Giáo hội Đức và lạm dụng: hồng y Marx bất ngờ từ chức

224

Giáo hội Đức và lạm dụng: hồng y Marx bất ngờ từ chức

Hồng y Reinhard Marx xin Đức Phanxicô chấp nhận đơn từ chức khỏi chức vụ Tổng Giám mục giáo phận Munich và Freisinget. Hồng y hy vọng bằng cách này sẽ tạo một cú sốc cho Giáo hội Đức.

lavie.fr, Marie-Lucile Kubacki, 2021-06-04

Hồng y, tổng giám mục Reinhard Marx của giáo phận Munich từ chức vì muốn đồng chịu trách nhiệm về các vụ bê bối lạm dụng. Ảnh lưu trữ: hồng y Reinhard Marx với khẩu trang trong lễ tang cố thị trưởng Munich và công dân danh dự Tiến sĩ Hans-Jochen Vogel (SPD) ngày 3 tháng 8 năm 2020 tại Philharmonie im Gasteig ở Muenchen, (KEYSTONE / DPA / Frank Hoermann / SVEN SIMON)

Ngày 4 tháng 6-2021, hồng y người Đức Reinhard Marx, Tổng giám mục giáo phận Munich và Freising, tuyên bố từ chức vì những lạm dụng trong giáo hội mà ngài cảm thấy có trách nhiệm chung.

Lại thêm một quả bom trên bầu trời giáo hội Đức, và là một hành vi lịch sử vừa được thực hiện. Trong bức thư được công bố sáng thứ sáu 4 tháng 6, hồng y Marx xin Đức Phanxicô chấp nhận đơn từ chức của ngài khỏi văn phòng Tổng Giám mục giáo phận Munich và Freising. Việc công bố này được loan ra với sự cho phép của giáo hoàng, Đức Phanxicô xin hồng y tiếp tục thực hiện sứ mệnh của mình cho đến khi ngài đưa ra quyết định.

Hành vi này có những hệ quả nghiêm trọng: đối với nhân vật tầm vóc này của Giáo hội công giáo, đây không hẳn là đảm nhận các thất bại cá nhân có thể có, nhưng là điều mà ngài xác định là “đồng trách nhiệm” của ngài trong sự phá sản toàn bộ của thể chế, trong việc quản lý các vụ lạm dụng tình dục của các nhà lãnh đạo trong giáo hội trong hàng chục năm qua.

Chịu trách nhiệm

Theo ngài, không thể chỉ đổ lỗi cho các vấn đề của “các quan chức thời đó” rồi “vùi dập”, cọng thêm vào đó là “quên và khinh thường nạn nhân, chắc chắn đây là lỗi lớn nhất của chúng ta trong quá khứ”.

Nếu vấn đề mang tính hệ thống, thì cần phải tiến hành một cuộc cải cách sâu đậm, không giới hạn ở những cải cách cơ cấu cho đẹp. Tóm lại, hồng y đặt tất cả sức nặng của mình trên bàn cân để tạo một sự thức tỉnh cho Giáo hội, và không chỉ ở Đức, nhưng còn ở trong một thượng hội đồng giải quyết các vấn đề nhạy cảm và khơi dậy các tranh luận sôi nổi.

Trong một tuyên bố đi kèm, ngài giải thích: “Đơn xin từ chức là một quyết định rất cá nhân. Tôi muốn nói rõ: Tôi sẵn sàng chịu trách nhiệm cá nhân, không những cho các sai lầm có thể có của riêng tôi, nhưng đặc biệt là với Giáo hội, với tư cách là một thể chế mà tôi đã đóng góp trong hàng chục năm.”

Ngài nêu lên chi tiết những câu hỏi đã giày vò mình: “Tôi có không cổ vũ cho các hình thức tiêu cực của chủ nghĩa giáo sĩ và lo âu sai cho danh tiếng của Giáo hội như một thể chế qua các ứng xử của tôi không? Nhưng trên tất cả: cái nhìn của các nạn nhân bị lạm dụng tình dục có thực sự luôn là trọng tâm để quan tâm không?”

Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh một cuộc điều tra đang được tiến hành ở giáo phận Cologne, sau khi một bản báo cáo dài 800 trang được công bố vào tháng 3 vừa qua liệt kê 314 nạn nhân tuổi vị thành niên và liên quan đến 202 người chịu trách nhiệm, vừa linh mục vừa giáo dân bị cho là đã phạm từ năm 1975 đến năm 2018. Và 3 năm sau bản báo cáo tàn khốc năm 2018, do Giáo hội Đức yêu cầu làm, và các con số thật kinh hoàng: kể từ năm 1946 có 3.677 trẻ em hoặc trẻ vị thành niên bị các thành viên trong giáo hội lạm dụng.

Xử lý các nguyên nhân hệ thống

Chắc chắn, Giáo hội Đức đã phản ứng. Tổng Giám mục giáo phận Munich quyết tâm thiết lập một quy trình đấu tranh chống lạm dụng và đang được tiến hành ở các giáo phận khác nhau, cũng như  có “các cuộc điều tra về các hồ sơ và các điều tra về những thiếu sót cụ thể có thể xảy ra trong quá khứ, kể cả vấn đề của những trách nhiệm tương ứng”.

Tuy nhiên, Đức Hồng Y Marx lưu ý, nếu chúng là “những viên gạch thiết yếu” của việc đặt lại nền móng thì “những viên gạch này không bao phủ hết toàn bộ lĩnh vực của một công cuộc đổi mới toàn cầu hơn.” Ngài nhấn mạnh, điều cần thiết là phải xử lý vấn đề một cách sâu đậm và giải quyết các nguyên nhân “hệ thống” và các “mối đe dọa cơ cấu”.

Và lần này, trong bức thư gởi giáo hoàng, hồng y nói thêm “các cuộc thảo luận gần đây đã cho thấy một số người trong Giáo hội không muốn công nhận yếu tố đồng trách nhiệm hoặc công nhận đồng tình với thể chế, do đó họ phản đối mọi cải cách và đổi mới đối thoại nào liên quan đến cuộc khủng hoảng lạm dụng”.

Ngoài ra, hồng y còn bày tỏ mối quan tâm của ngài trước xu hướng “loại trừ các nguyên nhân và các nguy hiểm mang tính hệ thống” hoặc “các câu hỏi thần học cơ bản” “giảm thiểu quá trình xử lý thành một sự cải tiến trong cách quản lý”.

Con đường dẫn đến từ chức

Ngài cũng đề cập đến con đường đã đưa ngài có một quyết định triệt để như vậy, ngài giải thích có những câu hỏi lặp đi lặp lại trong vài năm qua đã dần dần đưa ngài đến con đường này. Ngài xác nhận có hai cuộc trao đổi đã mang tính quyết định.

Đầu tiên, với một nhà báo Mỹ về cuộc khủng hoảng lạm dụng trong Giáo hội, ông hỏi ngài liệu điều này có làm thay đổi đức tin của ngài không (câu trả lời là “”). Lần thứ nhì là trong cuộc họp báo của Hội đồng Giám mục Đức, sau phần trình bày về nghiên cứu MHG (một báo cáo của Hội đồng Giám mục Đức đã nhờ các học giả nghiên cứu về các vụ tấn công tình dục của các linh mục) vào tháng 9 năm 2018.

Khi đó một nhà báo hỏi ngài, liệu một trong các giám mục nhận lấy trách nhiệm và xin từ chức, câu hỏi mà ngài trả lời “không” trước khi ngài cảm thấy câu trả lời không dễ tự phát như vậy.

Bắt đầu một sự đổi hướng

Hồng y Marx cho rằng Giáo hội Đức và trên toàn thế giới đang gặp khủng hoảng. Và cuộc khủng hoảng này “cũng do thất bại riêng của chúng ta, lỗi của chúng ta”. Ngài nói tiếp: “Cảm tưởng của tôi, ở một góc cạnh nào đó, chúng ta ở ‘điểm mù’ nhưng đó cũng là hy vọng phục sinh của tôi, vì nó có thể trở thành một ‘bước ngoặt’”. Bằng cách nào? Theo hồng y, lối thoát duy nhất có thể có được là cuộc cải cách đi qua “bước ngoặt thượng hội đồng.”

Trong khi thượng hội đồng của Giáo hội Đức khởi xướng năm 2019 đang tiếp tục tranh luận, khơi dậy hy vọng cũng như làm toát mồ hôi lạnh, nhưng cũng có một số nghi ngờ nào đó ở Vatican, hành vi của Tổng giám mục giáo phận Munich rất có thể đã tạo ra một sự thúc đẩy quyết định. Dù sao đây là một cú sốc nghiêm trọng cho Giáo hội.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Bài đọc thêm: Những cải cách tưởng như không có gì nhưng lại thay đổi tất cả

Hồng y Woelki “đặt số phận mình” trong tay giáo hoàng

Hồng y Marx: “Tôi không nản chí”