Từ Điện Élysée đến Nhà thờ Đức Bà, Đức Lêô khơi dậy lòng nhiệt thành của giáo dân Pháp
lefigaro.fr, Jean-Marie Guénois, 2026-09-25
Ấm áp và tươi cười với giáo dân đến chào ngài, Đức Lêô kiên định với Tổng thống Emmanuel Macron về “việc bảo vệ quyền sống và vai trò quan trọng của người công giáo trong xã hội.”
Một điều thực sự đặc biệt đã xảy ra chiều thứ sáu tại Paris. Một hành trình đáng kinh ngạc qua thủ đô trên chiếc xe Giáo hoàng, ấm áp và tràn đầy niềm vui. Một Giáo hoàng khiêm nhường, bình an, đã được hàng trăm ngàn người, người tin cũng như người không tin chào đón nồng nhiệt, họ đứng trên vỉa hè Đại lộ Montparnasse và Đại lộ Saint-Michel. Ngài rời Unesco và Nhà thờ Đức Bà đang chờ ngài. Nhà thờ tỏa sáng dưới ánh nắng thu dịu nhẹ. Trên quảng trường, các nữ tu, tu sĩ và chủng sinh reo hò chào đón người mặc áo trắng, người vô cùng hạnh phúc khi ở giữa anh chị em ngài. Khuôn mặt và trái tim họ hòa làm một, một bản giao hưởng của nụ cười, của niềm vui, của bình an nội tâm. Những năm tháng đen tối của Giáo hội Công giáo, làn sóng lạm dụng tình dục, vụ hỏa hoạn kinh hoàng của Nhà thờ Đức Bà dường như đã lùi xa, gần như bị lãng quên.
Và giờ đây, người kế vị Thánh Phêrô, được thúc đẩy bởi một sức hút nội tâm sâu sắc, đã xuất hiện ở trung tâm nước Pháp và Giáo hội Công giáo Pháp tại nhà thờ Đức Bà Paris. Giáo hoàng người Mỹ cúi đầu, hôn cây thánh giá đơn giản ở lối vào nhà thờ. Sau đó, ngài cầu nguyện với lòng thành kính mãnh liệt trước vương miện gai, chiếc hộp đựng thánh tích bằng thủy tinh được trao cho ngài. Với ngài, tình yêu Chúa Kitô là trên hết. Ngài không nói gì thêm, nhưng thể hiện một niềm tự hào dễ hiểu của người tín hữu kitô trong xã hội, khác xa với sự tự mãn vốn từ lâu đã đặc trưng cho công việc mục vụ của Giáo hội Pháp. Các giáo sĩ Pháp, một số trẻ nhưng đa số là người lớn tuổi, đang đứng trước mặt ngài. Người đứng đầu Giáo hội Công giáo có cuộc gặp giáo dân trong nhà thờ chính tòa tráng lệ này, nơi vừa được tái sinh từ đống tro tàn. Ngài muốn nói chuyện với họ như người cha, như người anh em, ngài tuyên bố dứt khoát: “Niềm hy vọng thúc đẩy chúng ta, chúng ta không cam chịu.” Câu nói này là chương trình triều của ngài. Ngài đưa ra chương trình này cho Giáo hội Pháp, ngài xin họ hai điều.
Sứ mệnh thứ nhất: “Giữ gìn đời sống nội tâm với Chúa, học hỏi từ nhiều vị thánh đã đi trước, luôn rút ra từ nguồn tình yêu vô hạn của Chúa trong lời cầu nguyện thầm lặng. Sứ mệnh của các con trên hết bắt nguồn từ mối quan hệ mật thiết này với Chúa, Đấng đang chờ các con. Nhà thờ chính tòa đã được tái sinh để các con cũng được tái sinh cùng ân sủng thánh thiện và sứ mệnh hằng ngày.” Theo gương Đức Phanxicô, ngài trích dẫn trong tài liệu “Niềm vui Tin Mừng” kêu gọi tất cả những ai đã hiến dâng đời mình cho Chúa: “Trở lại với sứ mệnh truyền giáo. Chúng ta hãy là Giáo hội sống động, đa diện và dễ tiếp cận. Ngay cả khi thiếu nhân lực, nghèo khó về phương tiện không cản trở sứ mệnh chúng ta, vì chính ân sủng Chúa đã cho chúng ta tự do nội tâm và cuộc sống giản dị, để phản ánh phong cách Tin Mừng. Dù trong hoàn cảnh nào, cộng đồng kitô giáo không phải là nơi ẩn náu để chúng ta rút lui, để chúng ta bảo vệ bản thân khỏi thời của mình.”
Sứ mệnh thứ hai: chăm lo phụng vụ: “Chúng ta đang sống trong thời thiếu sự trọn vẹn, thiếu chiều sâu và lời hứa. Sự giản dị cao quý của bài hát, của lời nói, của cử chỉ phụng vụ có thể cho chúng ta hy vọng, một ốc đảo bình yên trong một xã hội siêu kết nối và ồn ào.” Ngài nói thêm: “Vì vậy, tôi xin anh chị em, các giám mục, linh mục, phó tế và tu sĩ thánh hiến vun đắp một tình yêu đích thực với phụng vụ. Với lời nhắn này, tôi xin gởi đến anh chị em, những người hằng ngày cử hành Thánh Thể, tôi xin anh chị em đảm bảo các nghi lễ phụng vụ luôn được sống một cách trang nghiêm và đúng mực, ngay cả khi chỉ có một cộng đồng nhỏ quy tụ. Xin anh chị em hãy là người kế thừa có ý thức của các Giáo phụ và các Thánh của Giáo hội, những người trong suốt bao nhiêu thế kỷ đã truyền lại cho chúng ta ý nghĩa sâu sắc và vẻ đẹp của phụng vụ, luôn làm chứng cho lòng khiêm nhường lớn lao trước Mầu nhiệm được cử hành.” Ngài đặc biệt nhấn mạnh đến tinh thần hiệp nhất, khi các vấn đề phụng vụ tiếp tục chia rẽ Giáo hội Pháp: “Đó là ơn lớn nhất chúng ta có thể chia sẻ. Vì thế, xin anh chị em đặt sự hiệp thông với người kế vị Thánh Phêrô và với Giáo hội lên trên cảm xúc cá nhân để vun đắp sự hiệp nhất của dân Chúa. Cùng nhau, chúng ta sẽ là lời tiên tri, một thế giới hòa giải là điều có thể.” Theo ngài, điều này vô cùng lớn lao. Chiêm nghiệm về hàng thế kỷ lịch sử nước Pháp và Giáo hội được tích lũy tại Nhà thờ Đức Bà Paris, ngài cảnh báo: “Chúng ta đang ở đây, tại trung tâm sống còn của một nền văn minh.” Nền văn minh này ngài đã nói sáng thứ sáu ở Điện Élysée trong bài phát biểu đầu tiên trước Tổng thống Pháp và các quan chức cấp cao trong chính phủ về chủ đề này. Ngài nhắc lại tầm quan trọng vai trò của người Công giáo trong xã hội thế tục, vốn có xu hướng loại trừ bất kỳ sự can thiệp nào của tôn giáo vào lĩnh vực chính trị. Ngài lập luận: “Một chủ nghĩa thế tục công bằng không loại trừ tôn giáo khỏi lĩnh vực công cộng hay giáo dục, nhưng nỗ lực để đảm bảo Nhà nước và các thể chế tôn giáo tham gia đối thoại, hợp lực phục vụ lợi ích chung, để thế giới có thể có sự sống.” Theo quan điểm của ngài, chủ nghĩa thế tục công bằng này không vi phạm nguyên tắc phân lập Giáo hội và Nhà nước: “Người tín hữu kitô tham gia vào đời sống công cộng, hành động theo ánh sáng lương tâm được đức tin soi sáng, không thể bị cho là người truyền đạo, là mối đe dọa cho sự thống nhất quốc gia.” Một lần nữa, ngài nhấn mạnh: “Chủ nghĩa thế tục đích thực không loại trừ chiều kích tôn giáo, nhưng ngược lại, biết cách tận dụng nó như một nguồn lực giáo dục.” Như thể muốn viện dẫn Tổng thống Emmanuel Macron làm chứng, ngài trích lời ông, lặp lại những “lời lẽ quan trọng” mà người đứng đầu nhà nước đã nói trước các giám mục tại Viện Kinh sĩ Bernardins năm 2018. Khi đó, Tổng thống đã nhấn mạnh: “Một Giáo hội tuyên bố không quan tâm đến các vấn đề thế tục sẽ không hoàn thành sứ mệnh của mình; một Tổng thống Cộng hòa tuyên bố không quan tâm đến Giáo hội và người Công giáo sẽ không làm tròn bổn phận của mình”. Rất hiếm khi một Giáo hoàng trích dẫn lời của người đứng đầu nhà nước. Hơn nữa, ngài nhận xét: “Nước Pháp là vùng đất có nguồn gốc kitô giáo phong phú và tâm hồn giáo dân được phát triển mạnh mẽ nhờ tiếp thu từ Kitô giáo một thiên tài về tinh thần, văn hóa, trí tuệ, nghệ thuật và truyền giáo đang tỏa sáng khắp thế giới ngày nay”.
Trong bối cảnh gần đây về việc thông qua luật hợp pháp hóa an tử, điều đã làm thất vọng lớn trong Giáo hội Pháp cũng như tại Vatican, ngày chúa nhật ngài sẽ đề cập vấn đề này rõ hơn ở Lộ Đức, ngài nhấn mạnh: “Việc bảo vệ quyền sống là nền tảng thiết yếu của mọi quyền con người khác.” Ngài lo ngại về các xu hướng xã hội hiện nay, có nguy cơ “lạm dụng khoa học và công nghệ cho các mục đích sinh lợi, thúc đẩy thao túng gen, mang thai hộ, thu thập nội tạng hoặc lập trình cái chết”. Chủ đề chuyến đi của ngài “Để thế giới có sự sống”, là câu trích Kinh Thánh được chọn không phải ngẫu nhiên. Ngài nhắc nhở mọi người cuộc đấu tranh cho sự sống không phải là vấn đề của riêng Giáo hội Công giáo, nhưng là vấn đề của nhân loại: “Chúng ta đừng quên sự tôn trọng lẫn nhau và bảo vệ sự sống của mỗi con người là trách nhiệm của mỗi người, bắt đầu bằng sự hoán cải tâm trí và trái tim, đòi hỏi một cam kết thực sự, một tấm lòng vị tha với anh chị em chúng ta”. Một mối lo ngại lớn khác của ngài là sự tự do của giáo dục Công giáo ở Pháp, ngày càng bị bộ máy hành chính kiểm soát chặt chẽ, đặc điểm riêng biệt nổi tiếng của các cơ sở giáo dục này, ngài cảnh báo: “Các trường Công giáo có vị trí xứng đáng trong hệ thống giáo dục của một quốc gia như Pháp. Điều này là một phần của thái độ rộng hơn, thiết yếu cho bất kỳ cuộc đối thoại nào, dù là ở trường học hay trong xã hội: biết và yêu thương chính mình, để đến với người khác trong sự tôn trọng và cởi mở.”
Trong bài phát biểu khai mạc, ngài đọc diễn văn bằng tiếng Pháp, bày tỏ niềm vui lớn lao khi được ở Pháp: “Nước Pháp đã góp phần định hình trí tuệ của người dân, vượt xa biên giới của mình. Sự soi sáng của những bộ óc xuất chúng người Pháp, những người cũng là tín hữu Công giáo mộ đạo, họ nhấn mạnh đến tầm quan trọng của khoa học, nghệ thuật, văn học và triết học với lợi ích của nhân loại khi chúng được hướng đến việc theo đuổi cái đẹp, cái thiện và chân lý, để thế giới có thể có sự sống.” Trên phương diện cá nhân, ngài tâm sự: “Nước Pháp thường là trọng tâm trong lời cầu nguyện của tôi. Tôi không quên nguồn gốc Normandy và Béarnais của tôi.” Trên máy bay, nhà báo hỏi ngài còn họ hàng nào ở những vùng này không, ngài trả lời: “Tôi không biết, tôi chắc chắn chúng tôi có một số người nhưng chúng tôi không liên lạc.” Khi được hỏi ngài có thể gặp ai trong số họ hàng này, ngài trả lời: “Tôi không biết được.”
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịc
Đức Lêô tại Sân vận động Pháp: “Buổi canh thức sẽ biến đổi cả một thế hệ”
Từ Điện Élysée đến Nhà thờ Đức Bà, Đức Lêô khơi dậy lòng nhiệt thành của giáo dân Pháp
“Ngài biết mình đang nói gì”: Vì sao Đức Lêô tin tưởng vào trí tuệ nhân tạo… nhưng vẫn thận trọng
