Ủy ban châu Âu đề nghị trừng phạt thượng phụ Mátxcơva
Trong loạt lệnh trừng phạt thứ sáu chống lại Nga, Ủy ban châu Âu đề xuất trừng phạt 58 nhân vật liên quan đến cuộc xung đột Ukraine, trong đó có thượng phụ Kirill. Lần đầu tiên trong lịch sử, một lãnh đạo tôn giáo cao cấp bị Liên minh châu Âu lên án.
la-croix.com, Wenceslas Deblock, 2022-05-04
Thượng phụ chính thống giáo Nga Kiyrill chủ trì lễ Phục sinh tại Nhà thờ Chúa Cứu thế ở trung tâm Mátxcơva ngày 24 tháng 4 – 2022. PAVEL BEDNYAKOV / Sputnik, AFP
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử. Ủy ban châu Âu đề nghị xử phạt một nhà lãnh đạo tôn giáo: thượng phụ Kyrill, người đứng đầu Giáo hội chính thống Nga. Bản tin AFP cho biết: “Đồng minh lâu năm của tổng thống Vladimir Putin đã thành một trong những người ủng hộ chính cho hành động xâm lược của quân đội Nga với Ukraine.”
Loạt lên án thứ sáu
Quyết định này nằm trong loạt biện pháp thứ sáu nhằm ứng phó với cuộc chiến ở Ukraine. Ngoài các biện pháp kinh tế và ngân hàng, Ủy ban đề xuất các quốc gia thành viên đưa 58 nhân vật Nga vào “sổ đen” vốn đã có hơn cả ngàn người.
Danh sách mới vẫn cần được các Quốc gia thành viên thông qua, gồm nhiều quân nhân Nga bị tình nghi có liên quan đến “tội ác chống lại loài người và tội ác chiến tranh” đã phạm ở Bucha, Ukraine. Danh sách gồm có giám đốc Trung tâm Quản lý Quốc phòng Quốc gia Nga, Mikhạl Mizintsev, vì vai trò của ông trong việc bao vây thành phố Mariupol của Ukraine. Ngoài ra còn có vợ, con gái, con trai của phát ngôn viên Điện Kremlin, ông Dmitry Peskov.
Cấm nhập cảnh vào các nước trong Liên minh Âu châu và đóng băng tài sản
Các biện pháp trừng phạt gồm lệnh cấm nhập cảnh vào Liên minh Âu châu và đóng băng tài sản. Tài sản của thượng phụ Kyrill từ lâu bị nghi ngờ có liên hệ chặt chẽ với cơ quan mật vụ KGB, dựa vào thể chế để giám sát tín hữu, ước tính tài sản của thượng phụ có khoảng vài tỷ đô la, gồm một ngôi nhà gỗ gần Zurich, Thụy Sĩ.
Giáo sư Antoine Nivière, đại học Lorraine cho biết, “giống như nhiều nhà tài phiệt Nga, về vấn đề sức khỏe, thượng phụ Kyrill muốn được các bác sĩ chuyên khoa phương Tây chăm sóc”.
Chính thống giáo Nga, bộ máy tôn giáo-chính trị phục vụ Điện Kremlin
Đứng đầu chính thống giáo Nga từ năm 2009, thượng phụ Kyrill đã biến Giáo hội chính thống Nga thành một bộ máy chính trị-tôn giáo phục vụ Điện Kremlin. Ông không ngần ngại gọi Vladimir Putin là “phép lạ”, cùng chia sẻ tham vọng một nước Nga bảo thủ, thống trị. Trong nhiều năm, giáo chủ 75 tuổi, đã không ngần ngại làm phép cho vũ khí và tên lửa, biện minh cho việc đàn áp. Cũng như Vladimir Putin, ông xem Ukraine và Belarus là những quốc gia “anh em” đáng lẽ phải nằm dưới sự lãnh đạo của Mátxcơva chứ không phải là những quốc gia riêng biệt.
Thượng phụ Kyrill đã nhiều lần tuyên bố ủng hộ cuộc tấn công của Nga ở Ukraine. Ngày 27 tháng 2, ba ngày sau khi Nga bắt đầu tấn công, ông gọi những kẻ gièm pha tham vọng của Nga ở quốc gia láng giềng là “thế lực của cái ác”. Tháng 4, ông kêu gọi người Nga “xích lại gần nhau” để chống lại “kẻ thù bên ngoài và bên trong” của mình.
Căng thẳng với Đức Phanxicô
Đức Phanxicô đã nói chuyện với thượng phụ trong cuộc gặp lịch sử tháng 2 năm 2016, tại Havana, thủ đô của Cuba. Và ngài đã có buổi nói chuyện với thượng phụ ngày 16 tháng 3, sau hai tuần rưỡi xung đột. Trong cuộc phỏng vấn với nhật báo Ý Corriere della Sera đăng ngày thứ ba 3 tháng 5, Đức Phanxicô cho biết: “Tôi đã nói chuyện qua Zoom với thượng phụ Kyrill trong 40 phút. Hai mươi phút đầu tiên, thượng phụ cầm giấy trong tay, ngài đọc cho tôi tất cả lý do biện minh cho cuộc chiến. Tôi lắng nghe và nói, “Thưa ngài, (…) chúng ta không thể dùng ngôn ngữ chính trị, nhưng phải dùng ngôn ngữ của Chúa Giêsu. (…) Chúng ta phải tìm kiếm các phương tiện hòa bình, làm cho tiếng vũ khí phải im bặt.” Đức Phanxicô cũng cho biết ngài đã hủy cuộc gặp với thượng phụ đã được lên kế hoạch ngày 14 tháng 6 tại Giêrusalem.
Phản ứng của Tòa thượng phụ
Ngày thứ tư 4 tháng 5, Tòa thượng phụ Mátxcơva biện minh cho địa chính trị của chiến tranh: “Thật đáng tiếc, khi một tháng rưỡi sau cuộc trò chuyện với thượng phụ Kyrill, Đức Phanxicô đã chọn sai giọng điệu để truyền tải nội dung của cuộc trò chuyện này. Những tuyên bố như vậy khó có khả năng góp phần thiết lập một cuộc đối thoại mang tính xây dựng giữa Giáo hội công giáo la-mã và Giáo hội chính thống Nga, điều đặc biệt cần thiết trong thời điểm hiện tại.”
Theo bà Kathy Roussselet, giám đốc nghiên cứu tại trường Cao đẳng Khoa học Chính trị “ngay cả khi khoảng cách với Giáo hội công giáo ngày càng sâu, dù ông có bị đồng hóa với những nhà tài phiệt tham nhũng và cực kỳ giàu có, thì điều này cũng không làm Kyrill bận tâm, thậm chí còn củng cố địa vị của ông như một người bảo vệ các giá trị của người Nga chống lại phương Tây”.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Bài đọc thêm: Sự xa hoa của thượng phụ Kyrill lọt vào tầm ngắm các lệnh trừng phạt của Liên minh Âu châu
