Đức Lêô phục hồi cải cách Thượng Hội đồng của Đức Phanxicô theo cách riêng của ngài như thế nào?
la-croix.com, Mikael Corre, Phóng viên thường trực tại Rôma, 2026-06-28
Đức Lêô phát biểu trước các hồng y tại Đền thờ Thánh Phêrô ngày 26 tháng 6 năm 2026. Simone Risoluti / EPA/Vatican Med/MaxPPP
Họp ngày 26 và 27 tháng 6 tại Rôma, công nghị thứ hai triều Đức Lêô kết thúc với phiên họp khoáng đại dành cho Thượng Hội đồng Hiệp hành. Ngài tiếp tục dự án lớn lao của Đức Phanxicô khởi xướng cho đến năm 2028, làm rõ tầm nhìn về vai trò của các Giám mục trong một Giáo hội nghiên cứu việc quản trị của mình.
Chính tại Hội trường Thượng Hội đồng mới, ngày thứ bảy 27 tháng 6, Đức Lêô đã kết thúc công nghị lần thứ hai của ngài. Công việc này không phải là không quan trọng: phiên họp cuối cùng trong bốn phiên họp diễn ra trong hai ngày tập trung vào “quá trình thực hiện Thượng Hội đồng”. Sau khi các ngài suy ngẫm “về thế giới, về văn hóa quyền lực và về lợi ích chung”, 178 hồng y đã dành cuộc thảo luận cuối cùng để bàn về tương lai dự án mang tính biểu tượng nhất của triều giáo hoàng trước: Thượng Hội đồng về Tính hiệp thông, một cuộc cải cách về quản trị Giáo hội, nhằm mục đích mang tính tham gia nhiều hơn, được Đức Phanxicô khởi xướng năm 2021.
Câu hỏi được đặt ra kể từ khi Đức Lêô được bầu: liệu người kế nhiệm Đức Phanxicô có theo đuổi cuộc cải cách mà một số người – ngay cả trong Hồng y đoàn – cho rằng “đây là cơn ác mộng quan liêu” hay không? Theo bản tóm tắt các tranh luận do Văn phòng Báo chí Tòa Thánh công bố, một số hồng y đã cảnh báo về “nguy cơ phức tạp của cuộc tham vấn sẽ tạo gánh nặng cho Giáo hội”. Một Hồng y Châu Âu nói với trang La Croix: “Ý tưởng về tính đồng nghị là đúng đắn, nhưng ngôn ngữ dùng để mô tả đôi khi khó hiểu, quá trình sẽ trở nên khó nắm bắt.”
Thuật ngữ Thượng Hội đồng
Đồng ý với nhận xét này, Hồng y Mario Grech, Tổng thư ký Thượng Hội đồng, được giao nhiệm vụ khai mạc phiên họp, đã đưa ra một minh họa nổi bật về thuật ngữ này, đôi khi cản trở sự hiểu biết của công chúng, ngài giải thích: “Mầu nhiệm lời khẩn cầu với Chúa Thánh Thần thiết lập một sự hỗ tương sâu sắc giữa Synaxis (tín hữu cầu nguyện) và Thượng Hội đồng. Synaxis chính là Thượng Hội đồng.”
Tuy nhiên báo cáo của ngài – có tiêu đề “Hướng tới các kỳ Đại hội năm 2027-2028” giải thích về các bước tiếp theo trong quá trình này. Hồng y Grech phác thảo con đường dẫn đến “đại hội Giáo hội” tháng 10 năm 2028, tập trung chủ yếu vào việc xóa bỏ hiểu lầm: giai đoạn hiện tại của Thượng Hội đồng về Tính hiệp thông không phải là một tham vấn toàn cầu mới, cũng không chỉ đơn thuần là việc thực thi các quyết định đã được đưa ra. Ngài nhấn mạnh: “Chúng ta không được yêu cầu lặp lại công việc đã làm, nhưng đây là thời điểm tiếp nhận của Giáo hội. Quá trình thực hiện được cấu trúc xung quanh bốn động từ – ghi nhớ, diễn giải, hướng dẫn, cử hành – mỗi động từ tương ứng với một giai đoạn: xem xét kinh nghiệm, phát triển về mặt thần học, xác định các ưu tiên và tạ ơn. Yếu tố mới sẽ đến vào năm tới”. Hồng y Grech giải thích: “Cho đến nay, tiến trình thượng hội đồng dạy các Giáo hội lắng nghe nhau. Giờ đây, họ cần lắng nghe các Giáo hội khác qua việc trao đổi ơn, sẽ diễn ra năm 2027 qua các đại hội quốc gia, khu vực và châu lục.” Cụ thể, mỗi Giáo hội sẽ soạn thảo các bức thư nêu rõ “những thành quả đã đạt được, những hiểu biết đã nhận được và những câu hỏi chưa được giải quyết.” Về “Đại hội Giáo hội” năm 2028, chi tiết chưa rõ ràng, Hồng y Grech giải thích: “Chúng tôi không xem đây là một Đại hội Thượng hội đồng mới. Vì thế công nghị này khẳng định tiến trình Thượng hội đồng vẫn tiếp tục và Đức Lêô xem đây là điểm tham chiếu thiết yếu cho việc quản trị của ngài – không phải bằng cách mở con đường song song hay tạo xáo trộn, nhưng, bằng cách tích hợp nó vào tiến trình thông thường của Giáo hội.”
Chính hình thức của công nghị đã phản ánh niềm tin này. Cũng như tháng 1, các hồng y làm việc theo nhóm nhỏ quanh các bàn tròn, theo cách thức của các đại hội Thượng hội đồng – một hoạt động Đức Lêô thừa nhận là “bất thường”, nhưng trong bài phát biểu khai mạc, ngài xin các hồng y làm việc “với niềm tin”. Vì thế công nghị tự nó đã thành một hành động Thượng hội đồng.
Câu hỏi về cải cách kể từ khi bắt đầu vẫn là: liệu tính hiệp thông có làm suy yếu quyền uy của các giám mục và Giáo hoàng hay không? Đức Lêô trực tiếp giải quyết vấn đề này trong bài giảng thánh lễ khai mạc công nghị tại Đền thờ Thánh Phêrô: “Trong công việc chung của chúng ta, tính hiệp thông (quyền uy chung của các giám mục) thể hiện tính hiệp thông mà tất cả giáo dân đã rửa tội đều tham gia trong Giáo hội.”
Sự hiệp nhất của Dân Chúa
Đức Lêô giải thích: “Thật vậy, tính hiệp hành và tính tập thể là các hình thức của tình huynh đệ Kitô giáo kết nối chúng ta – cả với tư cách là tín hữu kitô đã được rửa tội và với tư cách là các giám mục. Đó là lý do vì sao sự giúp đỡ của các hồng y dành cho tôi trong việc thi hành sứ vụ Phêrô là điều tôi xin, chứ không phải tôi ra lệnh. Vì quyền lãnh đạo tối cao thuộc về người lắng nghe và – chính vì lý do này – họ là người hướng dẫn; thuộc về người học hỏi và – chính vì lý do này – họ là người dạy dỗ; luôn tuân theo một Thầy duy nhất.” Thay vì làm suy yếu quyền lực của Giám mục Rôma, tính hiệp thông trở thành phương thức thực thi quyền lực này.
Chắc chắn, chính trong sự tương tác giữa tính hiệp thông và tính tập thể mà chúng ta tìm thấy dấu ấn đặc biệt của Đức Lêô. Trong khi Công đồng của Đức Phanxicô có thể tạo nỗi lo sợ về một Giáo hội giờ đây được điều hành bởi các hội đồng, với nguy cơ làm suy yếu các giám mục, thì Giáo hoàng Dòng Augustinô đã cẩn thận cho thấy cuộc cải cách này tương thích với việc thực thi các chức vụ được phong chức chứ không phải thay thế chúng. Tính tập thể và tính hiệp thông, như Hồng y Grech đã tóm tắt, là “hai chiều kích hoạt động của cùng một sự hiệp thông.”
Hội nghị tháng 10 năm 2026
Trong bài phát biểu bế mạc, Đức Lêô mở rộng ý tưởng: “Với tôi, vấn đề về tính hiệp thông không phải chủ yếu là: ‘Ai có quyền quyết định?’, nhưng là ‘làm thế nào chúng ta cùng nhau bảo vệ hồng ân Chúa đã trao phó cho Giáo hội của Ngài?’” Đức Lêô cảnh báo chống lại bất kỳ cách giải thích thuần túy theo thủ tục: “Tính hiệp thông không phải là một loạt các cuộc họp, cũng không phải là một phương pháp làm việc. Đó là phong cách tâm linh.” Hồng y Grech nhấn mạnh: “Tính hiệp thông không phải là mục đích tự thân. Nó tồn tại để Giáo hội có thể rao giảng Tin Mừng một cách hiệu quả hơn.”
Đức Lêô có ý định triệu tập Hồng y đoàn hàng năm, kỳ họp tiếp theo sẽ được công bố vào cuối năm. Và cuộc họp này không phải là một sự kiện riêng lẻ. Tháng 10 năm 2026, ngài sẽ triệu tập các vị đứng đầu các Giáo hội Đông phương, các chủ tịch Hội đồng Giám mục, cùng với các gia đình, để đánh giá tiến độ đạt được kể từ khi Tông huấn Niềm vui Tình yêu, Amoris Laetitia của Đức Phanxicô về gia đình được công bố năm 2016.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Đức Lêô phục hồi cải cách Thượng Hội đồng của Đức Phanxicô theo cách riêng của ngài như thế nào?
Các nhà tiên tri báo điềm gở hay là người cứu nhân loại, các công ty khổng lồ AI luôn thắng
