la-croix.com, bài phỏng vấn của nhà báo Mikael Corre, Phóng viên thường trực của báo La Croix tại Rôma.
la-croix.com, Mikael Corre, 2026-03-27
Đức Lêô XIV sẽ đi Monaco ngày thứ bảy 28 tháng 3 vào cuối Mùa Chay và một ngày trước ngày chúa nhật Lễ Lá.
Tổng Giám mục Dominique-Marie David (bên mặt) và Cha Venard, phụ trách trtuyền thông địa phận. PASCAL LE SEGRETAIN / Getty Images qua AFP
Trước ngày Đức Lêô lên đường đi Monaco, Tổng Giám mục Monaco nhấn mạnh đến khía cạnh mục vụ của chuyến đi, vượt ra ngoài những diễn giải chính trị hoặc đạo đức sinh học.
La Croix: Chuyến đi của Đức Lêô được xem như một sự kiện lịch sử. Vì sao?
Tổng Giám mục Dominique-Marie David: Đây thực sự là lần đầu tiên trong thời hiện đại một Giáo hoàng đương nhiệm đến Monaco. Thật ra có hai tiền lệ lịch sử: chuyến đi của Giáo hoàng Phaolô III, Alessandro Farnese, năm 1538, và chuyến đi của Giáo hoàng Piô VI, ngài qua đời khi đang sống lưu vong ở Valencia năm 1799, thi hài của ngài đã đi qua vùng này. Nhưng một chuyến hành hương tông đồ theo nghĩa hiện đại, nghĩa là chuyến hành hương mục vụ, thì chưa từng có tiền lệ.
Cũng có một khía cạnh chưa từng có tiền lệ ở chỗ Monaco không phải là nơi mọi người nghĩ một Giáo hoàng sẽ đến, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hiện nay. Điều này đặt ra nhiều câu hỏi. Có lẽ ý nghĩa đầy đủ của chuyến đi này sẽ trở nên rõ ràng hơn khi nhìn lại.
Cha không ngờ điều này sao?
Có một khác biệt rất lớn giữa việc tưởng tượng ra nó, đề xuất nó, và việc biết rằng nó thực sự có thể xảy ra. Chúng tôi phải thừa nhận chúng tôi cũng hơi bất ngờ. Nhưng chúng tôi sẽ dón ngài cách tốt nhất có thể.
Một số người ngạc nhiên vì Đức Lêô đi thăm một trong những quốc gia giàu có nhất châu Âu. Monaco thường bị thu hẹp qua một số định kiến. Các định kiến này không hoàn toàn sai, nhưng chỉ phản ánh một phần thực tế. Trong các giáo xứ của chúng tôi, dân cư rất đa dạng: Phi Luật Tân. Bồ Đào Nha, Ý, nhiều người sống và làm việc ở đây.
Trên cùng một băng ghế nhà thờ, cha có thể thấy người giàu nhất và một số người nghèo nhất. Cũng có nghèo đói tiềm ẩn ở Monaco, điều mà hình ảnh hào nhoáng của đất nước không phải lúc nào cũng cho thấy.
Công quốc là quốc gia mà Công giáo là quốc giáo. Ngày nay vị thế này có ý nghĩa cụ thể như thế nào?
Nó không có nghĩa là sự mờ nhạt ranh giới giữa Giáo hội và quyền lực chính trị. Mỗi bên vẫn giữ vai trò riêng: Giáo hội không nắm giữ quyền lực, và Nhà nước không thao túng Giáo hội. Vị thế này bắt nguồn từ mối quan hệ lâu dài giữa triều Grimaldi và Giáo hội Công giáo, hiện đã được ghi trong Hiến pháp.
Trên thực tế, đó là vấn đề hợp tác tôn trọng lẫn nhau. Khi có dự thảo luật đề cập đến các vấn đề mà Giáo hội có giáo lý, chính quyền tham khảo ý kiến chúng tôi. Điều này đặc biệt đúng trong các cuộc thảo luận xoay quanh vấn đề phá thai và chăm sóc cuối đời.
Trong thông cáo của giáo phận, vấn đề sinh thái và bảo vệ sự sống được đề cập. Liệu đây có phải là chìa khóa của chuyến đi không?
Tôi không dám cho rằng tôi biết ý định của Giáo hoàng. Những chủ đề này là một phần bối cảnh rộng hơn của chuyến đi. Mọi người đều biết Thái tử Albert II quan tâm đến môi trường, đặc biệt là đại dương. Luật pháp của Monaco về phá thai và chăm sóc cuối đời cũng vậy. Nhưng một chuyến đi tông đồ không chỉ giới hạn ở thông điệp chính trị hay đạo đức sinh học. Nó có chiều kích mục vụ.
Một số người xem đây là tín hiệu gởi đến nước Pháp, đặc biệt trong bối cảnh tranh luận chăm sóc cuối đời. Cha diễn giải điều này như thế nào?
Một lần nữa, tôi không biết Giáo hoàng sẽ nói gì. Lời nói của một Giáo hoàng luôn vượt ra ngoài phạm vi quốc gia mà ngài đến thăm. Tuy nhiên, tôi thấy thông điệp của Đức Lêô gởi đến người dân Monaco nhân ngày Quốc khánh của họ, về việc tôn trọng sự sống con người, rất tinh tế. Đó không phải là thông điệp xúc phạm, cũng không phải là một cách thuyết giảng.
Một chuyến đi của Giáo hoàng mời gọi mọi người suy ngẫm về tình trạng của chính mình, bắt đầu từ chúng tôi ở Monaco. Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu, về phía chúng tôi, có những điều cần lắng nghe.
Điều gì làm cha nghĩ rằng, vào tối ngày 28 tháng 3, chuyến thăm này đã thành công?
Chuyến đi này diễn ra vào cuối Mùa Chay và trước Chúa nhật Lễ Lá. Chuyến đi sẽ thành công nếu chuyến đi giúp chúng tôi bước vào Tuần Thánh với tấm lòng đổi mới. Tôi hy vọng chuyến đi sẽ khơi dậy lòng nhiệt thành truyền giáo mới: rằng chúng ta sẵn sàng chào đón những người gõ cửa Giáo hội, những người cải đạo, hoặc những người muốn bắt đầu lại hành trình đức tin của mình. Vì nếu chỉ mang danh hiệu Công giáo thôi là chưa đủ: chúng ta phải trở thành môn đệ truyền giáo, người tín hữu kitô.
Khía cạnh hòa bình và đoàn kết này đặc biệt vang vọng trong bối cảnh hiện tại. Chuyến đi Monaco, dù ngắn ngủi, phù hợp với sự khởi đầu triều của Đức Lêô, được đánh dấu bằng cam kết đối thoại và đoàn kết. Đây là chuyến công du quốc tế thứ hai của ngài sau Thổ Nhĩ Kỳ và Lebanon năm 2025, và là chuyến đi đầu tiên đến châu Âu ngoài nước Ý. Với những người không thể đến sân vận động, sẽ có nhiều lựa chọn để họ tham gia về mặt tinh thần vào sự kiện: màn hình khổng lồ được dựng khắp Công quốc, các chương trình truyền hình, và các sáng kiến phụng vụ được nở rộ trước chuyến thăm.
Công quốc đã phát hành tem kỷ niệm để đánh dấu dịp này. Giữa lịch sử và hiện đại, giữa quốc gia nhỏ bé và tầm ảnh hưởng toàn cầu, giữa truyền thống lâu đời và những thách thức đương đại, chuyến đi của Đức Lêô sẽ là một sự kiện đa chiều. Một ngày mà quốc gia Công giáo nhỏ nhất thế giới sẽ chào đón người kế vị Thánh Phêrô, trong một cuộc gặp giàu tính biểu tượng và hy vọng.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
