Đức Lêô đi Angola: Một quốc gia nơi đức tin là trụ cột của người dân
cath.ch, I.Media, 2026-04-16
Từ ngày 18 đến 21 tháng 4, Đức Lêô sẽ đi Angola, điểm dừng chân thứ ba trong chuyến tông du Châu Phi của ngài. Tại thành trì lịch sử của Công giáo Châu Phi, ngài sẽ nói lên sự ủng hộ của ngài với Giáo hội đã đóng vai trò quyết định trong việc hòa giải người dân Angola sau những năm tháng nội chiến khắc nghiệt vào cuối thế kỷ 20.
Ngày 18 tháng 4, máy bay của ngài sẽ hạ cánh xuống Luanda, thủ đô Angola, nơi ngài sẽ được giáo dân chào đón nồng nhiệt. Một đại sứ của một quốc gia châu Phi khác được Tòa Thánh bổ nhiệm nói với hãng tin I.Media: “Chuyến đi này là kết quả của ý chí chính trị và của giáo dân mong muốn đưa Đức Giáo hoàng đến đây.” Nhà báo Max-Savi Carmel, chuyên gia về Giáo hội Công giáo ở Châu Phi xác nhận: “Kể từ khi Đức Phanxicô bắt đầu triều của ngài, ngài chưa từng đi Angola, dù đã có đến nửa tá lời mời được gởi đi.”
Sự kiên trì này được giải thích do vị trí nổi bật mà Công giáo chiếm giữ tại thuộc địa cũ của Bồ Đào Nha, nơi các nhà truyền giáo đầu tiên đến năm 1490, hai năm trước khi Christopher Columbus “khám phá” ra châu Mỹ. Một đại diện Angola nói với hãng tin I.Media: “Đức tin là một phần bản sắc văn hóa của chúng tôi, và Công giáo đã tìm thấy sự cộng hưởng mạnh mẽ trong đời sống tâm linh của chúng tôi.” Ông nhắc lại Nzinga a Nkuvu, người cai trị Vương quốc Kongo (bao gồm một phần Angola) đã được rửa tội năm 1491, lấy tên là João I, và con trai của ông là Afonso I đã đóng vai trò quan trọng trong việc truyền bá Phúc âm cho toàn khu vực.
Vì thế Đức Lêô chủ yếu thực hiện chuyến đi mục vụ đến một Cộng đồng Công giáo đông đảo, chiếm khoảng 45% trong số gần 40 triệu người dân Angola, vượt trên cả tín hữu Tin lành (35%). Một người dân Angola tham gia chuẩn bị cho chuyến đi khẳng định: “Tất cả người dân Angola, cả Công giáo và Tin Lành đều vui mừng trước chuyến đi này của Giáo hoàng.” Trong một video quảng bá sự kiện do chính phủ phát hành, đất nước tự hào giới thiệu là “vùng đất có hàng triệu trái tim tin tưởng” (uma terra onde milhões de corações acreditam).
Nhà báo Max-Savi Carmel nhận xét: “Đức tin Kitô giáo đoàn kết dân tộc Angola, dù sự xuất hiện các giám mục của các nhà thờ phục hưng trong những năm gần đây là mối lo ngại đặc biệt cho các nhà lãnh đạo Công giáo.” Ông nhấn mạnh chuyến đi của Giáo hoàng sẽ “giúp ngăn chặn” sự phát triển của các phong trào Tin Lành dựa trên thần học thịnh vượng, thường bắt nguồn từ Cộng hòa Dân chủ Côngô và đã làm chính quyền lo ngại.
Cuộc nội chiến vẫn còn in đậm trong tâm trí người dân
Nhưng khía cạnh trọng tâm của chuyến đi là chiều kích hòa giải, được minh họa đặc biệt qua khẩu hiệu của chuyến đi: “Hành hương của hy vọng, hòa giải và hòa bình.” Đây là dấu hiệu của một quốc gia vẫn còn mang vết sẹo của cuộc nội chiến kéo dài và đẫm máu, cướp đi sinh mạng của từ 500.000 đến 800.000 người.
Ngày 11 tháng 11 năm 1975, khi Agostinho Neto (cựu Tổng thống Angola 1922-1979) tuyên bố độc lập của Cộng hòa Nhân dân Angola non trẻ và chính quyền thuộc địa Bồ Đào Nha bỏ rơi đất nước, giao tranh đã bắt đầu, đẩy quốc gia mới thành lập vào cuộc nội chiến kinh hoàng. Cuộc chiến kéo dài không ngừng cho đến năm 1992, rồi lại bùng phát ngay lập tức, và chính thức kết thúc mười năm sau đó, năm 2002. Quốc gia này bước ra khỏi cuộc xung đột với những vết sẹo biến dạng, số lượng người Angola bị thương tật kỷ lục do mìn chống bộ binh rải khắp đất nước trong suốt cuộc chiến. Nền kinh tế bị tàn phá, cơ sở hạ tầng bị phá hủy, nạn đói hoành hành, xuất khẩu dầu mỏ là nguồn thu nhập ổn định duy nhất, nhưng đất nước đã dần dần tự xây dựng lại, mà không một lần nữa rơi vào bạo lực.
Nhà báo Max-Savi Carmel nói: “Đây là ví dụ của một quốc gia ra đời từ cuộc nội chiến đẫm máu nhưng đã vươn lên và, không giống như nhiều quốc gia Châu Phi khác, đã thành công trong quá trình chuyển đổi dân chủ.” Ông mong Giáo hoàng nhấn mạnh đến thành tựu độc đáo này. Carlos Alberto Saraiva de Carvalho Fonseca, Đại sứ Angola tại Tòa Thánh nhấn mạnh: “Chúng tôi đã vượt qua những căng thẳng, nhưng hòa bình không bao giờ là vĩnh viễn: chúng tôi phải vun đắp hòa bình để nó tồn tại.”
Một Giáo hội Công giáo hiện diện khắp mọi nơi
Trong cuộc nội chiến và quá trình tái thiết đất nước, Giáo hội Công giáo là “trụ cột,” một nhà ngoại giao Rôma quen thuộc với đất nước này đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò quan trọng của Hồng y người Angola Alexandre do Nascimento (qua đời năm 2024). Nhà báo Max-Savi Carmel giải thích: “Kết quả là hiện nay Giáo hội đã có ảnh hưởng to lớn, các giám mục Angola có vai trò thường trực là người trung gian trong các vấn đề chính trị xã hội và Giáo hội đóng vai trò hàng đầu trong lĩnh vực y tế và giáo dục.”
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
“Ngài sẽ gọi Đức Mẹ Maria bằng tiếng Ả Rập ‘Lalla Myriam’”
Đức Lêô, một gương mẫu quyền lực khác Tổng thống Donald Trump
Đức Lêô: “Cameroun là một thế giới bị đảo ngược”
Đức Lêô đi Angola: Một quốc gia nơi đức tin là trụ cột của người dân
