Các câu nói nổi bật trong năm đầu tiên của Đức Lêô
la-croix.com, Youna Rivallain, 2026-05-08
Đức Lêô cử hành Thánh lễ tại Tor Vergata, Rôma nhân dịp Năm Thánh Giới trẻ ngày 3 tháng 8 năm 2025. Ảnh: Filippo Monteforte / AFP
Nổi tiếng với nghệ thuật cân bằng, kể từ khi ngài được bầu ngày 8 tháng 5 năm 2025, Đức Lêô liên tục đặt nền móng cho triều của ngài qua cử chỉ và các câu nói đáng nhớ. Sau đây là các câu trả lời mang tính biểu tượng nhất trong năm đầu tiên của ngài.
Tại Loggia, ngày 8 tháng 5 năm 2025: “Một nền hòa bình không vũ trang, nhưng giải trừ vũ khí”
Trong bài phát biểu đầu tiên, Đức Lêô đã thực hiện cá tính của ngài, ngài nhấn mạnh ngay lập tức: “Bình an đến với tất cả anh chị em,” ngài lặp lại lời Chúa Kitô đã nói nhiều lần: “Tôi mong muốn lời chào bình an này đến với tâm hồn anh chị em, với gia đình anh chị em, với tất cả mọi người dù họ ở đâu, với tất cả các quốc gia, với toàn thể trái đất.” Ngài báo trước điều sẽ đánh dấu năm đầu tiên triều của ngài – và chắc chắn đó cũng là điều sẽ tiếp theo: “Bình an của Chúa Kitô phục sinh, một bình an không vũ trang, có sức thuyết phục, khiêm nhường và kiên trì.”
Trong bài giảng đầu tiên ngày 9 tháng 5 năm 2025: “Chúng ta không thể hạ thấp Chúa Giêsu xuống thành siêu nhân”
Một ngày sau khi được bầu, Đức Lêô lên tiếng trong bài giảng đầu tiên với tư cách là giáo hoàng: “Ngay cả ngày nay, vẫn còn nhiều bối cảnh mà đức tin kitô giáo bị cho là phi lý, chỉ dành cho những người yếu đuối và thiếu thông minh. Đây là môi trường mà việc làm chứng và rao giảng Tin Mừng không dễ dàng, nhưng chính vì lý do này mà sứ mệnh chúng ta lại cấp bách. Ngay cả ngày nay, vẫn có những bối cảnh mà Chúa Giêsu, dù được trân trọng nhưng lại bị thu hẹp thành một kiểu lãnh đạo lôi cuốn hoặc siêu nhân, điều này không chỉ đúng với người không tin, mà cả với tín hữu kitô đã được rửa tội, họ sống trong tình trạng chủ nghĩa vô thần trên.”
Gặp các Hồng y ngày 10 tháng 5 năm 2025: Trí tuệ nhân tạo là thách thức của thế kỷ
Hai ngày sau khi được bầu chọn, Đức Lêô đã nói với các Hồng y lập trường của Giáo hội về Trí tuệ Nhân tạo, một chủ đề được xem là trọng tâm trong thông điệp đầu tiên của ngài, Magnifica Humanitas: “Giáo hội trao cho mọi người kho tàng giáo huấn xã hội để đáp lại một cuộc cách mạng công nghiệp khác và các phát triển trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, đặt ra những thách thức mới cho việc bảo vệ phẩm giá con người, công lý và việc làm.”
Đức Lêô XIV thể hiện sự tiếp nối trong gián đoạn
Đức Lêô lên tiếng trong Ngày Thế Giới Trẻ 3 tháng 8 năm 2025: “Các con hãy hướng đến sự thánh thiện, đừng bằng lòng với những điều tầm thường.”
Trong ngày giải tội Tại Tor Vergata, trước một triệu giáo dân hành hương dự Thánh lễ, Đức Lêô nhấn mạnh: “Xin anh chị em hướng đến những điều cao cả, đến sự thánh thiện, dù anh chị em ở bất cứ đâu. Xin anh chị em đừng bằng lòng với những điều tầm thường, anh chị em sẽ thấy ánh sáng Tin Mừng lớn lên mỗi ngày, trong anh chị em và chung quanh anh chị em.” Trước đó, trong phần hỏi đáp với giới trẻ, ngài trích dẫn Thánh Augustinô khi nói về tình bạn: “Không có tình bạn đích thực nào nếu không ở trong Chúa Kitô. Tình bạn với Chúa Kitô không chỉ là một trong nhiều sự giúp đỡ để xây dựng tương lai; đó là ngôi sao dẫn đường của chúng ta. (…) Các con thân mến, các con hãy yêu thương nhau! Yêu thương nhau trong Chúa Kitô! Các con học cách nhìn thấy Chúa Giêsu trong người khác. Tình bạn thực sự có thể thay đổi thế giới.”
Tại Lebanon, ngày 2 tháng 12 năm 2025: “Tôi mang trong mình nỗi đau và khát khao tìm kiếm sự thật và công lý của cả một đất nước.”
Thường thường Đức Lêô nói nhiều qua im lặng hơn là bằng lời nói. Chuyến tông du đầu tiên của ngài đến Lebanon, đặc biệt khoảnh khắc cầu nguyện tại cảng Beirut, là một trong những khoảnh khắc tĩnh lặng. Ngày 2 tháng 12 năm 2025, hơn năm năm sau vụ nổ tàn phá cảng của thủ đô Lebanon, làm cho hơn 200 người thiệt mạng, để lại vết thương sâu sắc trong nước, Đức Lêô đã cầu nguyện trong thinh lặng. Trong bài giảng, ngài nói: “Tôi vừa đến hiện trường vụ nổ, đến cảng để cầu nguyện. Tôi mang trong mình nỗi đau và khát khao tìm kiếm sự thật và công lý của rất nhiều gia đình, của cả một đất nước.”
Ngày chúa nhật Lễ Lá 29 tháng 3 năm 2026: “Chúa không lắng nghe lời cầu nguyện của những kẻ gây chiến tranh.” Đây là một trong những khoảnh khắc quan trọng của năm đầu tiên triều của ngài, khi chương trình “hòa bình toàn diện” của ngài bắt đầu mang ý nghĩa trọn vẹn. Bài giảng chỉ vài tuần sau cuộc tấn công của Israel và Mỹ vào Iran, ngài tiếp tục rao giảng hòa bình, ngài nhắc Chúa Giêsu vào Giêrusalem ngày chúa nhật Lễ Lá: “Đây là Thiên Chúa của chúng ta: Chúa Giêsu, Vua Hòa Bình. Ngài không lắng nghe lời cầu nguyện của những kẻ gây chiến. Các ngươi có thể cầu nguyện nhiều hơn, nhưng ta không nghe; tay các ngươi đầy máu.”
Trong Kinh Mân Côi cầu nguyện cho hòa bình ngày 11 tháng 4: “Đủ rồi với việc tôn thờ bản thân và tiền bạc!”
Trong Kinh Mân Côi cầu nguyện cho hòa bình, chỉ vài ngày sau khi Donald Trump đe dọa tiêu diệt nền văn minh Iran, Đức Lêô tuyên bố (nhưng ngài không nhắc đến tên Tổng thống Donald Trump): “Đủ rồi với việc tôn thờ bản thân và tiền bạc! Đủ rồi với việc phô trương sức mạnh! Đủ rồi với chiến tranh! Sức mạnh thực sự được thể hiện qua việc phục vụ sự sống.” Những lời này đã gây ra phản ứng dữ dội của Tổng thống Mỹ trên mạng xã hội, ông viết trên mạng Truth của ông: “Đức Lêô yếu kém trong vấn đề tội phạm và vô dụng trong chính sách đối ngoại. Tôi không phải là gười hâm mộ Giáo hoàng.”
Năm đầu tiên triều Giáo hoàng Lêô qua mười hai mốc thời gian
Tại Annaba, ngày 14 tháng 4: “Chuyến đi này là ơn dành cho toàn thể Giáo hội qua Giáo hoàng dòng Augustinô”
Trong suốt năm đầu tiên, Đức Lêô đã nhiều lần nhấn mạnh ngài là tu sĩ Dòng Augustinô: “Tôi là con của Thánh Augustinô.” Tại Annaba, Algeria, Đức Lêô đã đi theo dấu chân của người cha thiêng liêng của ngài: “Chính tại đây, Thánh Augustinô đã yêu thương đoàn chiên của ngài, với một đức tin mãnh liệt, ngài đi tìm chân lý và phụng sự Chúa Kitô. Với tôi, chuyến đi này là ơn đặc biệt của Chúa Quan Phòng, một ơn Chúa muốn ban cho Giáo hội qua Giáo hoàng dòng Augustinô.”
Tại Bamenda, ngày 16 tháng 4: “Thế giới bị một số ít bạo chúa hủy hoại.”
Tại Bamenda, miền tây Cameroon, vùng bị bạo lực tàn phá qua nhiều thế kỷ, Đức Lêô lên án những kẻ chịu trách nhiệm cho sự đau khổ của người dân: “Thế giới bị một số ít bạo chúa hủy hoại, nhưng được anh chị em duy trì trong tinh thần đoàn kết!” Ngài dùng từ “bạo chúa” bằng tiếng Anh. Một từ ngữ mạnh mẽ được liên tục nhắc lại trong chuyến đi Châu Phi. Vài giờ trước đó, khi gặp Tổng thống Paul Biya của Cameroon từ năm 1982, ngài kiên quyết kêu gọi “minh bạch trong quản lý nguồn lực công và tôn trọng pháp quyền, phá vỡ xiềng xích tham nhũng làm mất uy tín pháp quyền, giải phóng trái tim khỏi cơn khát lợi lộc, một cơn khát sùng bái thần tượng”. Ngài kêu gọi những người nắm giữ “chức vụ cao” hãy sống một cuộc đời “ngay thẳng”.
Phát biểu trước các sinh viên Cameroon vào ngày 17 tháng 4: “Đừng ngoảnh mặt làm ngơ”.
Tại Đại học Công giáo Trung Phi ở Yaoundé, Cameroon, trước 8.000 người tham dự, một lần nữa Đức Lêô đề cập đến chủ đề trí tuệ nhân tạo, đặc biệt ngài nhấn mạnh đến sự phân cực do nó tạo ra: “Thách thức do các hệ thống này đặt ra không chỉ liên quan đến việc dùng các công nghệ mới, nhưng còn là sự thay thế dần dần thực tại bằng sự mô phỏng của nó. Khi mô phỏng trở thành chuẩn mực, chúng ta sống trong các bong bóng thấm vào nhau. Đây là cách mà phân cực, xung đột, sợ hãi và bạo lực lan rộng. Vấn đề không chỉ đơn thuần là nguy cơ sai sót, nhưng còn là sự biến đổi trong chính mối quan hệ của chúng ta với sự thật.” Sau đó, ngài nhấn mạnh mặt trái của các công nghệ mới, sự tàn phá môi trường và xã hội do cuộc chạy đua điên cuồng giành giật nguyên liệu thô và các nguyên tố đất hiếm gây ra. Vì thế ngài cảnh báo: “Đừng ngoảnh mặt làm ngơ: đó là việc phục vụ dành cho sự thật và cho toàn nhân loại.”
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
