Hoa Kỳ, Đức, Ý: những khó khăn của Đức Phanxicô

177

Hoa Kỳ, Đức, Ý: những khó khăn của Đức Phanxicô

slate.fr, Gino Hoel, Sophie Gindensperger, 2022-12-01

Sự cởi mở được Đức Phanxicô ủng hộ đã vấp phải sự phản đối của quốc tế, khiến không còn nhiều cơ hội để điều động, đặc biệt là trong việc quản lý vấn đề tấn công tình dục.

Đức Phanxicô trong thánh lễ tại Sân vận động Quốc gia Bahrain ngày 5 tháng 11-2022 | Vincenzo Pinto / AFP

Không chỉ ở Pháp, Giáo hội mới phải đối diện với “phong ba bão táp”. Ở Hoa Kỳ, Đức và Ý cũng có nhiều dấu hiệu cuống cuồng, dĩ nhiên không phải tất cả đều giống nhau, nhưng tất cả đều muốn nói lên tâm trạng của hàng giáo sĩ  không muốn bất cứ điều gì thay đổi.

Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ vừa bầu chủ tịch mới. Sau thời kỳ của tổng giám mục Los Angeles, José Horacio Gomez của Opus Dei, một tổ chức cực kỳ bảo thủ bị nghi ngờ là có những lệch lạc tà phái, các giám mục Bắc Mỹ đã bầu tổng giám mục tuyên úy Quân đội Timothy Broglio, làm chủ tịch Hội đồng Giám mục. Dấu hiệu đặc biệt: ngài là giám mục chống Đức Phanxicô.

Một đối thủ ở Hoa Kỳ

Tổng giám mục Timothy Broglio, 70 tuổi đã có sự nghiệp ở giáo triều la-mã. Trong những năm 1990-2000, ngài là thư ký riêng của hồng y Angelo Sodano, khi đó là Ngoại trưởng của Đức Gioan Phaolô II, người bảo vệ mạnh mẽ cho Binh đoàn Chúa Kitô và người sáng lập của họ là Marcial Maciel, một kẻ ấu dâm hàng loạt. Qua đời vào mùa xuân vừa qua, hồng y Angelo Sodano bị cho là người “tiêu biểu cho tham nhũng của Vatican”, che đậy và bóp nghẹt các vụ lạm dụng đê tiện nhất. Khi được hỏi về thời kỳ này và về những gì ngài biết trong những chuyện ô nhục của Binh đoàn Chúa Kitô, tổng giám mục Timothy Broglio không che giấu sự hài lòng của ngài khi hoàn thành công việc tốt đẹp.

Tổng giám mục Broglio là sứ thần Tòa Thánh tại Cộng Hòa Dominica và tại Puerto Rico trong những năm 2001-2007. Ở Puerto Rico, ngài bổ nhiệm giám mục Daniel Fernández Torres vào giáo phận Arecibo, tháng 3 vừa qua, Đức Phanxicô đã cất chức giám mục Torres vì lập trường chống vắc-xin của ông.

Được bổ nhiệm làm giám mục cho Quân đội năm 2007, tháng 10 năm 2021, giám mục Broglio ủng hộ các binh sĩ từ chối tiêm vắc xin chống Covid vì lý do tôn giáo, ngài cho rằng “không ai nên bị buộc phải tiêm vắc xin Covid-19 nếu họ cảm thấy ngược với đặc thù thiêng liêng của lương tâm mình”.

Ngoài ra ngài nổi tiếng với quan điểm rất bảo thủ và gây tranh cãi. Năm 2018, trong một bức thư, ngài đảm bảo “không nghi ngờ gì, cuộc khủng hoảng các vụ tấn công tình dục của linh mục Hoa Kỳ có liên quan trực tiếp đến đồng tính”. Theo nhà báo Michael Sean Winters của chuyên mục NCR, “Broglio bị ám ảnh bởi đồng tính”.

Tổng giám mục Timothy Broglio, hình ảnh gây tranh cãi đại diện cho các giám mục Hoa Kỳ

Chống Đức Phanxicô và chống vắc-xin

Theo một cách nào đó, đó là một cách chế giễu Đức Phanxicô khi các giám mục Hoa Kỳ bầu tổng giám mục Broglio làm tân chủ tịch. Để nhấn mạnh thêm, họ bầu tân phó chủ tịch là tổng giám mục William Lori, giáo phận Baltimore, người từ lâu phản đối Obamacare, trong tư cách chủ nhân, buộc các cơ quan của Giáo hội cũng phải hoàn tiền phá thai cho nhân viên, ngài cũng là người bảo trợ Hiệp sĩ Columbus, một tổ chức bảo thủ, nhà tài trợ lớn cho Vatican.

Thêm nữa, các giám mục Hoa Kỳ bầu tổng thư ký, nhân vật số 3 của Hội đồng Giám mục, tổng giám mục Paul Coakley, giáo phận Oklahoma. Được ưu tiên hơn hồng y-Josrph Torin, hồng y-tổng giám mục giáo phận Newark, bạn thân của Đức Phanxicô. Năm 2018, tổng giám mục Coakley đã ủng hộ cựu sứ thần tại Mỹ Carlo Maria Vigano, người đã yêu cầu giáo hoàng từ chức vì ông cho rằng giáo hoàng bao che các vụ tấn công tình dục của cựu hồng y McCarrick.

Những tranh cãi về việc rước lễ của tổng thống tổng thống Joe Biden và cựu chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi, vì ủng hộ việc phá thai vẫn tiếp tục diễn ra trong cộng đồng công giáo tại Hoa Kỳ.

Những ý định cải cách hơn nữa ở Đức

Tại Đức, Hội đồng Giám mục đã có chuyến đi ad limina từ ngày 14 đến 18 tháng 11. Chuyến đi này vừa được mong đợi vừa đáng lo vì Con đường thượng hội đồng đã bắt đầu tại Đức năm 2019 sau các vụ tấn công tình dục. Giáo triều Rôma không có cái nhìn thiện cảm về các đề xuất cải cách đầu tiên của người công giáo Đức nhằm xóa bỏ nạn tấn công tình dục trong Giáo hội: một quy trình mới để bổ nhiệm giám mục, chấm dứt độc thân bắt buộc với các linh mục, khả năng có một nữ giáo sĩ và đã kết hôn, xem xét lại quan điểm của Giáo hội về đồng tính và tình dục, sự phân bổ các quyền lực khác…

Chính Đức Phanxicô cũng ít đồng ý và lo Giáo hội Đức sẽ trở thành một Giáo hội tin lành, ngài đã khuyến khích người Đức tổ chức thượng hội đồng và thậm chí đã viết cho họ một thư tháng 6 năm 2019 cho biết ngài sẽ canh chừng nhưng không không ngăn cản họ.

Trên thực tế, mỗi bên đều có quan điểm của mình. Giáo triều không muốn nghe bất kỳ một cải cách nào. Họ xác nhận, họ sợ những thay đổi như vậy sẽ “lan sang các quốc gia khác”. Ít nhất, đó là điều hồng y Quốc vụ khanh Pietro Parolin, hồng y Marc Ouellet, bộ trưởng bộ Giám mục và hồng y Luis Ladaria Ferrer, Bộ Tín Lý đã giải thích cho các giám mục Đức biết. Hồng y Marc Ouellet còn đề xuất “lệnh tạm hoãn” trên con đường đồng nghị và bị hầu hết các giám mục Đức từ chối.

Ngoài ra, trường hợp của hồng y-tổng giám mục Rainer Maria Woelki, giáo phận Cologne bị nghi ngờ xử lý nhẹ các vụ tấn công tình dục và bây giờ bị buộc tội khai man, vẫn chưa được giải quyết. Trong một báo cáo được công bố năm 2021, ngài “được các luật sư của ngài tha bổng”, ngài đã nghỉ sáu tháng cho đến mùa xuân vừa qua. Nhưng phần lớn các đồng nghiệp, giáo sĩ và giáo dân giáo phận Cologne không còn tin tưởng ở ngài và yêu cầu ngài từ chức. Đức Phanxicô từ chối đơn từ chức của hồng y vì không muốn hành động dưới áp lực.

Sau chuyến đi ad limina, tổng giám mục Georg Bätzing, chủ tịch Hội đồng Giám mục Đức tuyên bố “về nhà với một lo lắng dù được nhẹ nhõm qua các cuộc gặp với giáo hoàng và Giáo triều”. Nhưng con đường thượng hội đồng vẫn còn bị kẹt nghiêm trọng.

Vatican và các giám mục Đức có những bất đồng

Ở Ý, bất đồng về phương pháp trực diện với các vụ tấn công tình dục

Tại Ý, hồng y Matteo Zuppi, giáo phận Bologna, chủ tịch Hội đồng Giám mục Ý, ngài là thành viên của cộng đoàn Sant’Egidio và được xem là người có thể kế nhiệm Đức Phanxicô đã quyết định giải quyết vấn đề tấn công tình dục. Nhưng không quá, ma non troppo. Trên thực tế, các giám mục Ý muốn giải quyết các trường hợp có từ những năm 2000 và không đi ngược về xa hơn nữa. Trong một báo cáo được trình bày ngày 17 tháng 11, họ cho biết, trong 20 năm qua có 613 hồ sơ đã được gởi về Bộ Tín Lý; còn giai đoạn 2020-2021 có 89 nạn nhân (trong đó có 61 trẻ vị thành niên).

Hai ngày sau trong một hội nghị chuyên đề tổ chức ngày 19 tháng 11 có chủ đề “Về phía các nạn nhân”, giám mục Lorenzo Ghizzoni, tổng giám mục giáo phận Ravenna phụ trách các hồ sơ này đã tấn công mạnh mẽ bản báo cáo của Ủy ban Độc lập về các vụ Lạm dụng tình dục trong Giáo hội Pháp, Ciase, và các phương pháp của nó. Theo nhật báo La Croix, tổng giám mục Ghizzoni không muốn “phỏng đoán dữ liệu hoặc lấy mẫu như các Giáo hội khác đã làm với những con số chỉ thu hút những người muốn gieo bất hòa (…). Chúng tôi sẽ không thành lập một ủy ban quốc gia duy nhất bao gồm những người không biết gì về đời sống của Giáo hội, những người chỉ được gọi là bên ngoài vì họ không phải là giám mục, linh mục hay giáo dân.”

Giáo hội Ý bắt đầu lên tiếng về các vụ lạm dụng tình dục

Phản ứng trước những nhận xét này, ông Josselin Tricou, tiến sĩ xã hội học và nhà nghiên cứu tại Đại học Lausanne (Thụy Sĩ), ông có chân trong ủy ban điều tra cho Ciase nêu rõ: “Những người làm mọi cách để chống, họ không hiểu khi họ dùng báo cáo Ciase như bình phong để duy trì lệnh cấm nói omerta, là họ không hiểu thời thế đã thay đổi, các nạn nhân sẽ không để cho họ làm như vậy được nữa, sẽ có nguy cơ tạo tác động ngược với tác động họ mong chờ: đẩy nhanh việc thực hiện các biện pháp độc lập và hiệu quả hơn bằng cách tăng quyết tâm của các nạn nhân. Họ sẽ không buông tay. Kiểu đi ra khỏi đường băng này còn làm  cho các nạn nhân nhiều năng lượng hơn để hành động.”

“Chúng tôi sẽ không thành lập một ủy ban quốc gia duy nhất bao gồm những người không biết gì về đời sống của Giáo hội, những người chỉ được gọi là bên ngoài vì họ không phải là giám mục, linh mục hay giáo dân.” – Lorenzo Ghizzoni, tổng giám mục giáo phận Ravenna

 

 

 

 

 

 

Trên thực tế, các nạn nhân Ý nói về báo cáo này của các giám mục Ý như một “trò đùa”. Linh mục Dòng Tên Hans Zollner, chủ tịch Viện Bảo vệ Trẻ vị thành niên tại Giáo hoàng Học viện Gregorian và là thành viên của Ủy ban Giáo hoàng Bảo vệ Trẻ vị thành niên chắc chắn cũng sẽ suy nghĩ như vậy. Tháng 10 vừa qua, ngài trả lời trên báo La Vie “cách tiếp cận của báo cáo Ciase cho một ý tưởng về mức độ to lớn của hiện tượng” tấn công tình dục, ngài lưu ý phương pháp của Ủy ban Sauvé là phương pháp “mà Tổ chức Y tế Thế giới WHO đã dùng để giải quyết vấn đề dịch tễ học của họ”.

Linh mục Hans Zollner: “Một bước tiến lớn, dù đã đến rất trễ”

Tù nhân của các giám mục bảo thủ

Ba ví dụ trên – Bắc Mỹ, Đức và Ý – cho thấy chủ nghĩa giáo quyền được bám chặt như thế nào, dù ở các Giáo hội địa phương (ở Hoa Kỳ và ở Ý) hay ở Giáo triều (liên quan đến Đức). Trong ba trường hợp này, các giáo sĩ cư xử như thể họ là chủ nhân ông của Giáo hội.

Tại Hoa Kỳ, đại đa số các giám mục được bổ nhiệm dưới thời Đức Gioan Phaolô II và Đức Bênêđíctô XVI vẫn phản đối Đức Phanxicô, người mà họ cho là quá tự do, thậm chí là cộng sản. Chắc chắn, kể từ năm 2013, Đức Phanxicô đã cố gắng sắp xếp lại hàng giám mục Mỹ, nhưng việc bầu chọn tổng giám mục Timothy Broglio làm người đứng đầu Hội đồng Giám mục Bắc Mỹ chứng tỏ ngài đã thất bại.

Với các giám mục Đức, chính Giáo triều đã không tưởng tượng được người công giáo Đức đã nghiêm túc yêu cầu một loạt cải cách như thế nào. Với các giáo chủ la-mã, những cải cách này, một phần, sẽ xác thực – nếu chúng được thực hiện – theo những trực giác của mục sư Martin Luther 500 năm sau cuộc Cải cách. Họ sẽ cống hiến một cách chủ yếu những phát triển công giáo sau này, một số trong đó là nguồn gốc trực tiếp của các cuộc tấn công hiện đang trong quá trình khiến hệ thống nổ tung. Ít nhất đó là những gì mà lập luận gợi ý về một Giáo hội công giáo Đức được cho là trở thành một Giáo hội tin lành.

Còn ở Ý, việc từ chối một cuộc điều tra nghiêm túc về các vụ tấn công tình dục cho thấy hàng giám mục đặc biệt này bị trói buộc như thế nào do phụ thuộc vào giáo hoàng. Hơn nữa, sức nặng của Giáo hội ở Ý lớn đến mức một cuộc điều tra kiểu Ciase chắc chắn sẽ làm sụp đổ vĩnh viễn toàn bộ hệ thống la-mã. Đó là lý do vì sao các giám mục Ý thích ở trên bề mặt và không nhìn về phía trước của những năm 2000.

Ba quốc gia này đã gây khó khăn cho Đức Phanxicô, dù ngài là người tố cáo chủ nghĩa giáo quyền ở mọi cấp độ, ngài vẫn là tù nhân của các giám mục bảo thủ và Giáo triều của ngài như con nhện ở giữa mạng lưới của mình. Tất nhiên, vẫn còn thượng hội đồng về tính đồng nghị được triệu tập vào mùa thu năm tới và kéo dài đến năm 2024 để vượt qua những trở ngại này. Nhưng trước những ví dụ cuối cùng này, ngày càng có nhiều tín hữu không còn ảo tưởng và họ sợ cả hai kỳ họp thượng hội đồng chỉ là gươm chém nước.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Bài đọc thêm: Lạm dụng thiêng liêng: “Lạm dụng lòng tin của nạn nhân vào Chúa để bắt họ làm nô lệ là điều quá kinh hoàng”