quyền lớn nên càng khó thách thức, vì ngài không phải là người thái quá. Ngài sẽ có thể nói và làm những điều rất quan trọng một cách ôn hòa. Ngài sẽ có thể hướng tới sự thống nhất có được qua một hình thức khôn ngoan táo bạo. Chẳng hạn, chúng ta có thể thấy qua câu trả lời của ngài với các nhà báo về việc chúc phúc cho các cặp đồng giới. Ngài thẳng thắn nói, kết hợp sự chào đón của Giáo hội và lập trường giáo lý hiện tại về việc chúc phúc chính thức. Ngài nhắc lại, bất kể điều kiện sống hay hoàn cảnh gia đình của họ, mọi người đều có quyền được Chúa chúc phúc. Chính xác đó là điều Đức Phanxicô muốn nói, ngài trân trọng di sản này. Ngài kêu gọi vấn đề đạo đức tình dục không nên trở thành chủ đề gây chia rẽ trong Giáo hội.
Trong vài tuần nữa, ngài sẽ họp công nghị tháng 6 ở Rôma, cũng như ngài đã họp hồi tháng 1, công nghị này quy tụ tất cả hồng y đã bầu chọn ngài. Cha hy vọng gì ở cuộc gặp này?
Chúng tôi không nhận được chỉ thị cụ thể nào. Qua các cuộc gặp này, ngài đơn giản xây một hội đồng hồng y. Ngài biết, cũng như chúng tôi đã biết, trong mật nghị bầu Giáo hoàng, chúng tôi chưa quen biết nhau. Ngoại trừ các hồng y ở Giáo triều, tất cả chúng tôi ít nhiều điều là những “người mới”. Đóng góp lớn lao của công nghị là làm việc theo nhóm để hiểu nhau, vượt qua những khác biệt về quan điểm. Như vậy, ngài sẽ có một hội đồng hồng y thực sự, những người đến từ khắp nơi trên thế giới và những người mới quen biết nhau.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Hồng y Jean-Paul Vesco: “Đức Lêô nói gì, ngài làm đó”
Đức Lêô XIV thể hiện sự tiếp nối trong gián đoạn
Người viết diễn văn cho Giáo hoàng là ai?
Đức Lêô với nhân viên ngân hàng sau khi được bầu làm Giáo hoàng
