“Ngài biết mình đang nói gì”: Vì sao Đức Lêô tin tưởng vào trí tuệ nhân tạo… nhưng vẫn thận trọng
franceinfo.fr, Sébastien Hazard, 2026-09-24
Giáo hoàng Lêô đã viết một thông điệp về trí tuệ nhân tạo vào tháng 5 năm 2026. (ALBERTO PIZZOLI / AFP – MONTAGE FRANCEINFO)
Trong chuyến đi Pháp, dự kiến ngài sẽ dự ngày suy ngẫm của Unesco về “trí tuệ nhân tạo, giáo dục và hòa bình”. Đây là chủ đề ngài đã đề cập từ đầu triều của ngài, với cách tiếp cận vừa thận trọng vừa thực tế.
Ngài không phải là người am hiểu công nghệ, nhưng ngài làm mọi người ngạc nhiên khi giơ tay lên trong Thánh lễ đầu tiên tại Vatican sau khi đắc cử để lộ chiếc đồng hồ thông minh trên cổ tay. Khi trí tuệ nhân tạo (AI) gần như hàng ngày gây ra các tuyên bố trái chiều, từ lo ngại đến ngưỡng mộ, Đức Lêô trong chuyến đi Pháp 5 ngày từ thứ sáu, ngày 25 tháng 9 đến thứ hai 28 tháng 9, ngài sẽ đề cập đến vấn đề này, xen kẽ giữa việc cử hành thánh lễ, đi qua trung tâm thủ đô và cầu nguyện tại Lộ Đức. Unesco (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc) chào đón ngài ngày thứ sáu để có một ngày suy ngẫm về trí tuệ nhân tạo, giáo dục và hòa bình.
Trước hết và trên hết, ngài được chào đón với tư cách là người đứng đầu Giáo hội: vì sao ngài từ chối vinh dự của một chuyến đi cấp nhà nước?
Theo ông Raja Chatila, Giáo sư danh dự tại Đại học Sorbonne, Viện Hệ thống Thông minh và Robot, Giáo hoàng không xa lạ với chủ đề trí tuệ nhân tạo. Đúng một năm sau khi bắt đầu triều của ngài, ngày 25 tháng 5 năm 2026, ngài ban hành thông điệp Magnifica Humanitas, dành riêng cho chủ đề này. Chuyên gia về AI khẳng định: “Ngài biết rõ những gì mình đang nói. Bài diễn thuyết, văn bản, thuật ngữ được dùng cho thấy ngài am hiểu sâu sắc chủ đề. Đây không phải là bài diễn thuyết chung chung hay thông thường. Rõ ràng ngài nắm bắt được vấn đề. Rõ ràng, đây là quan điểm Giáo hội, nhưng đây không phải là bài diễn thuyết thuần túy về mặt tâm linh. Ngài đặt văn bản này trong bối cảnh học thuyết xã hội của Giáo hội, ngài nói lên khái niệm về lợi ích chung và công bằng xã hội. ”
Một “trợ giúp quý giá” cần được con người kiểm soát
Không có bài diễn thuyết nào mang tính tận thế về những nguy hiểm của trí tuệ nhân tạo với nhân loại, ngược lại, cũng không có sự ngưỡng mộ nào mang tính thánh thiện trong văn kiện này của ngài: Đức Lêô nói về trí tuệ nhân tạo như một “trợ giúp quý giá”… với điều kiện nó vẫn nằm trong sự kiểm soát của con người và được dùng một cách thận trọng. Ngài chủ trương “bất kỳ việc triển khai tự động hóa và trí tuệ nhân tạo nào phải đi kèm với các biện pháp có thể kiểm chứng được liên quan đến bảo vệ việc làm và đào tạo lại nghề nghiệp”.
Linh mục Éric Salobir, người cố vấn cho Vatican về các vấn đề trí tuệ nhân tạo, khẳng định việc làm và sự tiến hóa công nghệ không mâu thuẫn nhau: “Đây là một công nghệ đang dần dần biến đổi cuộc sống của toàn nhân loại. Tại Quỹ Công nghệ Nhân văn, nơi tôi điều hành, chúng tôi hợp tác với hơn ba mươi công ty lớn của Pháp về cách hỗ trợ phong trào này từ góc độ xã hội.”
“Chúng ta sẽ không thể ngăn chặn sự biến đổi này chỉ trong nháy mắt, bất kể một số người nói gì.” Linh mục Éric Salobir.
Linh mục Salobir nhận định: “Mặc dù một số công việc đã bắt đầu giảm, tôi nghĩ chúng ta không thể chống lại việc này. Tuy nhiên, chúng ta có thể đảm bảo mọi người có thể được đào tạo cho những công việc đang phát triển.”
Ngài làm rõ: “Trong trường hợp Giáo hội, việc một giáo dân bước vào phòng xưng tội và xưng tội không phải với một linh mục, mà với một trí tuệ nhân tạo là điều vô nghĩa, ngay cả khi về mặt kỹ thuật là khả thi. Dù có nhiều người tâm sự các vấn đề thường nhật của họ với trí tuệ nhân tạo để tìm giải pháp, thì việc thú nhận với AI là không thể. Nó giống như hệ thống tư pháp, tưởng tượng nếu bản án có thể được một cỗ máy đưa ra. Có những điều con người chỉ có thể nhận được từ một con người khác. Bạn không thể nhấn nút và có được cỗ máy tha thứ. Điều tương tự cũng xảy ra trong một cuộc tranh luận giữa hai người. Nếu bạn bất đồng với ai, bạn không thể đến gặp một cỗ máy để được tha thứ.”
Một lời cảnh báo về sự tập trung quyền lực
Mặc dù tầm nhìn của ngài về AI chắc chắn được nhiều người đồng thuận, nhưng nó không chỉ giới hạn ở các ứng dụng cá nhân hoặc việc làm. Ngài kêu gọi “giải trừ vũ khí của AI,” bày tỏ mối lo ngại đặc biệt về sự tập trung dữ liệu và quyền lực vào tay các công ty lớn.
Chỉ từ một vài người chơi
Ông Christopher Olah, đồng sáng lập Anthropic, công ty phát triển Claude, đối thủ cạnh tranh chính của ChatGPT là một trong số các diễn giả chính thức tại Rôma trong buổi trình bày thông điệp tháng 5, ông Raja Chatila thừa nhận vẫn chưa chắc chắn các ông lớn công nghệ có thực sự lưu tâm đến lời cảnh báo này của Giáo hoàng hay không: “Tôi không chắc các nhà lãnh đạo công nghệ lắng nghe Giáo hội, vì theo một cách nào đó, họ có tôn giáo riêng của họ, dựa trên các khái niệm thượng tôn và siêu nhân học khác. Họ không nhất thiết phải lắng nghe, nhưng những gì Giáo hoàng nói có tác động đáng kể đến phần còn lại của nhân loại.”
Đức Lêô có số lượng người theo dõi đáng kể. Tài khoản Instagram của ngài có hơn 14 triệu người theo dõi, các tài khoản chính thức của ngài trên X (trước đây là Twitter) có khoảng 52 triệu người theo dõi.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Đức Lêô tại Sân vận động Pháp: “Buổi canh thức sẽ biến đổi cả một thế hệ”
Từ Điện Élysée đến Nhà thờ Đức Bà, Đức Lêô khơi dậy lòng nhiệt thành của giáo dân Pháp
“Ngài biết mình đang nói gì”: Vì sao Đức Lêô tin tưởng vào trí tuệ nhân tạo… nhưng vẫn thận trọng
