Maceió, Brazil: tín hữu Công giáo tham dự thánh lễ la-tinh không được phép sẽ bị vạ tuyệt thông
cath.ch, Bernard Hallet, 2026-02-28
Trong một tuyên bố được đăng ngày 11 tháng 2 năm 2026 trên trang Facebook của Tổng giáo phận Maceió, Brazil, Tổng Giám mục Carlos Alberto Breis Pereira ra sắc lệnh: “Việc tham dự thánh lễ theo nghi thức cũ ở một nơi khác với nơi và thời gian duy nhất được chấp thuận sẽ bị xem là hành vi ly giáo công khai, dẫn đến việc tự động bị vạ tuyệt thông.”
Theo trang The Pillar, sắc lệnh của Tổng Giám mục Carlos Alberto Breis Pereira, giáo phận Maceió là biện pháp mạnh mẽ nhất được biết cho đến nay nhằm thực thi các quy tắc của Cử hành thánh lễ theo phụng vụ tiền Công đồng (Traditionis custodes). Tự sắc năm 2021 của Đức Phanxicô hạn chế việc sử dụng Nghi thức thánh lễ la-tinh ngoại thường.
Một “nhượng bộ”
Sắc lệnh của Tổng giám mục Brazil nhắc nhở tín hữu Công giáo địa phương, nếu họ muốn tham dự thánh lễ theo Nghi thức La-mã Ngoại thường, họ có thể tham dự ở địa điểm được ủy quyền của giáo phận, Nhà nguyện Thánh Vinh Sơn ở thành phố Maceió có cử hành thánh lễ này mỗi chúa nhật. Tuyên bố mô tả phụng vụ được ủy quyền là một “nhượng bộ” được Tổng giám mục Breis Pereira cho phép với sự chấp thuận của Tòa Thánh, phù hợp với các điều khoản của tự sắc Cử hành thánh lễ theo phụng vụ tiền Công đồng Traditionis custodes. Tổng Giám mục nhấn mạnh: “Phụng vụ này không được ủy quyền ở bất kỳ nơi nào khác, dù trong bối cảnh tôn giáo hay không, cũng như trong bất kỳ hiệp hội luật dân sự nào.”
Các hình phạt bổ sung đối với giáo sĩ
Trong sắc lệnh, ngài lưu ý điều 751 của Giáo luật định nghĩa ly giáo là “việc từ chối phục tùng Giáo hoàng hoặc rước lễ với các thành viên của Giáo hội thuộc quyền quản lý của ngài”, điều 1364 §1 quy định “người ly giáo sẽ bị vạ tuyệt thông ngay lập tức”. Văn bản cũng nêu rõ, với giáo sĩ, các hình phạt bổ sung có thể được áp dụng theo các quy định của điều 1336 §§2-4.
Trong khi dư luận trên mạng xã hội đồn đoán biện pháp của Tổng Giám mục đưa ra để đáp trả sự hiện diện của Hội Thánh Pius X (SSPX) trong giáo phận, một nhóm truyền thống có tư cách giáo luật bất thường, tuyên bố này không đề cập đến SSPX và nhằm áp dụng cho tất cả các tín hữu giáo dân Công giáo tham dự Thánh lễ được cử hành theo các nghi thức phụng vụ cũ. Thánh lễ la-tinh bị cấm hoàn toàn.
Tổng giáo phận Maceió gần đây đã phát động một hành động phối hợp của các giám mục chống lại việc cử hành Thánh lễ la-tinh theo Nghi thức Ngoại thường. Sau khi Đức Bênêđíctô XVI ban hành tự sắc Summorum Pontificum năm 2007 cho phép cử hành thánh lễ la-tinh truyền thống một cách rộng rãi, Tổng Giám mục Antônio Muniz Fernandes, tiền nhiệm của tổng giám mục hiện tại, được cho là đã từ chối thực hiện sắc lệnh này và cấm tất cả các thánh lễ la-tinh ở Maceió.
Năm 2023, Tổng Giám mục Muniz đọc một văn bản trong một thánh lễ, ngài tuyên bố: “Việc liên kết hoặc mời các linh mục lạc giáo, những người không hiệp thông với Giáo hội và muốn theo nghi thức cũ, trong lãnh thổ của tổng giáo phận là bị cấm tuyệt đối… Các thánh lễ này, bất kể được cử hành ở đâu trong lãnh thổ của tổng giáo phận, đều bị cấm theo luật giáo hội.”
“Bất cứ ai biết về việc cử hành các ‘Thánh lễ Tridentine’ này tại các giáo xứ không hiệp thông với Đức Giáo Hoàng đều không xứng đáng được gọi là Tín hữu kitô hay Công giáo. Họ có thể tự xưng là những người theo truyền thống (…) nhưng không ai trong số họ được phép. Và các gia đình cử hành các thánh lễ này trong nhà của họ cũng bị loại trừ, không được hiệp thông với Giáo Hội Công Giáo Thánh Thiện của chúng ta. Vì vậy, tôi nhắc lại, tất cả các nghi lễ được gọi là theo truyền thống này đều bị cấm trong địa hạt Maceió.”
Nhiều giám mục đã áp đặt những hạn chế nghiêm ngặt hơn với việc cử hành Thánh lễ theo Hình thức Ngoại thường sau khi ban hành tự sắc Traditionis Custodes năm 2021, Tổng giáo phận Maceió dường như là trường hợp đầu tiên một giám mục tuyên bố những người tham dự hoặc cử hành Thánh lễ theo Hình thức Ngoại thường không được phép là những người ly giáo và do đó tự động bị vạ tuyệt thông.
Tiền lệ
Một số giáo phận đã ban hành sắc lệnh vạ tuyệt thông đối với những người tham dự Thánh lễ do Hội Thánh Pius X (SSPX) cử hành, chẳng hạn như Giáo phận Lincoln, mặc dù luật này được ban hành liên quan đến các hội bị cấm theo luật giáo hội, tính bất thường của SSPX và vị thế của các lãnh đạo hội này đối với Tòa Thánh.
Tiền lệ gần đây nhất có từ năm 1991, khi Giám mục Joseph Ferrario của Giáo phận Honolulu ra vạ tuyệt thông sáu người Công giáo trong giáo phận, những người đã yêu cầu vạ tuyệt thông từ một giám mục của SSPX. SSPX đã tự hiến mình một cách bất hợp pháp để cử hành bí tích Thêm sức.
Tuy nhiên, một năm sau, Bộ Giáo lý Đức tin đã xem xét lại vụ việc và kết luận sự kiện này không cấu thành tội ly giáo theo giáo luật, do đó vạ tuyệt thông trở nên vô hiệu.
Các nguồn tin từ Vatican nói với trang The Pillar: “Nếu có đơn kháng cáo quyết định này lên Bộ Văn bản Pháp luật, thì có thể sẽ được xem xét từ nhiều góc độ: bao gồm cả các tiêu chuẩn được giải thích rộng rãi của sắc lệnh liên quan đến ly giáo và phạm vi quyền hạn của giám mục trong việc điều chỉnh các nghi lễ được cử hành trong các tu viện.”
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
