Lạm dụng ở Bôlivia: Đức Phanxicô gởi chuyên gia đến điều tra

105

Lạm dụng ở Bôlivia: Đức Phanxicô gởi chuyên gia đến điều tra

cath.ch, Bernard Hallet, 2023-05-24

Giáo hoàng gởi linh mục Jordi Bertomeu, một trong những chuyên gia giỏi nhất của ngài đến thủ đô La Paz để điều tra các vụ bê bối lạm dụng tình dục: | ©Pixabay

Dư âm vang dội của các vụ bê bối lạm dụng tình dục ảnh hưởng đến Dòng Tên ở Bôlivia đã vang đến tận Rôma. Ngày thứ ba 23 tháng 5, Đức Phanxicô đã cử linh mục Tây Ban Nha Jordi Bertomeu của bộ Tín Lý, một trong các chuyên gia giỏi nhất của ngài trong lãnh vực này. Nhật báo Tây Ban Nha El Pais tường trình.

Nhật báo El Pais cho biết, Hội đồng giám mục địa phương nhận thức được mức độ nghiêm trọng của tình hình và những làn sóng gây ra chung quanh các vụ bê bối lạm dụng tình dục được tiết lộ vào giữa tháng 5, đã yêu cầu có sự hiện diện của một trong những người thân tín của giáo hoàng về vấn đề này. Linh mục Jordi Bertomeu sẽ gặp các giám mục Bolivia để đánh giá quá trình ngăn chặn tội phạm tình dục trong Giáo hội. Nhưng mức độ nghiêm trọng của tình hình cho thấy công việc của linh mục Bertomeu đã không được dự trù khi đứng trước tầm vóc lớn lao như vậy. 

Nhiều sứ mệnh ở châu Mỹ la-tinh

Linh mục đã tham gia nhiều sứ mệnh ở châu Mỹ la-tinh, đặc biệt linh mục đã điều tra các vụ lạm dụng của linh mục Maciel trong Binh đoàn Kitô và trong Giáo hội Chi-lê. Tiến trình kết thúc với việc sa thải gần như toàn bộ lãnh đạo giáo hội Chi-lê. Linh mục Bertomeu sẽ ở lại Bôlivia vài ngày, vì số lượng các trường hợp được biết đến ngày càng tăng và chương trình nghị sự chính trị đã đưa vấn đề này vào trọng tâm các mối quan tâm.

Tuần trước, linh mục cũng đã đến Paraguay cùng với tổng giám mục Rio de Janeiro, hồng y Orani João Tempesta để tiến hành một cuộc điều tra khác về các vụ lạm dụng tại Đại học công giáo Paraguay. Các đại biểu Tòa thánh có nhiệm vụ thu thập tất cả các thông tin và làm báo cáo. 

Hệ thống phân cấp che giấu các vụ lạm dụng

Trong vòng chưa đầy một tháng, việc công bố nhật ký bí mật của tu sĩ Dòng Tên người Tây Ban Nha Alfonso Pedrajas, trong đó ông thừa nhận đã lạm dụng hàng chục trẻ em ở các trường học Bôlivia và được cấp trên của ông che đậy, đã làm rung chuyển các trụ cột của toàn bộ Giáo hội Bolivia. Dù phản ứng của Dòng Tên rất nhanh chóng – đầu tháng 5, bề trên tỉnh dòng đã cách chức tám cựu linh mục cấp cao về tội che đậy – các cơ quan chính quyền cũng đã ra tay.

Viện Kiểm sát đã mở một cuộc điều tra về vụ linh mục Pedrajas và hai tuần trước, tổng thống Luis Arce đã đưa ra một dự luật nhằm làm cho tội ác ấu dâm trở thành một tội không có thời hiệu và thành lập một ủy ban sự thật để điều tra các trường hợp này và bồi thường cho các nạn nhân.

Ngày thứ bảy 20 tháng 5 vừa qua, chính quyền tuyên bố họ đang nghiên cứu các cơ chế kiểm soát để kiểm tra lý lịch các giáo sĩ khi họ vào Bôlivia. Cách đây hai ngày, bộ trưởng phủ tổng thống nói với báo chí: “Các linh mục không thể trở thành người hướng dẫn tâm linh cho con cái chúng ta, những kẻ hiếp dâm dạy con cái chúng ta đường lối của Chúa lại đi lạm dụng trẻ em, điều này là không thể chấp nhận.” Tổng chưởng lý Bôlivia cũng đề nghị xem xét lại “tư cách” của các tu sĩ Dòng Tên tại nước này. Đây là một đòn giáng mạnh trên Dòng Tên nói riêng và trên Giáo hội Bôlivia nói chung.

Thư gởi giáo hoàng

Vụ việc đã gây tai tiếng lớn trong nước đến mức đích thân tổng thống Bôlivia, Luis Arce, đã viết một thư gởi Đức Phanxicô xin “luật pháp Bôlivia có quyền truy cập vào tất cả các hồ sơ, sổ sách và thông tin liên quan đến những cáo buộc và hành vi lạm dụng tình dục của các linh mục và tu sĩ công giáo trên lãnh thổ Bôlivia”. Bức thư được trình bày trong cuộc họp báo ngày 22 tháng 5, trong đó tổng thống đe dọa sẽ cấm các linh mục và tu sĩ nước ngoài, những người bị cáo buộc có tiền sử về lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên nhập cảnh vào Bôlivia.

Nhiều lời phàn nàn

Những lời phàn nàn – cả ở tòa án cũng như các văn phòng của Dòng Tên và trên báo chí – đã gia tăng rất nhiều trong những tuần gần đây, không chỉ chống lại linh mục Pedrajas, mà còn chống lại các tu sĩ Dòng Tên Tây Ban Nha khác. Một số, như linh mục Francesc Peris làm việc ở Tây Ban Nha, nhưng sau khi bị cáo buộc ấu dâm lại được chuyển đến châu Mỹ la-tinh. Linh mục Peris đến Bôlivia năm 1982, sau đó ông bị cáo buộc lạm dụng một số nữ sinh tại một trường Dòng Tên ở Cochabamba từ năm 1983 đến 1984, và trở về Tây Ban Nha một năm sau đó. Gần đây, các nạn nhân mới đã tố cáo ông lạm dụng tại một trung tâm ở Barcelone.

Các tu sĩ Dòng Tên cũng buộc phải thừa nhận một số cáo buộc mà họ biết được từ nhiều năm trước, nhưng cho đến bây giờ vẫn chưa công khai hoặc báo cáo với chính quyền. Nổi tiếng nhất là vụ liên quan đến tổng giám mục Tây Ban Nha Alejandro Mestre, qua đời năm 1988, là giám quản của La Paz. Dòng tiếp một nạn nhân năm 2021, người này tố cáo ông đã lạm dụng năm 1961, khi Alejandro Mestre là giáo sư ở trường San Calixto ở thủ đô La Paz. Mestre cũng là Tổng thư ký của Hội đồng Giám mục Bôlivia, một vị trí có ảnh hưởng ông nắm giữ dưới chế độ độc tài Luis García Meza từ năm 1980 đến năm 1981. Các tu sĩ Dòng Tên đã báo cáo vấn đề này với Viện Kiểm sát Bôlivia ngày 9 tháng 5 vừa qua.

Trước những cáo buộc mới này, Viện Kiểm sát đã thành lập một ủy ban công tố để điều tra tất cả các trường hợp và đã ra lệnh khám xét nhiều cơ sở  Dòng Tên, bao gồm cả trụ sở chính ở thủ đô La Paz, để thu thập thông tin và tài liệu về bị cáo.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Bôlivia yêu cầu Đức Thánh Cha cung cấp hồ sơ lạm dụng tình dục trong nước