Những điểm chính cần lưu ý trong cuộc gặp đầu tiên của Đức Lêô và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron
lavie.fr, Sixtine Chartier, Sophie Lebrun, 2026-04-10
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đến Vatican với phái đoàn chính thức gồm khoảng hai mươi người do Điện Élysée lựa chọn, họ là những người cũng đã định hình cho cuộc gặp. Simone Risoluti / VATICAN MEDIA / AFP
Ngày 10 tháng 4 năm 2026, Đức Lêô tiếp Tổng thống Cộng hòa Pháp tại Vatican. Đây là cuộc gặp đầu tiên kể từ khi ngài được bầu chọn ngày 8 tháng 5 năm 2025. Cuộc gặp này đặt nền móng cho mối quan hệ giữa Nước Pháp và Giáo hoàng Lêô.
Trong bối cảnh quốc tế đầy biến động, với những lo ngại nghiêm trọng, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã gặp Đức Lêô lần đầu tiên. Đức Lêô đã tiếp Tổng thống Pháp trong khoảng một giờ. Họ thảo luận những điều gì? Cuộc thảo luận vẫn còn giữ trong vòng bí mật. Theo Điện Élysée, mục đích chính là để “giải quyết các vấn đề trong quan hệ giữa Pháp và Tòa Thánh và các thách thức do các sự kiện quốc tế hiện nay đặt ra”. Cuộc gặp được xem là “cơ hội để ca ngợi vai trò thiết yếu của Tòa Thánh, cam kết cá nhân của Giáo hoàng với hòa bình, đối thoại và tình đoàn kết giữa các dân tộc, cũng như thể hiện sự sẵn sàng hợp tác của Pháp với Tòa Thánh trong vấn đề này”. Với Vatican, rõ ràng tình hình quốc tế và chiến tranh ở Trung Đông là ưu tiên hàng đầu. Với Pháp, quốc gia đang suy yếu về nội bộ kể từ khi việc giải tán Quốc hội bất thành, Tổng thống Emmanuel Macron cố gắng duy trì vai trò của một cường quốc quốc tế hàng đầu. Trong số các chủ đề nhạy cảm được thảo luận có việc hợp pháp hóa an tử ở Pháp – được gọi là “trợ giúp cái chết” – đã được bàn luận. Đức Lêô đã nhiều lần nhấn mạnh, theo giáo lý Công giáo, việc bảo vệ sự sống “từ khi bắt đầu đến khi kết thúc tự nhiên” là không thể thương lượng.
Việc so sánh với Đức Phanxicô là không thể tránh khỏi và làm sáng tỏ những điểm tương phản. Đức Phanxicô có phong cách giao tiếp gây xáo trộn, gần như bùng nổ: các hình ảnh làm thay đổi câu chuyện với sức mạnh của một vụ nổ có kiểm soát.
“Cuộc chiến tranh thế giới thứ ba được tiến hành từng bước một” là một trong những cụm từ mà khi nói lên đã làm cho chúng ta không nghĩ một thế giới như trước được nữa. Những cử chỉ của ngài – chuyến đi Lampedusa, rửa chân cho tù binh, ôm các nạn nhân chiến tranh trong lòng – xuyên thấu màn ảnh vì nó xuất phát từ một sự khẩn cấp đích thực.
Đức Lêô hoạt động ở một cấp độ khác. Ngài ít bùng nổ hơn, nhưng không kém phần sắc bén. Lời nói của ngài điềm tĩnh hơn, gần như khắc khổ, nhưng lại nói lên được cường độ chính trị ngày càng sâu sắc hơn sau mỗi lần ngài xuất hiện trước công chúng. Trong thời đại mà tuyên truyền chiến tranh dựa trên sự đơn giản hóa, Đức Lêô phức tạp hóa vấn đề – ngài nhấn mạnh sự khác biệt giữa đe dọa và phòng thủ, giữa răn đe và xâm lược, và giữa an ninh chính đáng và ý chí thống trị – theo cách riêng của ngài, ngài là người mang tính lật đổ.
Thông điệp của ngài vừa cao thượng vừa không khoan nhượng. Ngài phá bỏ khuôn khổ đạo đức của chiến tranh: ngài không chỉ nói chiến tranh là xấu, ngài đặt câu hỏi về những tiền đề nhận thức và tinh thần làm cho nó khả thi. Ngài cũng không dựa vào từ vựng cổ điển “chiến tranh chính nghĩa”, khuôn khổ khái niệm từ thời trung cổ trở đi đã cho lương tâm Kitô giáo một lý lẽ thần học tinh vi để chấp nhận bạo lực có tổ chức. Đức Phanxicô đã mở đường theo hướng này.
Vấn đề về Công giáo Hoa Kỳ, có lẽ là vấn đề quan trọng nhất vì những hậu quả lâu dài của nó. Mối quan hệ giữa Rôma và người Công giáo ở Hoa Kỳ luôn phức tạp – đánh dấu bởi những căng thẳng cấu trúc giữa chủ nghĩa phổ quát của Giáo hội và chủ nghĩa đặc thù của quốc gia, giữa sự vâng phục giáo huấn của Giáo hội và lòng trung thành với đất nước.
Với Đức Lêô, căng thẳng này không biến mất nhưng thay hình đổi dạng. Lần đầu tiên, ngài nói từ bên trong thế giới này: ngài biết các quy tắc, nghi lễ dân sự và những mâu thuẫn của nó. Ngài không phải là người quan sát bên ngoài để phán xét; ngài là người con đặt câu hỏi.
Điều này tạo ra hiệu ứng kép. Một mặt, lời của ngài làm tăng mối quan hệ: đến với người Công giáo Mỹ nhưng không bị cản trở bởi khoảng cách văn hóa, không bị xếp vào loại hiểu lầm Châu Âu hay Mỹ La-tinh. Mặt khác, nó làm cho mối quan hệ trở nên chọn lọc hơn, làm nổi bật một cách rõ ràng không khoan nhượng, một rạn nứt đã hiện hữu từ lâu.
Một bên là các giám mục và hồng y – Broglio với kinh nghiệm là Giám mục Quân đội và Chủ tịch Hội đồng giám mục; Coakley, người đã khuếch đại lời kêu gọi của Giáo hoàng chống lại leo thang; và Cupich, McElroy, Tobin, các Giám mục kể từ tháng 1 đã nói về cuộc tranh luận sâu sắc nhất kể từ khi kết thúc Chiến tranh Lạnh về nền tảng đạo đức hành động của Mỹ trên thế giới – những người coi cuộc khủng hoảng hiện tại là vấn đề cơ bản. Mặt khác, có các giáo sĩ và chính trị gia tìm cách phi chính trị hóa hoặc hạ thấp phạm vi lời nói của Giáo hoàng, xem đó là những lời khuyên mộ đạo không có hậu quả thực tiễn.
Đức Lêô có thể giúp phá vỡ xu hướng đã thống trị Công giáo Mỹ trong những thập kỷ gần đây: chuyển đổi qua một ngữ pháp thuần túy chính trị, một bản sắc văn hóa phù hợp với những rạn nứt trong cuộc chiến văn hóa Mỹ. Chính hình ảnh của Đức Lêô đã phá vỡ khuôn mẫu: ngài là người Mỹ, nhưng không bị giới hạn trong phạm vi nước Mỹ. Ngài mang theo ngài đất nước Peru, kinh nghiệm truyền giáo, gần gũi với người nghèo, nhạy bén về giáo hội mang tính quốc tế không thể thu hẹp. Theo nghĩa này, triều của ngài có thể mở ra một thời kỳ mà mối quan hệ giữa Rôma và người Công giáo Mỹ mang tính ý thức hệ ít hơn, nhưng đòi hỏi nhiều hơn: ít chiến tranh văn hóa hơn, lương tâm đạo đức nhiều hơn; ít tôn giáo như chất keo kết dính quốc gia nhưng nhiều đức tin như một phê phán quyền lực hơn.
Theo Đức Lêô, Chúa không đứng về phía một quân đội nào
Ngoại giao của Tòa Thánh không đi tìm chú ý, nhưng lại không bao giờ vắng mặt. Điều này trở nên rõ ràng khi Tổng Giám mục Christophe Pierre, Sứ thần Tòa Thánh tại Hoa Kỳ xác nhận cuộc gặp ngày 22 tháng 1 giữa ngài và các quan chức Lầu Năm Góc. Vào thời điểm mà diễn ngôn quốc tế ngày càng bị chi phối bởi logic của vũ lực, răn đe và an ninh, sự hiện diện thầm lặng của ngoại giao Vatican tại các nơi quyền lực mang một ý nghĩa đặc biệt. Chính không gian nơi logic này được định hình để giới thiệu – một cách kín đáo – một ngữ pháp khác. Đó không phải là ngoại giao phô trương nhưng là ngoại giao của hiện diện: lắng nghe, đối thoại, kiên trì.
Và đó cũng là tín hiệu gởi đến Giáo hội Công giáo Hoa Kỳ. Tòa Thánh không tự cho mình là đối tác, nhưng là người đối thoại. Tòa Thánh không né tránh việc hợp tác với các thể chế, kể cả lực lượng quân sự.
Thay vì hướng đến những mục tiêu chung, cách tiếp cận này tìm cách định hướng sự tham gia vào những gì gọi là “các lĩnh vực cùng quan tâm”. Trong bối cảnh phân cực sâu sắc, cách tiếp cận này tránh cả sự liên kết và đối đầu trực diện.
Cuối cùng, đây là chính là sự mạch lạc: một tiếng nói công khai bác bỏ chiến tranh và một hiện diện ngoại giao không từ bỏ việc đối thoại với những người đang chuẩn bị, trong chừng mực có thể, ngăn chặn tính tất yếu của nó.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Khi Chúa không đứng về bất kỳ quân đội nào
Những điểm chính cần lưu ý trong cuộc gặp đầu tiên của Đức Lêô và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron
Năm xu hướng chính trong dữ liệu mới về Giáo hội toàn cầu
Khi Châu Phi trỗi dậy một lần nữa
Tầm quan trọng chuyến đi Châu Phi của Đức Lêô
