Tại Thổ Nhĩ Kỳ và Liban, Đức Lêô đối diện với thử thách quốc tế lớn đầu tiên của ngài
la-croix.com, Mikael Corre, Phóng viên đặc biệt thường trực tại Rôma, 2025-11-26
Trước Nhà thờ Thánh Antôn Padua ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, ngày 24 tháng 11 năm 2025. Ozan Kose / AFP
Ngày thứ năm 27 tháng 11, Đức Lêô đi Thổ Nhĩ Kỳ và Liban. Trong chuyến tông du nước ngoài đầu tiên, ngài sẽ đối diện với những rạn nứt trong khu vực: chia rẽ trong thế giới Chính thống giáo, đối thoại với Hồi giáo, tình hình bất ổn tại Liban… Sáu ngày đặt triều của ngài vào đúng vị trí của sứ mệnh hòa bình được công bố buổi tối ngài được bầu.
Trong sáu ngày nữa, Đức Lêô sẽ bước vào giai đoạn quyết định của triều giáo hoàng còn trẻ của ngài. Bắt đầu từ ngày 27 tháng 11, ngài sẽ đến Thổ Nhĩ Kỳ và sau đó là Liban. Đây sẽ là chuyến đi bận rộn, mang đậm dấu ấn chính trị, được đánh dấu bởi ba chiều kích tôn giáo: đại kết, đối thoại với Hồi giáo, và gần gũi với các cộng đồng Kitô giáo dễ bị tổn thương. Đây cũng là cơ hội đầu tiên để thực hiện lời kêu gọi hòa bình ngài đã đưa ra từ ban công Đền thờ Thánh Phêrô đêm 8 tháng 5, đêm ngài được bầu làm Giáo hoàng.
Điểm dừng chân đầu tiên và cũng là lý do chính cho chuyến đi này, được Đức Phanxicô hình dung từ khi còn sống, là Iznik, thành phố cổ Nicaea, nơi Kinh Tin Kính được viết ra cách đây 1.700 năm. Phần lớn các giáo phái Kitô giáo, từ Rôma đến các Giáo hội Đông phương vẫn tuân thủ Kinh Tin Kính cho đến ngày nay. Đức Lêô XIV sẽ dự buổi cầu nguyện đại kết với Đức Thượng phụ Bartholomew của Constantinople. Tuy nhiên, sự hiệp nhất được công bố này rất mong manh: Constantinople gởi ít lời mời hơn mong đợi, và một số nhà thờ Chính thống giáo – Matxcơva và Kyiv – sẽ vắng mặt. Một nguồn tin cao cấp của Vatican tóm tắt: “Thách thức sẽ là thể hiện sự thống nhất mà không làm trầm trọng thêm sự chia rẽ trong Chính thống giáo.”
Thổ Nhĩ Kỳ, điểm dừng chân tế nhị
Tại Ankara, khi đặt chân đến Thổ Nhĩ Kỳ, Đức Lêô sẽ được Tổng thống Recep Tayyip Erdogan đón tiếp, trong bối cảnh chính trị đang căng thẳng và sự gắn kết ngày càng gia tăng giữa tôn giáo – Hồi giáo Sunni – và chủ nghĩa dân tộc. Các chủ đề nói chuyện rất đa dạng và nhạy cảm: tự do tôn giáo, bảo vệ các nhóm thiểu số, và cân bằng khu vực. Dự kiến Đức Lêô sẽ gặp người đứng đầu Diyanet, cơ quan quyền lực giám sát Hồi giáo tại Thổ Nhĩ Kỳ và quản lý gần 80.000 thánh đường Hồi giáo của đất nước. Ngày thứ bảy 29 tháng 11, lần đầu tiên ngài sẽ vào một trong những thánh đường Hồi giáo: Thánh đường Xanh ở Istanbul. Sẽ có một buổi cầu nguyện trong im lặng. Vatican nhận thức rõ tính chất tế nhị của chặng dừng chân tại Thổ Nhĩ Kỳ này trong chuyến tông du, một nguồn tin ngoại giao cảnh báo: “Chỉ cần một lời nói về việc thiếu tự do cho các tín hữu kitô cũng có thể khơi dậy những nhạy cảm cũ”, trích dẫn vụ gây chấn động tại chủng viện Chính thống giáo Halki, vốn đã đóng cửa từ năm 1971. Cộng đồng Chính thống giáo hy vọng việc mở cửa trở lại chủng viện, nhưng Ankara vẫn giữ thái độ cứng rắn. Vấn đề này có thể được thảo luận riêng tư.
Liban, quốc gia chìm trong khủng hoảng
Phần thứ hai của chuyến tông du: tại Liban, dự kiến Đức Lêô sẽ cử hành thánh lễ bằng tiếng Pháp. Một đất nước đang kiệt quệ, chìm trong khủng hoảng hệ thống – kinh tế sụp đổ, các thể chế tê liệt, di cư và chiến tranh ở biên giới phía nam. Gần đây, ngày 23 tháng 11, các cuộc không kích của Israel đã tấn công Beirut, một tuần trước khi Đức Giáo hoàng đến. Ngày 1 tháng 12, Đức Lêô XIV sẽ gặp các người trẻ tuổi, ông Matteo Bruni, Giám đốc Phòng Báo chí Tòa thánh tuyên bố: “Những người trẻ mang trong mình những câu hỏi về một thời kỳ được đánh dấu bởi sự thất bại của thế giới người lớn. Tại một đất nước mà tương lai dường như không chắc chắn, cuộc gặp gỡ này được mong đợi như một cử chỉ gần gũi và ghi nhận.”
Đức Giáo hoàng dự kiến sẽ gặp các nhà lãnh đạo Sunni, Shiite và Druze – đại diện cho các nhánh khác nhau của Hồi giáo. Cuộc đối thoại liên tôn nhằm tái khẳng định cam kết lịch sử của Liban về sự chung sống hòa bình, mặc dù, trong nội bộ, một số nhà ngoại giao Vatican đã xin Đức Giáo hoàng vượt qua quan điểm quá lý tưởng về một đất nước thường được mô tả là một xã hội “khảm và không nên che đậy các vấn đề nội bộ”, bắt đầu từ các vụ tham nhũng.
Một khoảnh khắc suy ngẫm tại cảng Beirut
Một trong những khoảnh khắc quan trọng nhất của chuyến thăm sẽ diễn ra tại cảng Beirut. Tại đây, ngày 4 tháng 8 năm 2020, vụ nổ gần 3.000 tấn amoni nitrat đã tàn phá thủ đô: 220 người chết, 7.000 người bị thương, và năm năm sau, một cuộc điều tra vẫn bị tê liệt do chính trị bị bế tắc. Tại đó, Đức Lêô sẽ cầu nguyện trong thinh lặng – một lời kêu gọi kín đáo nhưng mạnh mẽ cho sự thật và công lý.
Cộng đồng người Armenia tại Liban, một trong những cộng đồng lớn nhất Trung Đông sẽ gặp Đức Lêô, ngài cũng đã gặp người Armenia tại Thổ Nhĩ Kỳ. Nhiều người hiện đang sống trong nỗi lo lắng về sự sụp đổ của Liban và thảm kịch Nagorno-Karabakh sau chiến thắng của Azerbaijan. Kỳ vọng của họ rất cao, cũng như kỳ vọng của người Maronite, Melkite, Syriac và các Kitô hữu khác.
Liban. Các Giáo hội Đông phương này, vốn đã suy yếu do di cư, trở thành chủ đề trung tâm của chuyến đi – tiếp nối một truyền thống đã được thiết lập vững chắc: kể từ thời Đức Phaolô VI, các giáo hoàng đã đến thăm khu vực này một cách có hệ thống.
Chương trình chuyến đi
Thứ sáu 28 tháng 11 (Istanbul và Iznik): Gặp các giáo sĩ. Thăm Dòng Tiểu muội Người Nghèo. Tại Iznik (trước đây là Nicaea): Cầu nguyện Đại kết gần Vương cung thánh đường cổ. Trở về và gặp các giám mục.
Thứ bảy 29 tháng 11: Thăm Nhà thờ Xanh ở Istanbul. Đọc kinh Tụng ca và tuyên bố chung với Đức Bartholomew. Thánh lễ tại Sân vận động Volkswagen.
Chúa nhật 30 tháng 11: Thăm Nhà thờ Chính tòa Armenia ở Istanbul. Thánh lễ, ban phép lành đại kết. Khởi hành đi Beirut. Chào mừng và gặp gỡ các nhà lãnh đạo Liban.
Thứ hai 1 tháng 12 (Annaya, Harissa và Bkerké): Cầu nguyện tại mộ Thánh Charbel. Ba cuộc gặp gỡ: với các thượng phụ Công giáo, với đại diện của các tín ngưỡng và tôn giáo khác, và với giới trẻ.
Thứ Ba, ngày 2 tháng 12: Thăm Bệnh viện Thánh Giá, sau đó là cầu nguyện tại cảng Beirut. Thánh lễ tại Bến cảng Beirut. Trở về Rôma.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Tại Thổ Nhĩ Kỳ, Đức Lêô trải nghiệm chiều kích quốc tế “nghề” giáo hoàng của ngài
Tại Thổ Nhĩ Kỳ và Liban, Đức Lêô đối diện với thử thách quốc tế lớn đầu tiên của ngài
Liban, Thổ Nhĩ Kỳ… Vì sao Đức Lêô chọn Trung Đông cho chuyến đi cấp nhà nước đầu tiên của ngài
Đức Lêô XIV tại Istanbul: “Chúng ta đã đánh mất sự tôn trọng người lớn tuổi”
