lefigaro.fr, Jean-Marie Guénois, 2026-09-27
Sáng chúa nhật 27 tháng 9, Đức Lêô đưa ra một lộ trình rất cụ thể cho các Giám mục Pháp, kêu gọi các ngài có lập trường công khai can đảm. Ngài không nói vòng vo khi phát biểu trước các giám mục Pháp. Trái ngược với những gì hãng thông tấn AFP đưa tin, cho rằng trọng tâm duy nhất cuộc gặp là vấn đề lạm dụng tình dục, vấn đề này chỉ là một trong sáu điểm chính của “lộ trình” ngài trình bày trước khoảng một trăm giám mục.
Người đứng đầu Giáo hội kêu gọi các giám mục tạo “động lực truyền giáo mới ở Pháp. Chỉ có một ‘lộ trình’ duy nhất, luôn giống nhau: làm cho Chúa Giêsu Kitô được biết đến, được yêu mến, một cách chân thành, nhiệt huyết, hết lần này đến lần khác…” Sau đó, ngài kêu gọi các giám mục hãy can đảm: “Tôi xin anh em can đảm, táo bạo và sáng tạo trong công việc truyền giáo. Tôi xin anh em đừng nản lòng trước những sai lầm, mâu thuẫn, kể cả những sa ngã đã đánh dấu lịch sử của dân tộc trên hành trình của họ. Thời điểm đã chín muồi khi nhiều người đương thời của chúng ta đang chờ đợi để nghe thông điệp đầy hy vọng của Tin Mừng vang vọng và nhìn thấy ánh sáng của Chúa Kitô phục sinh chiếu rọi trước mắt họ.”
Một “hình thức thế tục rất đặc biệt”
Điểm đầu tiên được đề cập rõ ràng trong bài phát biểu là chủ nghĩa thế tục, ngài nói: “Tiếng nói của Giáo hội có vị trí xứng đáng trong cuộc tranh luận công khai ở Pháp. Bản chất tiếng nói này có thẩm quyền tiên tri. Dù không phải lúc nào cũng được lắng nghe, nhưng tiếng nói này vẫn được mong chờ. Dù không được chú ý, đặc biệt là về những vấn đề thiết yếu chạm đến nền tảng của nền văn minh, nhưng tiếng nói này vẫn cần thiết; chúng ta đừng nhầm lẫn điều này!” Ngài hiểu Giáo hội Pháp sống “dưới hình thức thế tục rất đặc biệt, sinh ra từ lịch sử đầy biến động, nay đã hòa bình, nhưng điều này phải giúp Giáo hội hoàn thành sứ mệnh của mình.” Ngài lo ngại khi thấy “sự cân bằng khó nhọc đạt được đang bị đặt dấu hỏi, phản ánh những gì đang xảy ra ở thế giới phương Tây.”
Trước tình trạng này, các Giám mục Pháp “không được phép cam chịu” vì theo Đức Lêô, hành động của Giáo hội phải “hiển thị” ở cả những vùng đất thế tục: “Tôi xin quý vị cảnh giác trong việc bảo vệ tự do và quyền của Giáo hội để truyền giáo, để giáo dục trong tự do đích thực, và để thực hành việc thờ phượng công khai, để lòng bác ái được thể hiện rõ ràng nhân danh Chúa Giêsu Kitô. Đặc biệt Giáo hội đã chứng kiến, thậm chí đã đóng góp vào quá trình xây dựng chậm rãi nước Pháp; Giáo hội vẫn là một phần quan trọng trong văn hóa, bản sắc và sứ mệnh của quốc gia với thế giới.”
Điểm thứ hai, sự xuống cấp của đời sống chính trị: “Ở Pháp, cũng như ở các nước phương Tây khác, chúng ta chứng kiến sự phân cực đáng lo ngại, sự suy giảm tình huynh đệ, sự thân thiện và chất lượng cuộc sống trong xã hội, cũng như sự trỗi dậy của bạo lực, bất bình đẳng và nghèo đói.” Vì thế ngài lên án “sự vỡ mộng và mất phương hướng theo sau các lời hứa hão huyền về một thế giới vắng bóng Thiên Chúa, bị đẩy vào đời sống riêng tư, nơi ơn Chúa trợ giúp bị cho là vô ích trong việc xây dựng Thành phố.” Ngài kết luận: “Thông điệp hòa bình bắt nguồn từ Chúa Giêsu càng được mong đợi hơn bao giờ hết.”
Bảo vệ đặc điểm riêng biệt
Điểm thứ ba, quyền tự do không thể thương lượng của nền giáo dục Công giáo: “Tôi muốn đề cập đến giáo dục Công giáo, đặc điểm riêng biệt này hiện đang bị đặt dấu hỏi.” Thật may mắn là các trường Công giáo phần lớn mở cửa cho các học sinh không cùng đức tin với chúng ta (…). Tuy nhiên, bằng bất kỳ cách nào, giáo dục Công giáo không từ bỏ dự án giáo dục của mình, một dự án tập trung vào Chúa Kitô nhằm mục đích phát triển con người toàn diện trong mọi khía cạnh: tâm linh, văn hóa, trí tuệ, đạo đức và xã hội.” Lời kêu gọi của Đức Lêô: “Vì thế đừng ai ngạc nhiên trước các cơ hội trong các trường Công giáo để gặp Chúa Giêsu Kitô và nghe Ngài. Càng không nên để bất kỳ học sinh nào bị gạt ra ngoài lề trong lớp học chỉ vì họ tin vào Chúa Giêsu.”
Điểm thứ tư, lạm dụng tình dục: chiều nay Đức Lêô sẽ gặp bảy nạn nhân. Ngài ca ngợi các nỗ lực và biện pháp của hàng giám mục đã thực hiện trong những năm gần đây. Ngài nhắc lại và cám ơn Giáo hội Pháp, ngài không đề cập đến báo cáo Sauvé, ngài khuyến khích Giáo hội tiếp tục cảnh giác: “Anh em đã kiên quyết đối diện với tai họa đau lòng của việc lạm dụng trẻ em do các giáo sĩ và các thành viên trong Giáo hội gây ra. Anh em đã có những bước đi can đảm để giải quyết vấn đề này, qua việc lắng nghe, tìm kiếm sự thật, công lý, tha thứ, đền bù và cam kết xây dựng văn hóa phòng ngừa, chống lại các tội ác này.”
Ngài liên kết cuộc đấu tranh này với nhu cầu hỗ trợ các linh mục trong tương lai: “Đồng thời, các linh mục cần được hỗ trợ và khích lệ; tôi biết họ được anh em chăm sóc trong tình phụ tử. Để ơn gọi linh mục phát triển mạnh, linh mục phải được mong chờ, đón nhận, yêu thương, và bản sắc của họ được định hình theo Chúa Kitô phải rõ ràng và được hiểu rõ trong Dân Chúa, vì niềm vui Tin Mừng và sự phục vụ sứ mệnh của họ.”
Đây là đặc điểm của Giáo hoàng người Mỹ, ngài am hiểu vấn đề này, ngay từ đầu triều, ngài đã kêu gọi Giáo hội ngừng chỉ tập trung vào vấn đề này, không được lơ là cảnh giác dưới bất kỳ hình thức nào, nhưng nên tập trung nỗ lực vào việc hỗ trợ các linh mục, phần lớn trong số họ không bị ảnh hưởng bởi những lạm dụng này.”
Điểm thứ năm: sự suy giảm đáng buồn trong ơn gọi sống thánh hiến, đặc biệt là đời sống chiêm niệm. Đức Lêô Dòng Augustinô tâm sự: “Tôi rất buồn khi biết tin việc đóng cửa gần đây hoặc sắp xảy ra của các tu viện cổ kính và danh tiếng, những nơi đã có ảnh hưởng lớn trong suốt lịch sử. Nguồn gốc chính của ơn gọi tu sĩ là các gia đình Kitô giáo. Họ xứng đáng nhận được sự quan tâm và hỗ trợ lớn nhất, trái ngược với một cách tiếp cận mục vụ nào đó của Pháp đã bỏ qua khía cạnh này. Giờ đây, làm sâu sắc và củng cố đời sống đức tin trong gia đình chắc chắn là chìa khóa sẽ giúp giải quyết nhiều cuộc khủng hoảng Giáo hội và xã hội đang phải đối diện.” Vì chính trong gia đình, chúng ta học cách sống chung với nhau, tôn trọng người khác, chấp nhận sự đa dạng, hỗ trợ lẫn nhau, quảng đại, hiến dâng bản thân và tinh thần hy sinh. Ngài kết luận: “Đây là thách thức lớn nhất cần phải đối diện: Nguyện xin Chúa Giêsu sống trọn vẹn trong các gia đình Công giáo Pháp và soi sáng họ bằng sự hiện diện của Ngài!”
Lời khuyên về sự hiệp nhất
Điểm thứ sáu: và cuối cùng: sự hiệp nhất nội bộ của giáo dân Pháp. Dù ở đây Đức Lêô không đề cập đến các vấn đề phụng vụ gây chia rẽ sâu sắc trong Giáo hội, nhưng ngài lên án “sự chia rẽ trong tư tưởng”: Giáo hội Pháp là đàn chiên nhỏ phải tập hợp sức mạnh cho sứ mệnh. Sự chia rẽ về tư tưởng sẽ làm cho chứng từ của chúng ta thành vô ích. Luôn có những căng thẳng trong lịch sử Giáo hội, nhưng khi chúng nảy sinh, chính lúc đó chúng ta càng trân trọng ơn hiệp nhất. Đây không phải là đồng nhất hoàn toàn, nhưng cho phép mọi cảm nhận tự nhiên được hội tụ trong một tuyên xưng đức tin chung, thông qua sự vâng phục các mục tử hợp pháp, đặc biệt là Người kế vị Thánh Phêrô. Ngài nhận thấy điều này “được làm giàu thêm bằng cuộc đối thoại hỗ tương, bắt đầu từ đức tin, theo cách hiệp thông mà chúng ta đã tìm cách làm sâu sắc trong thời gian gần đây”, nhưng ngài không đi sâu hơn vào “tính hiệp thông” được nhấn mạnh trong triều Đức Phanxicô.
Tóm lại, Đức Lêô vui mừng trước năng động của Giáo hội Pháp: “Giàu có về giới trẻ nhiệt thành và năng động tham gia vào nhiều sáng kiến, nhưng cũng giàu có về di sản vừa nâng đỡ vừa ràng buộc Giáo hội.” Ngài mô tả lịch sử này như sau: “Đó là dòng chảy không ngừng nghỉ của sự thánh thiện cho đến ngày nay; sự hưng thịnh của nghệ thuật, văn học và khoa học dưới sự thúc đẩy của đức tin và tác động của Chúa Thánh Thần; sự trưởng thành không thể đảo ngược của nhận thức về giá trị bất khả xâm phạm của con người, về phẩm giá và về sự cần thiết phải bảo vệ các quyền và tự do của họ. Chúng ta không quên lòng nhiệt thành truyền giáo mạnh mẽ này đã đơm hoa kết trái đến tận cùng trái đất. Đúng, Chúa Giêsu đã ban cho anh em rất nhiều… và trong tình yêu của Ngài, Ngài muốn ban cho anh em nhiều hơn nữa…”
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
