Đức Hồng y David: Khi chiến tranh được tiến hành như một trò chơi điện tử

Đức Hồng y David: Khi chiến tranh được tiến hành như một trò chơi điện tử

vaticannews.va.en, Linh mục Mark Robin Destura, RCJ, 2026-03, 06

Cửa sổ vỡ nhìn ra các nhân viên cấp cứu và lực lượng an ninh ở miền Nam Liban (Ảnh: MAHMOUD ZAYYAT / AFP)

Hồng y Pablo Virgilio David, phó Chủ tịch Liên Hội đồng Giám mục Á châu suy tư về cuộc xung đột ngày càng gia tăng tại Trung Đông. Ngài cảnh báo chiến tranh bằng công nghệ số dễ làm cho bạo lực trở nên xa rời nỗi đau khổ của con người. Ngài cảnh báo chiến tranh hiện đại có nguy cơ tách rời khỏi thực tại con người, khi các tên lửa và máy bay không người lái vẫn tiếp tục bay qua bầu trời Trung Đông.

Sau khi theo dõi tin tức về cuộc xung đột tại Trung Đông, ngài suy xét cách thức tiến hành chiến tranh. Vào đầu cuộc xung đột, Hoa Kỳ và Israel đã phát động điều mà họ gọi là một cuộc tấn công phủ đầu chống lại Iran. Ban đầu, nhiều người xem đây chỉ là một hành động quân sự giới hạn, nhưng cuộc tấn công nhanh chóng leo thang và lan rộng thành cuộc xung đột trong vùng.

Iran trả đũa bằng nhiều đợt tên lửa và máy bay không người lái. Các cuộc tấn công này không những chỉ nhắm vào Israel mà còn vào các căn cứ của Hoa Kỳ rải rác khắp vùng Vịnh. Các hệ thống phòng không đã đánh chặn tên lửa trên bầu trời Thổ Nhĩ Kỳ. Một căn cứ của Anh tại Cyprus cũng đã bị máy bay không người lái tấn công. Trong khi đó, Israel tiếp tục mở rộng các cuộc tấn công về phía bắc nhằm vào Hezbollah ở miền Nam Liban.

Chỉ trong chưa đầy một tuần, cuộc xung đột đã lan rộng qua hơn mười quốc gia.

Chiến tranh qua màn hình

Hồng y David nhận xét: “Điều đáng lo ngại không chỉ là quy mô của cuộc xung đột mà còn là cách thức tiến hành chiến tranh. Ngày nay, nhiều hoạt động chiến tranh được điều khiển qua các hệ thống chỉ huy kỹ thuật số, máy bay không người lái, vệ tinh và trí tuệ nhân tạo. Từ những trung tâm chỉ huy ở xa, các nhân viên quân sự chăm chú nhìn vào màn hình. Trên đó, các bản đồ, tín hiệu radar và các mục tiêu do thuật toán tạo ra di chuyển như những biểu tượng của một trò chơi điện tử. Một con trỏ di chuyển. Một tọa độ được chọn. Một cú nhấp chuột được thực hiện. Và một quả tên lửa được phóng đi.”

Công nghệ như vậy dễ tạo ra ảo tưởng rằng chiến tranh diễn ra sạch sẽ và có kiểm soát. Tuy nhiên, màn hình không cho thấy điều gì xảy ra khi tên lửa chạm đến mục tiêu.

Cái giá của con người

Hồng y giải thích: “Dưới mặt đất là những con người bình thường. Cuộc sống của họ không liên quan gì đến các phép tính của các tướng hay tham vọng của các chính trị gia. Đó là các em bé đang ngủ trên giường, các bà mẹ đang chuẩn bị bữa ăn, và các người lớn tuổi không thể chạy kịp để tìm nơi trú ẩn. Khi tên lửa vượt qua các hệ thống phòng không, chúng không biến mất vô hại trên bầu trời. Chúng phát nổ ngay nơi người dân sinh sống: trong các khu chung cư, bệnh viện, khách sạn hay trên các đường xá đông đúc. Và khi khói tan đi, các nạn nhân không phải là những biểu tượng trên màn hình. Họ là những con người thật.”

Các người lao động mắc kẹt trong xung đột

Khi nói về người Phi Luật Tân làm việc ở nước ngoài, ngài nhận thấy hậu quả của cuộc xung đột lan xa hơn nhiều so với chiến trường.

Trên khắp vùng Vịnh có hàng triệu người lao động di cư rời quê hương làm việc để nuôi sống gia đình. Trong số đó có nhiều người Phi Luật Tân làm trong các gia đình, bệnh viện, khách sạn và các công trường xây dựng.

Trên biển, hàng ngàn thủy thủ cũng là người Phi Luật Tân đang làm việc trên các con tàu đi qua eo biển Hormuz, một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới. Nếu vùng biển này trở thành chiến trường, họ sẽ là những người đầu tiên đối diện với nguy hiểm.

Lời kêu gọi lương tâm

Hồng y David tiếp tục giải thích: “Cú sốc kinh tế do cuộc xung đột này gây ra cũng sẽ lan xa, vượt khỏi Trung Đông. Khi các tuyến đường vận chuyển dầu bị đe dọa và hoạt động vận tải bị gián đoạn, gánh nặng thường rơi trên những quốc gia dễ tổn thương. Các quốc gia này phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu và vào nguồn tiền người lao động từ nước ngoài gởi về.”

Trong những cuộc xung đột như thế, đau khổ hiếm khi chỉ dừng lại ở chiến trường. Theo Hồng y David, thực tế này đặt ra một câu hỏi luân lý nghiêm trọng: ai thật sự được lợi từ chiến tranh?

Ngài trả lời: “Chắc chắn không phải là những gia đình đang chôn cất người thân. Chắc chắn không phải là những người lao động bỗng thấy mình mắc kẹt trong vùng chiến sự, xa quê hương. Chắc chắn không phải là những quốc gia nghèo phải gánh chịu cú sốc kinh tế.”

Theo ngài, lợi ích chủ yếu rơi vào tay “các ngành công nghiệp sản xuất vũ khí”.

Ngài cho rằng bi kịch của chiến tranh không chỉ nằm ở sự tàn phá mà nó gây ra, nhưng còn ở sự dễ dàng đáng sợ khi con người khởi phát chiến tranh.

Ngài đặt những câu hỏi cần phải suy nghĩ: “Khi nào nhân loại sẽ tỉnh dậy khỏi cơn điên loạn của chiến tranh? Ai sẽ buộc những người thiết kế cuộc chiến này phải chịu trách nhiệm? Khi các nhà lãnh đạo quyền lực phát động chiến tranh nhân danh ‘an ninh’ hay ‘tấn công phủ đầu’… liệu thế giới chỉ đứng nhìn trong im lặng?” Trong thời đại mà một quyết định có thể được đưa ra chỉ bằng cách nhấn một nút, nhân loại cần tự hỏi vì sao các cuộc chiến vẫn dễ dàng được khởi phát như vậy. Ngài kết luận: “Những người ra lệnh trước màn hình hiếm khi nhìn thấy các thi thể.”

Hồng y Pablo Virgilio David cảnh báo: “Chiến tranh hiện đại tại Trung Đông, với các hệ thống điều khiển kỹ thuật số, máy bay không người lái và tên lửa, dễ làm cho chúng ta tiến hành chiến tranh từ xa như một trò chơi trên màn hình. Trong khi các quyết định được đưa ra bằng vài cú nhấp chuột, thì người dân vô tội dưới mặt đất phải gánh chịu cái chết, đau khổ và hậu quả kinh tế nặng nề.” Từ đó, ngài đặt câu hỏi luân lý về lợi ích thật sự của chiến tranh và kêu gọi nhân loại tỉnh thức trước sự dễ dàng nguy hiểm khi các cuộc chiến được khởi phát.

Têrêxa Trần Tuyết Hiền dịch