Tìm hiểu hội chứng kiệt sức của các linh mục
fr.aleteia.org, Alexandra Maclennan, 2026-06-10
Pascal Deloche / Godong
Một nghiên cứu năm 2004 cho thấy các linh mục “bị kiệt sức”, họ có các triệu chứng của tình trạng kiệt sức: kiệt quệ, bị mất cá tính, thể hiện cá nhân thấp.
Hội chứng kiệt sức phổ biến ở các bác sĩ nhưng các linh mục cũng bị hội chứng kiệt sức. Mặc dù nhận thức ngày càng tăng trong giới chức và trong giáo dân, nhà báo Alexandra Maclennan nhận thấy còn nhiều việc phải làm để ngăn chặn hiện tượng này, bắt đầu từ việc định danh nó.
Tại Pháp, vở kịch “Cha xứ bị khủng hoảng, Monsieur le Curé fait sa crise, Quasar, 2016” đã làm khán giả Pháp cười lăn và rất xúc động. Trên khắp nước Pháp, khi vở kịch chuyển thể được lưu diễn từ năm 2022, khán giả nhận ra những tình huống quen thuộc, lo sợ cho số phận của nhân vật chính, một linh mục bước lên sân khấu qua điện thoại, điên cuồng cố gắng nhồi nhét càng có nhiều cuộc hẹn vào lịch làm việc càng tốt. Bị kẹt giữa cấp trên và áp lực mâu thuẫn của giáo dân, linh mục dần dần suy sụp. Tại mỗi buổi diễn, một thành viên của Hội đồng giám mục địa phương giải thích với khán giả rằng vở kịch nhằm mục đích nâng cao nhận thức về tình trạng kiệt sức của linh mục.
Ba triệu chứng của kiệt sức: Chúng tôi đã suy ngẫm, đo lường và cố gắng hiểu. Cùng với nghiên cứu BOUM về tình trạng kiệt sức của bác sĩ (Tiến sĩ Julia Eisman, luận án tiến sĩ, 2017), chúng ta thấy có các nghiên cứu gọi là “BOUC” về tình trạng kiệt sức của giáo sĩ. Hiện tượng này ban đầu được giới y học quan tâm. Năm 2023, tạp chí Tôn giáo và Sức khỏe trong một nghiên cứu cố gắng xác định một dạng kiệt sức đặc thù của người Công giáo (Hội chứng kiệt sức trong giới giáo sĩ Công giáo: Một đánh giá có hệ thống), đã cho đây là một “virus thầm lặng”. Tại Pháp, linh mục kiêm bác sĩ Pascal Ide năm 2015 đã gióng lên hồi chuông cảnh báo trong quyển sách nổi tiếng, “Kiệt sức, Căn bệnh của sự cho đi, Nhà xuất bản Emmanuel), kèm theo một bài báo trên tạp chí Tân Thần học (4/2015 tập 137).
Trong bài đánh giá, tác giả đề cập đến một giáo phận ở miền Bắc nước Ý được cho là tiên phong trong nghiên cứu về sự kiệt sức của các linh mục, với các cuộc khảo sát có từ năm 2004-2005. Nghiên cứu này cho thấy các linh mục có ba triệu chứng của kiệt sức: kiệt quệ, mất cá tính và thiếu hài lòng cá nhân. Nhưng, nghiên cứu này bác bỏ hai quan niệm sai lầm phổ biến: sống một mình trong nhà xứ tự nó không phải là yếu tố góp phần gây ra kiệt sức. Vấn đề không chỉ nằm ở bản thân hoạt động: trong số các linh mục đang làm tốt nhất, một số lại là những người năng động nhất. Do đó, nguyên nhân của đau khổ này phải tìm ở nơi khác: sự xói mòn đời sống nội tâm, thiếu kiểm soát với công việc được giao, nhận thức về sự mâu thuẫn giữa các giá trị của bản thân và của thể chế. Linh mục Pascal Ide kêu gọi thể chế “xem phần trách nhiệm của mình và thực hiện các biện pháp phòng ngừa – những biện pháp này không bao giờ có thể thay thế việc ra quyết định tự do và độc lập.” Điều này không chỉ áp dụng cho các linh mục trẻ, linh mục Pascal Ide thấy hiện tượng này đặc biệt phổ biến ở các linh mục mới được thụ phong.
Nhu cầu hỗ trợ
Hội đồng Giám mục Pháp (CEF) đã ủy nhiệm một số nghiên cứu để đo lường hiện tượng này. Nghiên cứu năm 2020 đưa ra những phát hiện đáng báo động: đau khổ, tăng cân, cô đơn, lạm dụng rượu, trầm cảm, tự tử… Trong nghiên cứu tiếp theo năm 2023, Hội đồng Giám mục Pháp đã tìm cách xác định các nhu cầu để giải quyết những phát hiện của nghiên cứu đầu tiên. Nhu cầu được lắng nghe là nền tảng của sức khỏe tinh thần và thể chất của các linh mục. Năm 2024, ông Jean-Étienne Rime, một giáo dân tận tâm với những vấn đề này, cũng nhấn mạnh đến nhu cầu lắng nghe, đã nhận xét trên tờ La Croix ngày 15 tháng 4, không có gì thay đổi và kể từ đó đã đề xuất việc chuyên nghiệp hóa quản lý nguồn nhân lực trong Giáo hội. Tháng 11 năm 2024, những điểm cần chú ý để hỗ trợ các linh mục đã được thông qua trong một phiên họp toàn thể các giám mục, nhấn mạnh việc xác định các tình huống đau khổ và cung cấp sự hỗ trợ.
Cuối cùng, bây giờ là lúc hành động. Một cuộc khảo sát của IFOP năm 2025 có chủ đề “Chức linh mục ngày nay” được Đài quan sát Công giáo Pháp đưa ra những đề xuất cụ thể. Các linh mục được chăm sóc sức khỏe tốt hơn. Các khu vực nghỉ ngơi đã có cho họ. Một tin rất đáng mừng là 95% các linh mục được khảo sát (trong một mẫu nhỏ gồm 766 người) cho biết họ hạnh phúc. Tuy nhiên, tỷ lệ lớn thứ hai (77%) là các linh mục cho biết họ cần được các nhóm giáo dân tin cậy và độc lập chăm lo. Tiếp theo là yêu cầu được lắng nghe và hỗ trợ từ cấp trên (60%). Sau đó là những hạn chế về mặt hậu cần và mong muốn có một nơi nghỉ ngơi thường xuyên (40%).
Nói thẳng vấn đề
Mọi thứ đang thay đổi. Đó là bước đi đúng hướng. Linh mục dòng Đa Minh Jean-Marie Gueulette là thành viên khác của hàng giáo sĩ và cũng là bác sĩ. Trong cuộc phỏng vấn với Đài phát thanh KTO ngày 23 tháng 5 năm 2026, linh mục nhấn mạnh đến nhu cầu của Giáo hội trong việc “khách quan hóa” tình hình, thừa nhận có điều gì đó không ổn. Khi một linh mục “bị kiệt sức” nhưng không xác định rõ ràng và chính xác nguyên nhân, giáo dân chìm trong sương mù của những giả định và suy diễn. Cám dỗ là xem linh mục như một bệnh nhân, không nắm bắt được các nguyên nhân mang tính hệ thống làm linh mục bị đau khổ, đặc biệt khi các trường hợp này gia tăng ở một khu vực nhất định. Đã đến lúc các linh mục và hàng linh mục cần “gọi tên” sự thiếu rõ ràng, sự mơ hồ trong tổ chức, môi trường độc hại và những hành vi không phù hợp gây ra quá nhiều đau khổ.
Những nghiên cứu này bỏ qua một yếu tố quan trọng trong tình trạng kiệt sức của linh mục: quấy rối. Vì sợ làm trầm trọng thêm vấn đề nếu nó được nêu tên, và do thiếu thời gian và nguồn nhân lực trong Giáo hội để tìm công lý và đảm bảo các bản án được thi hành, tội ác thầm lặng này tiếp tục gặm nhấm các linh mục và cộng đồng, những người chỉ còn lại nước mắt khi các linh mục đã làm điều tốt ở bất cứ nơi nào họ phục vụ (Công vụ 10:38) bị thuyên chuyển. Sau khi xem xét các hành vi lạm dụng do các linh mục gây ra, giờ là lúc thích hợp để xem xét các hành vi lạm dụng chống lại các linh mục. Dường như không có “lộ trình” nào cho các vấn đề này, làm cho các giáo phận và giáo xứ bất lực, các linh mục rơi vào tình trạng đau khổ về mặt đạo đức sâu đậm.
Giải quyết nguyên nhân gốc rễ
Giờ đây chúng ta đã biết cách nhận ra các dấu hiệu của nạn kiệt sức. Bây giờ, cần giải quyết các nguyên nhân gốc rễ. Không phải bằng cách áp đặt thêm các chỉ thị và áp lực lên linh mục dưới hình thức huấn luyện hoặc các buổi quản lý, nhưng chỉ đơn giản tạo điều kiện để họ được là chính mình, điều này bao hàm ba điều. Thứ nhất, trách nhiệm của họ phải được xác định một cách hợp lý và rõ ràng. Chúng ta hãy dám nói khái niệm về giới hạn cũng có thể được xem xét với người đã hiến dâng cả cuộc đời mình. Thứ hai, những người mà các linh mục cần để dựa vào trong công việc mục vụ cần được đào tạo chuyên nghiệp (thư ký và điều phối viên, người phụ trách nhà thờ, đội ngũ an ninh, bộ phận pháp lý). Không cần phải áp dụng những phương pháp quản lý không thực sự khả thi (vì Giáo hội không chịu áp lực về hiệu quả sản xuất như trong doanh nghiệp), mà cần phải xây dựng một mô hình kinh tế mới ở cấp giáo phận, cho phép tuyển dụng và trả lương cho những người, nhờ năng lực chuyên môn và hiểu biết sâu sắc về đời sống Giáo hội, họ sẽ tự lực, điềm tĩnh làm việc và bền vững trong vai trò của họ. Cuối cùng, làm sao chúng ta có thể cử hành Mình Thánh Chúa, với tất cả những gì chúng ta cần để hiệp nhất, nhưng lại tiếp tục nhắm mắt làm ngơ trước các vấn nạn trầm trọng của mục tử?
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Tìm hiểu hội chứng kiệt sức của các linh mục
Trầm cảm, lạm dụng, giết hại phụ nữ: Đức Lêô đối diện với đêm tối của xã hội
Quỳ gối rước lễ: rút lui bản sắc hay thức tỉnh thiêng liêng?
