cath.ch, I.Media, 2026-05-30
Giáo phái Lefèbvre, vụ án Becciu, vụ án Rupnik, Con đường Thượng Hội đồng Đức, vấn đề nhân sự Vatican… đây chỉ là một vài trong số những vấn đề “nóng bỏng” đang chờ Đức Lêô. © Vatican Media
Mối quan hệ với Hoa Kỳ, các cuộc đàm phán với Giáo hội Đức, các vấn đề phụng vụ gây tranh cãi, các vụ kiện tụng không hồi kết, bóng ma ly giáo với giáo phái Lefèbvre… Hãng tin I.Media điểm nhiều vấn đề tế nhị đang chờ Đức Lêô trong những tháng tới.
Hòa giải quan hệ với Hoa Kỳ
Đức Lêô bị chỉ trích “yếu kém trong vấn đề tội phạm và tệ hại trong chính sách đối ngoại”. Ngày 13 tháng 4, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã tấn công ngài dữ dội, ông phẫn nộ trước lời kêu gọi hòa bình liên tục của ngài khi Hoa Kỳ phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn ở Iran. Đức Lêô khẳng định ngài không sợ “chính quyền Trump”, ngài tiếp tục rao giảng Tin Mừng”, ngài tránh leo thang cuộc đối đầu đưa ngài vào tâm điểm chú ý. Một trong những thách thức trong những tháng tới sẽ là khôi phục mối quan hệ ngoại giao lành mạnh giữa Tòa Thánh và Hoa Kỳ, quốc gia đối tác quan trọng của Giáo hội Công giáo. Bước đầu tiên trong quá trình hòa giải này diễn ra vào ngày 7 tháng 5, với Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio, dù Tổng thống Mỹ một lần nữa công khai chỉ trích ngài ngày 5 tháng 5. Hồng y Ngoại trưởng Pietro Parolin tuyên bố: “Ngài vẫn tiếp tục con đường của ngài, lập trường của ngài không thay đổi.”
Với Giáo phái Lefèbvre, một cuộc ly giáo mới có thể tránh được không?
Ngày 19 tháng 2, một tuần sau cuộc gặp với Bộ Giáo lý Đức tin, Hội Thánh Thánh Piô X đã bác bỏ cuộc đối thoại giáo lý do Rôma đề xuất, viện dẫn sự bất khả thi trong việc đạt được thỏa thuận, đặc biệt liên quan đến Công đồng Vatican II. Bề trên của tu viện, Davide Pagliarani xác nhận các lễ phong giám mục mà không có sự ủy quyền của Giáo hoàng sẽ được tiến hành ngày 1 tháng 7. Hành động như vậy sẽ dẫn đến việc bị vạ tuyệt thông tự động và có thể tạo thành một cuộc ly giáo mới, như trong cuộc khủng hoảng do Marcel Lefèbvre gây ra năm 1988. Và cũng có thể dẫn đến việc bãi bỏ các biện pháp cởi mở do Đức Phanxicô thiết lập, ngài công nhận tính hợp lệ của bí tích xưng tội khi các linh mục thuộc Hội Thánh Thánh Piô X cử hành, cũng như tính hợp lệ của hôn nhân, với sự cho phép của giám mục địa phương.
Nhà thờ của Chủng viện Ecône ở Valais © Jacques Berset
Những bất đồng còn lại sau Cử hành thánh lễ theo phụng vụ tiền Công đồng Traditionis custodes
Chủ đề phụng vụ vẫn là nguồn gốc của bất hòa và tranh cãi trong Giáo hội Công giáo. Tháng 7 năm 2021, Đức Phanxicô đã áp đặt những hạn chế đáng kể với việc cử hành Thánh lễ theo Nghi thức Tridentine – nghi thức trước Công đồng Vatican II – với sắc lệnh Traditionis Custodes. Quyết định này đã tạo làn sóng phản đối mạnh mẽ trong giới bảo thủ. Kể từ khi được bầu, Đức Lêô luôn đi tìm con đường thỏa hiệp và hòa giải, được thể hiện qua cuộc hành hương quảng bá Nghi thức Tridentine ở Vatican tháng 10 năm ngoái, với Thánh lễ tại Đền thờ Thánh Phêrô được Hồng y người Mỹ Raymond Burke cử hành long trọng. Sự kiện này được cho là dấu hiệu cởi mở. Tuy nhiên, các nguồn tin Vatican khẳng định Đức Lêô XIV không có ý định xem xét lại Cử hành thánh lễ theo phụng vụ tiền Công đồng. Thầy Matthew của Taizé đã nói với Hãng tin I.Media, Đức Lêô ngại các vấn đề gây chia rẽ, ngài mong muốn giữ mọi người đoàn kết.
“Vụ án Becciu”: Một phiên tòa không bao giờ kết thúc
Vụ Hồng y Angelo Becciu, cựu Thứ trưởng phụ trách các vấn đề chung, năm 2023 đã bị tòa án Vatican kết án sơ thẩm 5 năm rưỡi tù giam vì biển thủ quỹ của Phủ Quốc vụ khanh. Ngày 17 tháng 3, phiên tòa phúc thẩm trong vụ bê bối tài chính lớn dưới thời Giáo hoàng Phanxicô, được biết đến với tên gọi vụ “Tòa nhà London”, liên quan đến Hồng y Becciu, đã công nhận “tính vô hiệu tương đối” của phiên tòa sơ thẩm, điều này có nghĩa Hồng y Becciu và tám doanh nhân cùng các quan chức cấp cao khác của Giáo triều bị kết tội sẽ được xử lại toàn bộ. Quá trình tố tụng có thể kéo dài – phiên tòa đầu tiên kéo dài hơn hai năm – vì thế sẽ đánh dấu sự khởi đầu của triều Đức Lêô XIV.
Hồng y Becciu và tám doanh nhân cùng các quan chức cấp cao khác của Giáo triều La Mã bị kết tội sẽ bị xét xử lại toàn bộ. © Bernard Hallet
Vụ Rupnik
Vẫn chưa có ngày ấn định phán quyết trong vụ án Rupnik. Kể từ tháng 10 năm 2025, phiên tòa xét xử cựu linh mục Dòng Tên Slovenia Marko Rupnik đã được tiến hành. Linh mục là nghệ nhân khảm nổi tiếng, đang bị buộc tội nghiêm trọng, các tác phẩm của linh mục được dùng để trang trí trên tường các nhà thờ và thánh đường lớn nhất thế giới: Lộ Đức, Fatima, Vatican.
Lạm dụng tình dục nhiều phụ nữ
Năm 2023, Đức Phanxicô đã yêu cầu Bộ Giáo lý Đức tin xem xét vụ việc này, bất chấp thời hiệu truy tố. Mùa thu năm ngoái, năm thẩm phán độc lập cuối cùng đã được bổ nhiệm, phiên tòa giáo luật được tiến hành hoàn toàn kín đã bắt đầu. Khi được hỏi về các thủ tục tố tụng vào tháng 11 năm ngoái, Đức Lêô kêu gọi “kiên nhẫn” và cho biết ngài muốn tôn trọng quyền của tất cả các bên. Một nguồn tin từ Vatican nói với hãng tin I.Media, phiên tòa “có thể kéo dài từ sáu tháng đến hai năm nếu bị cáo kháng cáo”.
Cuộc khủng hoảng quản lý dai dẳng tại Vatican
Mặc dù có những hy vọng khi Đức Lêô được bầu, ngài đã cởi mở với các nhân viên Vatican khi thưởng cho họ 500 âu kim sau khi ngài được bầu, nhưng tình trạng bất an vẫn tồn tại trong một số cơ quan của Vatican liên quan đến các phương pháp quản lý. Bên cạnh vấn đề nhạy cảm về lương bổng, nhiều căng thẳng vẫn tồn tại, đặc biệt là do các quy định lỗi thời không phù hợp với thực tế làm việc. Chính trong bối cảnh này, ngày 1 tháng 4, Tòa Thánh thông báo bổ nhiệm bà Paola Fanelli, một giáo dân Ý đứng đầu Vụ Nhân sự, thuộc Văn phòng Kinh tế. Với kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn và ngân hàng, bà sẽ giải quyết các lời chỉ trích, đặc biệt từ Hiệp hội Giáo dân làm việc tại Vatican, họ lên án sự thiếu kết nối với hàng giáo phẩm và yêu cầu cải thiện điều kiện làm việc. Nguồn nhân lực là một trong những vấn đề lớn Đức Lêô sẽ phải sớm giải quyết.
Gia đình, một vấn đề mới của Đức Lêô
Nhân kỷ niệm mười năm Tông huấn Niềm vui Tình yêu, Amoris Laetitia, ngày 19 tháng 3, Đức Lêô triệu tập các Chủ tịch của tất cả các Hội đồng giám mục trên thế giới tại Vatican để họp về việc rao giảng Tin Mừng trong gia đình vào tháng 10 năm 2026. Cuộc họp này không phải là một thượng hội đồng. Các gia đình đang phải đối diện với những thay đổi nhanh chóng, ngài kêu gọi nên quan tâm mục vụ đặc biệt, nhấn mạnh đến vai trò trung tâm của gia đình trong đời sống xã hội, chính trị và văn hóa; ngài muốn trao cho gia đình chiều kích truyền giáo lớn hơn.
Những vấn đề khó khăn của Trung Quốc và Việt Nam
Dưới triều Đức Phanxicô, ngoại giao Vatican đã tạo được mối quan hệ gần gũi hơn với các quốc gia xã hội chủ nghĩa Trung Quốc và Việt Nam. Việc ký thỏa thuận với Bắc Kinh về việc bổ nhiệm các giám mục Trung Quốc năm 2018 đánh dấu một bước ngoặt, dù Vatican bị chỉ trích bỏ rơi Giáo hội Công giáo chính thống, vốn vẫn nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Kể từ năm 2023, Tòa Thánh đã có đại diện tại Hà Nội, gần đây đã mời Đức Lêô đến thăm cộng đồng Công giáo Việt Nam năng động – một lựa chọn đang được xem xét cho năm 2027 nếu quan hệ song phương phát triển.
Đức Lêô thừa hưởng những vấn đề Trung Quốc và Việt Nam, được Hồng y Ngoại trưởng Pietro Parolin giám sát trực tiếp. Nhưng tiến trình thường chậm và những thách thức vẫn còn: sự kiểm soát của chính phủ đối với cộng đồng Công giáo ở cả hai nước vẫn mạnh mẽ, thậm chí dường như đang gia tăng ở Trung Quốc. Các nguồn tin cấp cao khẳng định, Giáo hoàng vẫn giữ lập trường của ngài.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gởi thông điệp cá nhân đến Đức Lêô ngày 11 tháng 4 năm 2026. © Vatican Media
Tiếp tục Thượng Hội đồng về Tính hiệp thông
Kể từ khi được bầu chọn, Đức Lêô khẳng định tiếp tục di sản của Đức Phanxicô về Thượng Hội đồng Tính hiệp thông, dự án toàn cầu rộng lớn này được khởi xướng năm 2021 nhằm làm cho Giáo hội Công giáo trở nên tham gia nhiều hơn và ít mang tính giáo sĩ hơn. Đức Lêô đã tham gia hai kỳ họp Thượng Hội đồng tại Rôma năm 2023 và 2024 với tư cách là Bộ trưởng Bộ Giám mục. Kể từ tháng 3, báo cáo của bảy trong số mười lăm nhóm làm việc của Thượng Hội đồng đã được công bố. Dự kiến các báo cáo khác sẽ được công bố trong các tuần tới. Cuối cùng, một cuộc họp để đánh giá việc thực hiện các chỉ thị của Thượng Hội đồng sẽ diễn ra vào tháng 6 với sự tham dự của các giám mục từ mọi châu lục. Trước khi qua đời, Đức Phanxicô đã đặt ra dự án này như một nhiệm vụ lâu dài, thiết lập một Thượng Hội đồng vào năm 2028.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Thích điều này:
Thích Đang tải...
