“Nhân danh Giáo Hội, tôi thành tâm xin được tha thứ”: Đức Lêô thừa nhận vai trò của Tòa Thánh trong nạn buôn bán nô lệ
Đức Lêô đề cập đến những văn bản này, vốn cung cấp cơ sở pháp lý và thần học cho những người buôn bán nô lệ da đen đầu tiên, lên án chủ nghĩa tương đối của họ về “sự không tương thích giữa chế độ nô lệ với lương tâm Kitô giáo” dưới áp lực chính trị và kinh tế.
Đức Lêô XIV theo bước chân của Đức Lêô XIII
Những tiếng nói phản đối đã được cất lên trong suốt lịch sử Giáo hội – Phaolô III năm 1537, Gregory XVI năm 1839 – nhưng nhìn chung, bức tranh rất ảm đạm. Các dòng tu có nô lệ ở Châu Mỹ. Các phái đoàn truyền giáo đã cùng đi thám hiểm buôn bán nô lệ mà không phản đối một cách có hệ thống. Mãi đến thế kỷ 19, Giáo hội mới lên án chính thức, tuyệt đối và phổ quát với chế độ nô lệ, đặc biệt với Giáo hoàng Lêo XIII.
Lời xin tha thứ của ngài mở rộng đường hướng đã khởi xướng dưới thời Giáo hoàng Phanxicô: năm 2023, Rôma chỉ trích các sắc lệnh của Giáo hoàng từ thế kỷ 15, nhưng chỉ thừa nhận bạo lực với người bản địa. Magnifica Humanitas mở rộng sự thừa nhận này để bao gồm cả chế độ nô lệ và buôn bán nô lệ ở Châu Phi.
“Magnifica Humanitas,” thông điệp về phẩm giá con người
Cuộc đời của Giáo hoàng Lêô XIV mang lại cho hành động này một ý nghĩa đặc biệt. Các nhà nghiên cứu gia phả của ngài đã xác định bốn ông bà cố ngoại của ngài là “người da màu tự do” trong các tài liệu thế kỷ 19 ở New Orleans, ngài là Giáo hoàng đầu tiên trong nhiều thế kỷ có tổ tiên từ vùng cận Sahara Châu Phi.
Nhưng khi đưa vấn đề nô lệ vào thông điệp dành riêng cho phẩm giá con người trong thời trí tuệ nhân tạo, thì đây không đơn thuần là sự chuyển hướng lịch sử, nhưng đưa ra một chương dành riêng cho chủ nghĩa thực dân. Ngài viết: “Ký ức về sự đồng lõa và mù quáng trước sự bất công của chế độ nô lệ trong quá khứ là lời kêu gọi chúng ta phải cảnh giác. (…) Nếu chúng ta không muốn phải xin lỗi trong tương lai (…), thì hôm nay chúng ta phải trực tiếp và kiên quyết lên án nó” vì nạn buôn người luôn ở dưới nhiều hình thức khác nhau
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
10 điểm chính trong Thông điệp về Trí tuệ Nhân tạo của Đức Lêô
