Đức Lêô: con sư tử không ngại gầm thét
cath.ch, I.Media, 2026-04-23
Chuyến tông du Châu Phi kết thúc ngày 23 tháng 4 năm 2026, đã là yếu tố xúc tác, làm nổi bật tầm vóc quốc tế của Đức Lêô và cho thấy những khía cạnh chưa được biết từ trước đến nay về triều của ngài. Qua những lời lẽ kiên quyết tại mỗi trong bốn quốc gia ngài đến thăm, Đức Lêô như “con sư tử biết gầm thét khi cần thiết” (trong tiếng Pháp, tên của ngài là sư tử).
Đối đầu với những lời công kích của Tổng thống Donald Trump, cũng như trong các bài phát biểu của ngài tại Algeria, Cameroon, Angola và Guinea Xích đạo, ngài cho thấy ngài độc lập mạnh mẽ, thoát ra khỏi các thế lực độc đoán, ngài nhắc lại thông điệp kitô giáo cho giáo dân. Chương mới này, bắt đầu Triều Giáo hoàng được cho là kín đáo, đang được Rôma theo dõi sát sao, đặc biệt trong giới ngoại giao.
Đức Lêô kêu gọi “cuộc sống của mọi người, nam cũng như nữ phải được bảo vệ và thúc đẩy” | © Truyền thông Vatican.
Bà Romilda Ferrauto, cựu tổng biên tập chuyên mục tiếng Pháp của Radio Vatican, bà phụ trách chương trình tiếng Pháp tại Văn phòng Báo chí Tòa Thánh, bà đã phục vụ bốn đời Giáo hoàng, đã xử lý nhiều khủng hoảng truyền thông của các ngài, bà nhận xét: “Đức Lêô không thích phô trương nhưng không ngần ngại lên tiếng khi cần thiết. Tình hình hiện tại cho phép công chúng nói chung, và giới truyền thông nói riêng, khám phá ra những khía cạnh trước đây ít được biết đến và khó hiểu về tính cách của ngài, về một triều Giáo hoàng gần như khó giải mã.”
Vụ tranh cãi với Tổng thống Mỹ lý ra có thể làm gián đoạn việc đưa tin về chuyến đi, cuối cùng lại thành bàn đạp hiệu quả. Bà nhấn mạnh: “Có thể nói ông Trump đã trao cho ngài chiếc loa phóng thanh và bối cảnh các quốc gia ngài đi thăm đã giúp ngài cho thấy con người thật của ngài. Rào cản đã được phá vỡ. Cuộc đối đầu với ông Trump đã vô tình nâng cao hình ảnh của ngài, đặc biệt ở các nước đang phát triển.”
Bà Romilda Ferrauto nhận xét: “Nếu ông Trump tấn công ngài, đó là vì ngài không hề tầm thường.”
Một đại sứ của một Quốc gia Châu Phi giải thích: “Khi đối diện với những hành động quá khích của Tổng thống Mỹ, ngài hành động rất khéo léo, mọi người đều công nhận. Một số người cho rằng ngài là Giáo hoàng nhạt nhẽo, rõ ràng là sai, nhưng bây giờ ai cũng biết điều này.”
Một động lực thuận lợi
Một động lực rất thuận lợi cho hình ảnh của ngài đang nổi lên. Bà Ferrauto nhận xét: “Cuộc đối đầu này đã có tác động rất lớn, mang lại tiếng vang mạnh hơn cho chuyến đi Châu Phi của ngài, cho thấy nếu ông Trump tấn công ngài, thì đó là vì ngài không hề tầm thường. Tại bốn quốc gia ngài đi, với bối cảnh chính trị và giáo hội rất khác nhau, ngài nhấn mạnh các hàm ý chính trị và xã hội của Phúc âm, sức mạnh đạo đức của thông điệp Kitô giáo. Lời của ngài được đón nhận nồng nhiệt cả ở địa phương và với những người theo dõi ngài trên mạng. Châu Phi là lục địa tương lai của Giáo hội Công giáo, tại đây lời của ngài vang vọng hơn ở những nơi khác. Chúng tôi đã chứng kiến lòng nhiệt thành đáng kinh ngạc này trong chuyến đi của ngài.”
Một Giáo hoàng hướng nội và thanh thản
Ông Philippe Orengo, Đại sứ Monaco tại Tòa Thánh nhấn mạnh: “Tôi nghĩ chúng ta đang nói về một Giáo hoàng rất hướng nội, điềm tĩnh và thanh thản. Quan tâm thực sự của ngài là truyền thông điệp tình yêu của Chúa Kitô. Phong cách của ngài có tác động sâu rộng vì không mang tính tranh luận hay đối đầu.” Sau khi đón Đức Lêô tại thành phố-quốc gia ngày 28 tháng 3, nhà ngoại giao Monaco quan tâm đến chuyến đi Phi Châu này của ngài, ông giải thích: “Tôi nghĩ việc lựa chọn các quốc gia là đặc biệt sáng suốt, xét đến những khác biệt. Nhưng ở khắp mọi nơi, điểm chung của các chuyến đi, kể cả chuyến đi Monaco của chúng tôi là khẳng định vững chắc về sự thống nhất của Giáo hội. Ngài nói điều này với sức mạnh và nhất quán tuyệt vời.”
Ngôn ngữ mạnh mẽ nhưng có chừng mực
Ông nhận xét: “Chúng tôi thấy ngài luôn dùng ngôn ngữ mạnh mẽ nhưng có chừng mực. Không có từ ngữ nào gây sốc, làm tổn thương hay hung hăng. Đó là phong cách tạo được tiếng vang sâu rộng vì không mang tính tranh luận hay đối đầu.”
Giáo dân nồng nhiệt với Đức Lêô trong Thánh lễ tại sân vận động ở Malabo, Guinea Xích đạo | © Vatican News
Theo ông, thay vì làm gián đoạn chuyến đi, những lời chỉ trích của Donald Trump đã làm cho ngài vạch ra một ranh giới rõ ràng về phẩm giá chức vụ của ngài: “Tổng thống Mỹ đã sai khi muốn hạ thấp Giáo hoàng xuống tầm chính trị. Tôi nghĩ ngài đã đúng khi giữ vững vị thế của ngài: vị thế thông điệp của Phúc âm.”
Ông nhận thấy: “Ngài đã phản ứng một cách thông minh, điềm tĩnh và bình thản, không đồng tình, không xung đột, bác bỏ chia rẽ. Đó là thông điệp ngài đã truyền tải khắp nơi: thế giới không thể có hòa bình nếu chúng ta nuôi dưỡng chia rẽ.”
Theo ông: “Một liên tục được thấy trong chuyến đi Monaco và Châu Phi, ngài mong muốn nói chuyện với mọi đối tượng và xây dựng cầu nối giữa người dân thuộc mọi quốc tịch và tầng lớp xã hội. Tầm nhìn về sự thống nhất của ngài là một Giáo hội bao dung. Không phân biệt người giàu và người nghèo, người khỏe mạnh và người ốm yếu, người tin và người không tin. Ngài có khát vọng về tình huynh đệ toàn cầu.”
Một điều chỉnh hướng đi so với Giáo hoàng Phanxicô
Một số nhà ngoại giao nhận thấy triều của Đức Lêô là sự tiếp nối được điều chỉnh với triều của Đức Phanxicô, người đã mở ra những con đường kích thích tư duy, đặc biệt là về công bằng xã hội, nhưng ngài cũng tạo ra căng thẳng với những tuyên bố đôi khi gây khó hiểu. Trong các chuyến đi quốc tế, cũng như ở Rôma, tinh thần tổng hợp, hiệu quả và “cổ điển” của Đức Lêô được đánh giá cao.
Một nhà ngoại giao Châu Âu hào hứng nhận xét: “Bài phát biểu đầu tiên của ngài trước Ngoại giao đoàn là viên ngọc quý. Ngài thay đổi giọng điệu khi nói với người Châu Âu và phần còn lại của thế giới. Đức Phanxicô không thích người giàu. Ở Monaco, Đức Lêô nói với người giàu họ có trách nhiệm.Đó là một chuyện hoàn toàn khác.”
Như vậy, các mối liên kết đoàn kết mới có thể được hình thành giữa các nước phương Bắc và phương Nam, nơi lời kêu gọi của Giáo hoàng về công lý quốc tế lớn hơn đã nhận được sự hưởng ứng rất mạnh mẽ.
Lần đầu tiên Đức Lêô gặp các tù nhân tại nhà tù Bata ở Guinea Xích đạo | © Vatican News
Đại sứ của một quốc gia Châu Phi nhận xét: “Đức Lêô ít phô trương, ngài là nhà ngoại giao giỏi, nhận thức được động lực quyền lực và hậu quả lời nói của ngài.” Tại các quốc gia ngài đến thăm, kể cả khi có mặt các nhà lãnh đạo độc tài, các lời mạnh mẽ của ngài không hề bị bỏ qua; ngài xác định rõ ràng các vấn đề thực sự, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến quyền lực. Đức Lêô ít tự phát hơn, kiểm soát cử chỉ tốt hơn nhưng cũng trực tiếp hơn trong các nhận xét của ngài, cả khi những lời này mang tính chỉ trích. Ông phân tích: “Đức Lêô dùng nghi thức và khoảng cách đi kèm để nhấn mạnh vai trò của ngài và truyền tải thông điệp mang tính thể chế, ít bị chỉ trích hơn so với thông điệp cảm xúc và tự phát.”
“Đức Lêô không dùng đến các phương tiện cổ động. Nhưng ngài rao giảng sự thật, không hề vòng vo. Và điều đó có hiệu quả!” Bà Romilda Ferrauto
Giáo hoàng của Thế giới mới
Bước đột phá này của ngài trên trường quốc tế sẽ có các triển vọng đáng kể trong các năm tháng sắp tới, một số nguồn tin ngoại giao thậm chí còn so sánh ngài với Giáo hoàng Gioan-Phaolô II, cũng là Giáo hoàng đa ngôn ngữ, đã ở trung tâm của những biến động quốc tế cuối thế kỷ 20.
Đức Lêô kêu gọi Cameroon chăm sóc trẻ em và thanh thiếu niên của đất nước | © Vatican Media
Sau chuyến đi Algeria của ngài, truyền thông Ả-rập, đặc biệt là Al Jazeera đưa tin rộng rãi về chuyến tông du Châu Phi của ngài cho thấy một thay đổi rất tích cực trong nhận thức về Giáo hoàng của công chúng, những người vẫn còn do dự vài năm trước. Các nguồn tin liên quan đến các quốc gia vùng Vịnh cho rằng chuyến đi của ngài đến Qatar là khả thi trong tương lai gần, và trong dài hạn đến Ả Rập Xê Út. Những vùng lãnh thổ từng không thể tiếp cận, nhưng được đánh dấu bằng sự hiện diện ngày càng rõ rệt của Kitô giáo, do đó có thể mở cửa cho một thể hiện công khai của đức tin Công giáo.
Nếu Đức Gioan-Phaolô II đã giúp phá bỏ Bức Màn Sắt giữa Tây Âu và Đông Âu, Đức Lêô “Giáo hoàng của Hai Châu Mỹ” có thể thu hẹp khoảng cách do Đức Phanxicô tạo ra, đưa Giáo hội Công giáo La-mã và Nam bán cầu xích lại gần nhau hơn. Mùa xuân năm 2026, với chuyến đi Monaco, sau đó là Bắc Phi và trung tâm Châu Phi cận Sahara, Đức Lêô đã xây cầu nối giữa các thế giới tưởng chừng như không thể dung hòa. Nhiều nhà quan sát nhận xét, ngài đang hoàn toàn thực hiện sứ mệnh của ngài với tư cách là “giáo hoàng” đi ngược lại với sự phân cực đang thống trị tin tức quốc tế.
Bà Romilda Ferrauto vui mừng nhận xét: “Ngài đang đóng vai trò của ngài với phong cách và nhịp độ rất khác so với các nhà lãnh đạo quốc tế hiện nay. Ngài không tham dự vào các chiêu trò cổ động. Ngài rao giảng sự thật, ngài không nói giảm, nói tránh. Điều này không phổ biến lắm trong lãnh vực công cộng ngày nay. Và nó hiệu quả!”
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Trí tuệ nhân tạo sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của chúng ta như thế nào?
Năm đầu tiên triều Giáo hoàng Lêô qua mười hai mốc thời gian
