Thượng hội đồng Amazon, tài liệu cuối cùng mang tiếng kêu của vùng Amazon

163

Thượng hội đồng Amazon, tài liệu cuối cùng mang tiếng kêu của vùng Amazon

la-croix.com, Claire Lesegretain và Nicolas Senèze, Rôma, 2019-10-26

Hình ảnh Thượng hội đồng Amazon chiều thứ bảy 26 tháng 10-2019 (Hình Andreas Solaro / AFP)

Được trình bày vào chiều thứ bảy 26 tháng 10-2019, tài liệu cuối cùng của Thượng hội đồng Amazon nói lên tiếng kêu của các dân tộc vùng Amazon trước sự hủy diệt lãnh thổ và nền văn hóa của họ.

Mong muốn đưa ra “hình ảnh Amazon” cho Giáo hội địa phương, Thượng hội đồng đề xuất một suy tư sâu đậm về các sứ vụ giáo dân, mở ra cho các ông cũng như cho phụ nữ, đi xa đến mức xin phong chức cho các ông đã lập gia đình nhưng không dám đề nghị chức phó tế cho phụ nữ.

Đây chỉ là các đề nghị được đệ lên Đức Giáo hoàng và ngài sẽ quyết định trong tông huấn ngài sẽ công bố trong vài tháng sắp tới.

Nhưng tài liệu cuối cùng của Thượng hội đồng Amazon được trình bày vào chiều thứ bảy 26-10 tại Vatican chắc chắn đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong tiến trình cải cách mà Đức Phanxicô mong muốn thúc đẩy trong Giáo hội công giáo. Dù đây chỉ là các giám mục nói lên trong tất cả sự rõ ràng trong tinh thần kitô, nhưng đây là các chủ đề mà cho đến nay bị cấm đề cập đến.

Để giải quyết các thách thức về vùng Amazon, Đức Phanxicô muốn tập trung vào khu vực thiết yếu của thế giới, tóm tắt tất cả các khó khăn không chỉ về sinh thái và xã hội, mà còn cả vấn đề văn hóa và với Giáo hội, còn là vấn đề mục vụ.

“Một Giáo hội Amazon, Samaritanô và hiện thân”

Lắng nghe người dân bản địa, họ có nhiều đại diện trong phòng họp cùng với các mục tử của họ, Thượng hội đồng không che giấu “vẻ đẹp bị thương và biến dạng” của vùng Amazon, “nơi đau đớn và bạo lực”, nơi “các tấn công chống lại thiên nhiên để lại hệ quả trên đời sống của người dân.”

Bản tài liệu cuối cùng mô tả tất cả các đe dọa của “thái độ phàm ăn và săn mồi của con người trong vùng này, và các hệ quả của nó, đặc biệt là vấn đề di cư. Vùng rừng Amazon là ‘trái tim sinh học’ của vùng đất càng ngày càng bị đe dọa. Vùng đất đang ở trong cuộc chạy đua điên cuồng đến chỗ chết.”

Đứng trước vấn đề này, Giáo hội công giáo cương quyết đứng bên cạnh người dân bản địa. Các nghị phụ dùng lại các từ đã dùng trong bản Hiệp ước của Hang Toại đạo cách đây mấy ngày, “Chúng tôi muốn là Giáo hội Amazon, Samaritanô, hiện thân theo cách mà Con Thiên Chúa nhập thể.” 

“Bảo vệ đời sống, vùng đất và văn hóa bản địa”

Đối với các dân tộc bản địa, 120 đoạn của tài liệu cuối cùng nhấn mạnh đến sự tôn trọng các văn hóa vùng Amazon và sự liên kết của họ với rừng, nơi “chúng ta có thể tìm thấy các chỉ dạy cho cuộc sống”. Chúng tôi muốn tiếp cận với người dân Amazon một cách bình đẳng, tôn trọng lịch sử, văn hóa và phong cách ‘sống tốt ‘ của họ.

Từ chối việc “truyền giáo theo kiểu thuộc địa”, Thượng hội đồng nhấn mạnh đến sự hội nhập văn hóa theo kinh nghiệm “hiện thân của Tin Mừng trong các nền văn hóa bản địa và đồng thời đưa các văn hóa này vào trong đời sống Giáo hội”. Do đó điều này đòi hỏi một công việc sâu sắc tìm hiểu về các dân tộc này, văn hóa của họ, đặt nặng việc đào tạo các mục tử cũng như chú ý đến văn hóa của người bản địa.

Dùng lại các lời Đức Phanxicô đã phát biểu tại Thượng hội đồng ở Puerto Maldonado (Pêru) tháng 1 năm 2018, bản tài liệu “bảo vệ sự sống, đất đai và các văn hóa bản địa”, quyết tâm ở bên cạnh những người bảo vệ nhân quyền và quyền của người dân bản địa, phẫn nộ trước “tội phạm hóa” của họ.

Nhưng nhất là mời gọi một “sự hoán cải toàn diện đích thực, với lối sống đơn giản và thanh đạm”, bản tài liệu đề nghị “định nghĩa lại tội phạm đến sinh thái” được xem như “một hành động hoặc một thiếu sót chống lại Thiên Chúa, chống lại người anh em, chống lại cộng đoàn và môi sinh”.

Các sứ vụ giáo dân cho các ông cũng như cho phụ nữ

Tài liệu giải thích: “Đó là tội chống các thế hệ tương lai, thể hiện qua các hành động và các thói quen ô nhiễm, hủy hoại sự hài hòa sinh thái, vi phạm các nguyên tắc liên đới lẫn nhau, phá vỡ các mang lưới đoàn kết giữa các tạo vật”.

Trong Giáo hội công giáo, cuối cùng là các giải pháp mục vụ được mong chờ ở thượng hội đồng. Bắt nguồn từ Công đồng Vatican II, tài liệu phát triển rộng rãi các sứ vụ giáo dân, yêu cầu các sứ vụ này được rộng mở cho các ông cũng như cho phụ nữ.

Như thế không phải là chỉ là hai sứ vụ đã có (chức đọc sách và giúp lễ) phải được mở ra cho phụ nữ, nhưng Thượng hội đồng còn đề nghị thành lập các sứ vụ mới: đón nhận người di dân, săn sóc căn nhà chung và đứng trước “nạn thiếu linh mục” còn có khả năng giao cộng đoàn cho các giáo dân và thành lập “sứ vụ phụ nữ lãnh đạo cộng đoàn”.

Tuy nhiên, trong khi một nửa các nhóm ngôn ngữ đã yêu cầu rõ ràng thì Thượng Hội đồng vẫn còn rất thận trọng về chức phó tế cho phụ nữ. Đoạn, một trong các đoạn ít được bầu nhất (dù vẫn nhận được ba phần tư số phiếu) là đoạn có nội dung yêu cầu được đưa ra để ủy ban suy nghĩ lại, mà Đức Phanxicô đã thiết lập năm 2016 và được tách riêng mà không có quan điểm chung.

Phong chức các ông đã lập gia đình

Trong một bài phát biểu ngẫu hứng vào cuối cuộc bỏ phếu, Đức Phanxicô đã không loại trừ một cuộc họp mới của ủy ban này, bằng cách làm mới lại thành phần.

Đối với khả năng phong chức các ông đã lập gia đình, Thượng Hội đồng đặt vấn đề rõ ràng, đứng trước việc thiếu linh mục, trong khuôn khổ “quyền của cộng đoàn để có được bí tích thay thế”. Bản tài liệu đề nghị thiết lập các tiêu chuẩn để phong chức linh mục cho “các ông xứng hợp đã được cộng đoàn công nhận và đã là phó tế vĩnh viễn” kể cả những người đã có “gia đình hợp pháp và ổn định.”

Nếu chữ “viri probati” thường gây tranh cãi không xuất hiện, nhưng đoạn này, đoạn được ít bầu nhất cũng có 75 % số phiếu.

Và cuối cùng Thượng Hội đồng đề nghị thiết lập một “nghi thức Amazon thể hiện di sản thần học phụng vụ thiêng liêng và theo nghi thức vùng Amazon”, nghiên cứu này sẽ được giao cho một cơ quan mới sẽ được đưa vào các hội đồng giám mục và Hội đồng Giám mục Châu Mỹ La Tinh (Célam) để liên kết giữa các giáo phận của Amazon.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Xin đọc thêm: Giáo hội hướng đến việc phong chức cho các ông đã lập gia đình