Những nỗ lực sáng tạo trong thương thuyết và ảo tưởng về tái vũ trang
https://www.vaticannews.va, Andrea Tornielli, 2026-09-28
Đức Lêô mời giáo dân cầu nguyện Kinh Mân Côi cho hòa bình trong suốt tháng 10. Và từ Metz, ngài kêu gọi chúng ta “hy sinh một số lập trường vì lợi ích chung lớn hơn”.
Vào cuối Thánh lễ ở Lộ Đức, Đức Lêô xin giáo dân cầu nguyện Kinh Mân Côi cho hòa bình trong suốt tháng 10. Trong bài phát biểu ở Metz về Nguồn gốc của Châu Âu vì Hòa bình và Thống nhất, một lần nữa ngài nói rõ về cơn sốt tái vũ trang đang bao gồm một số lượng lớn các quốc gia, kể cả các nước châu Âu với kế hoạch “Tái vũ trang Châu Âu” và cam kết của NATO về việc tăng chi tiêu quân sự lên 5% GDP.
Ngài đã nói lên những điều mà Đức Bênêđíctô XV đã nói về Chiến tranh Thế giới thứ nhất, về một “cuộc tàn sát vô ích mới” đang diễn ra ở Châu Âu. Ngài nhấn mạnh sự cần thiết phải tham gia đối thoại, thể hiện “lòng can đảm trong thương thuyết, sẵn sàng hy sinh một số lập trường vì lợi ích hòa bình lớn hơn” Chính từ “thương thuyết” trong bối cảnh hiếu chiến đặc trưng của thời chúng ta, cuối cùng bị cho là không phù hợp, và xung đột vũ trang với những hậu quả cuối cùng của nó được cho như là điều không thể tránh khỏi.
Tất nhiên, ngài muốn làm rõ rằng việc theo đuổi hòa bình không nên bị nhầm lẫn với điều mà ngài gọi là “chủ nghĩa hòa bình ngây thơ”, ngài nhắc lại – theo lời của Robert Schuman – hòa bình thế giới không thể được bảo vệ nếu không có những nỗ lực sáng tạo tương xứng với những mối nguy hiểm đe dọa của nó. Nhưng ngài ngay lập tức nói thêm “chúng ta phải cảnh giác với ảo tưởng về việc tái vũ trang” Vì thế rất khó để quy kết sự gia tăng khổng lồ trong chi tiêu quân sự cho những “nỗ lực sáng tạo” này.
Trong bài phát biểu của ngài tại Metz, ngài trích dẫn một đoạn từ Thông điệp Ngày Hòa bình Thế giới, trong đó ngài viết: “Không phải ngẫu nhiên mà những lời kêu gọi lặp đi lặp lại về việc tăng chi tiêu quân sự và các quyết định phát sinh được nhiều chính phủ đưa ra với lý do là mối nguy hiểm đối với những người khác.” Chúng ta cần nhớ lại bối cảnh mà những lời này được đưa ra: ngài lưu ý trong văn bản “mối quan hệ giữa công dân và chính phủ, việc không chuẩn bị đầy đủ cho chiến tranh, không phản ứng trước các cuộc tấn công, không đáp trả bạo lực, bị xem là một lỗi lầm. Vượt xa nguyên tắc phòng vệ chính đáng, trên bình diện chính trị, logic đối lập này là khía cạnh hiện tại nhất của sự bất ổn toàn cầu ngày càng trở nên bi kịch và khó lường hơn.” Ngài nhận xét: “Sức mạnh răn đe, và đặc biệt là răn đe với vũ khí hạt nhân, thể hiện sự phi lý của mối quan hệ giữa các dân tộc không dựa trên luật pháp, công lý và lòng tin, mà dựa trên nỗi sợ hãi và sự thống trị của vũ lực.” Hôm nay tại Metz, ngài nói thêm: “Thúc đẩy hòa bình là một nỗ lực tích cực. Ngày nay, chúng ta phải tự hỏi liệu chúng ta có thực sự đang thực hiện ‘những nỗ lực sáng tạo’ để thúc đẩy hòa bình thế giới hay chúng ta chỉ đơn giản là cố gắng ‘ngăn chặn dòng chảy chiến tranh’ và chuẩn bị tốt hơn cho những cuộc chiến mà chúng ta cho rằng sẽ xảy ra trong tương lai không.” Đó là câu hỏi mở, nhưng không khó để trả lời nếu chúng ta xem xét sự bất lực của ngoại giao quốc tế và châu Âu khi đối diện với xung đột.
Châu Âu mà Schuman hướng tới là một lục địa dựa trên luật pháp quốc tế, nơi đối thoại được ưu tiên hơn là chiến đấu bằng vũ khí, nơi tập hợp các nguồn lực để đảm bảo bất kỳ cuộc chiến nào cũng không chỉ trở nên không thể tưởng tượng được, mà còn bất khả thi về mặt vật chất.
Lời kêu gọi mới nhất của Giáo hoàng “tiếng kêu than trong sa mạc – vox clamantis in deserto” tiếp nối giáo huấn đã định hình triều của ngài ngay từ đầu, cũng như của các vị tiền nhiệm trực tiếp. Ngày 26 tháng 6 năm 2025, khi tiếp kiến các thành viên tham gia ROACO, ngài nói: “Sau hàng thế kỷ lịch sử, làm sao chúng ta có thể tin rằng hành động chiến tranh mang lại hòa bình và không phản tác dụng với những kẻ gây ra chúng? Làm sao chúng ta có thể tiếp tục phản bội khát vọng hòa bình của nhân dân bằng những lời tuyên truyền tái vũ trang sai lệch, trong ảo tưởng hão huyền rằng ưu thế sẽ giải quyết vấn đề thay vì nuôi dưỡng lòng thù hận và trả thù? Người dân ngày càng không nhận thức được số tiền khổng lồ đang đi vào túi của những kẻ buôn bán cái chết, số tiền mà họ có thể dùng để xây dựng bệnh viện và trường học; thay vào đó là những công trình đã được xây dựng lại đang bị phá hủy!” Ngày 11 tháng 10 khi cử hành Lễ cầu nguyện Đức Mẹ vì Hòa Bình tại Quảng trường Thánh Phêrô, ngài nói: “Gởi đến những kẻ quyền lực trên thế giới, những kẻ định đoạt vận mệnh của các dân tộc: xin quý vị can đảm giải trừ vũ khí!” Một lần nữa, trong chuyến thăm Đại học La Sapienza ở Rôma ngày 14 tháng 5 năm 2026, ngài lên tiếng: “Trong năm qua, chi tiêu quân sự trên thế giới, đặc biệt ở châu Âu, đã tăng lên rất nhiều: chúng ta đừng gọi ‘quốc phòng’ là việc tái vũ trang làm gia tăng chi tiêu quân sự. Nó tạo ra căng thẳng và bất an, làm suy yếu đầu tư vào giáo dục và y tế, làm lung lay niềm tin vào ngoại giao, và làm giàu cho tầng lớp tinh hoa không quan tâm đến lợi ích chung.”
Những lời của ngài cho thấy một góc nhìn thực tế sâu sắc, nhận thức được những thảm họa mà các cuộc chiến trong những năm gần đây đã gây ra, đặc trưng bởi vũ khí ngày càng tinh vi và “thông minh”, nhưng lại dẫn đến việc tàn sát một số lượng lớn thường dân vô tội. Đồng thời, đó cũng là góc nhìn bắt nguồn sâu sắc từ Phúc Âm: những lời của Chúa Giêsu, mà đối với một số người có thể là dấu hiệu của sự yếu đuối, lại chính là cách để ngăn chặn vòng xoáy bạo lực và trả thù, vì như Thánh Gioan Phaolô II đã dạy, không có hòa bình nếu không có công lý, nhưng không có công lý nếu không có tha thứ.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Anh Jacob dự thánh lễ Đức Lêô cử hành … khi đang đi bộ vòng quanh thế giới
Những nỗ lực sáng tạo trong thương thuyết và ảo tưởng về tái vũ trang
