Công cuộc quản trị của Đức Lêô dần hình thành với Công nghị đặc biệt lần thứ hai
fr.aleteia.org, Camille Dalmas, 2026-06-25
Đức Lêô chủ trì Công nghị đặc biệt đầu tiên triều của ngài tại Vatican ngày thứ tư 7 tháng 1 năm 2026.
Ngày 26 và 27 tháng 6, Đức Lêô triệu tập toàn thể Hồng y đoàn tham dự Công nghị đặc biệt lần thứ hai trong triều của ngài. Đây là cuộc họp quan trọng, ngài xem đây là công cụ quản trị nhưng cũng là của thống nhất.
Ngày thứ sáu 26 tháng 6, 241 Hồng y trong Hồng y đoàn được Đức Lêô mời về Vatican dự Công nghị đặc biệt. Theo giáo luật, Giáo hoàng có thể triệu tập công nghị khi “có các nhu cầu đặc biệt của Giáo hội hoặc nghiên cứu những vấn đề quan trọng, ngài triệu tập các Hồng y để “hỗ trợ ngài” Công nghị triệu tập được gọi là “công nghị đặc biệt”, khác với công nghị thường lệ, có thể là kín hoặc công khai và chỉ liên quan đến các hồng y đang ở Rôma. Công nghị công khai là để phong các tân Hồng y.
Như tên gọi cho thấy, công nghị đặc biệt về mặt lý thuyết là đặc biệt nhất. Đức Bênêđíctô XVI không triệu tập công nghị đặc biệt nào, ngài ưu tiên các công nghị thường lệ được tổ chức kín (tổng cộng năm công nghị). Đức Phanxicô chỉ triệu tập hai công nghị đặc biệt: một vào năm 2014 liên quan đến Thượng Hội đồng về Gia đình, và một vào năm 2022 về Cải cách Giáo triều La-mã. Dù Đức Phanxicô không sử dụng các công nghị thường kỳ kín đáo để điều hành Giáo hội, nhưng sau khi ngài qua đời, các hồng y cư trú bên ngoài Rôma đã bày tỏ mong muốn việc điều hành Giáo hội chú trọng hơn đến khía cạnh tập thể, để chức vụ hồng y không chỉ giới hạn ở khía cạnh bầu cử.
Chính trong bối cảnh này mà Đức Lêô – trung thành với yêu cầu đã được nêu ra trong Mật nghị – đã quyết định biến công nghị bất thường thành một trong những công cụ chủ chốt để điều hành Giáo hội của ngài. Dù ngài chưa triệu tập một công nghị thường kỳ nào, nhưng ngài đang chuẩn bị tổ chức công nghị bất thường lần thứ hai vào tháng 6 này, sau công nghị tháng 1 vừa qua, ngài đã tuyên bố ý định tổ chức sự kiện này hàng năm bắt đầu từ năm 2027.
Một chương trình nghị sự dày đặc
Theo ngài, công nghị này nhằm mục đích tập hợp các định hướng và quan điểm của các hồng y ở Rôma, đặc biệt là của các hồng y ở bên ngoài Rôma, các hồng y trên khắp thế giới về những chủ đề quan trọng. Tháng 1, ngài đã xin các hồng y chọn hai chủ đề từ bốn lựa chọn; cuối cùng các hồng y đã chọn làm việc trên hai chủ đề chính của triều Đức Phanxicô: tính hiệp thông (chiều kích tham gia và bao hàm của Giáo hội) và truyền giáo. Hai chủ đề vẫn ở trong chương trình nghị sự của cuộc họp tháng 6, do đó sẽ được bàn thảo sâu hơn: chủ đề thứ nhất sẽ tập trung về cách thức Giáo hội Công giáo nên rao giảng Tin Mừng như thế nào; chủ đề thứ hai, về việc thực hiện Thượng Hội đồng về Tương lai của Giáo hội – một công việc to lớn do Đức Phanxicô khởi xướng để làm cho Giáo hội cởi mở hơn.
Đức Lêô trong công nghị bất thường tháng 1 năm 2026. © Vatican Media
Hai phiên trao đổi khác cũng được lên kế hoạch. Chủ đề đầu tiên sẽ giải quyết các câu hỏi được nêu ra trong Thông điệp Magnifica Humanitas liên quan đến giáo lý xã hội của Giáo hội, đặc biệt là việc đặt câu hỏi về khái niệm “chiến tranh chính nghĩa”, vốn đã bày tỏ sự dè dặt về tính phù hợp của nó với bối cảnh đương đại. Chủ đề thứ hai sẽ tập trung vào những chia rẽ hiện tại trong xã hội, cũng như những yêu cầu của những người mà Giáo hội chưa lắng nghe đầy đủ, với sự suy ngẫm bắt đầu từ khái niệm “lợi ích chung”.
Cũng như hồi tháng 1, các cuộc thảo luận này sẽ giới hạn với thời gian nghiêm ngặt, chủ yếu diễn ra trong các nhóm nhỏ, một khoảng thời gian ngắn sẽ được dành cho các đóng góp tự do. Và cũng như tại cuộc họp trước, các hồng y cư trú bên ngoài Rôma và đang phục vụ sẽ được ưu tiên hơn so với các hồng y của Giáo triều la-mã hoặc các hồng y đã nghỉ hưu.
Phương pháp của Đức Lêô XIV
Một số xu hướng phát xuất từ phương thức quản trị mới: thứ nhất, ý tưởng về các chủ đề chính trong triều của ngài, bao gồm cả những chủ đề ngài đã nêu trong Thông điệp, nên được thảo luận và phát triển với các hồng y trong khuôn khổ “tập thể” này. Phong cách này được đánh giá cao: tháng 1, tất cả các hồng y được phỏng vấn đều ca ngợi sự chu đáo của Đức Lêô, ngài đã dành nhiều thời gian để suy ngẫm về các vấn đề chính, ngài lắng nghe các hồng y để định hướng việc ra quyết định của ngài.
Đức Lêô và các hồng y trong công nghị bất thường đầu tiên của ngài. © Vatican Media
Điều này đặc biệt đúng đối với các hồng y làm việc bên ngoài Rôma, mục tiêu đã được ngài tuyên bố: truyền đạt tiếng nói của các tín hữu kitô trên toàn thế giới. Ngài đặc biệt chú trọng đến kinh nghiệm thực tế, ưu tiên lắng nghe những tiếng nói ít được biết đến hơn so với các quan chức Giáo triều. Do đó ngài đặc biệt ưu tiên một số vùng xa xôi, những vùng nghèo nhất, ngài đã công bố một hình thức đoàn kết tài chính để giúp mọi người tham gia vào công nghị. Việc kiểm soát thời lượng các bài phát biểu sẽ được thực thi nghiêm ngặt – ba phút –, chứng tỏ mong muốn của ngài trong việc áp đặt cách tiếp cận tổng hợp và hiệu quả. Theo tinh thần này, ngài khuyến khích làm việc nhóm để các xu hướng chung có thể xuất hiện. Cả về hình thức và nội dung, ngài mong muốn tham gia vào vấn đề hiệp thông, kể cả trong các cuộc họp cấp cao này. Đó không chỉ đơn thuần là vấn đề tôn trọng thời gian biểu Đức Phanxicô đã để lại, quy định thời gian thực hiện cho đến năm 2028, khi một đại hội lớn hơn sẽ được tổ chức. Theo Đức Lêô, một hình thức hiệp thông nào đó có thể phục vụ cho sự hiệp nhất Giáo hội. Một hồng y tuyên bố vào tháng 1 năm ngoái: “Khi rời đi, chúng tôi cảm thấy mọi người đều bình an.”
Đức Lêô khẳng định với các hồng y: “Tôi cảm thấy cần phải trông cậy vào các anh!” Nhưng một điều quan trọng chưa được biết đến: ngài dự định sẽ làm việc với các hồng y nào trong những năm tới? Để tìm ra câu trả lời, ngài sẽ phải triệu tập một công nghị thường kỳ công khai. Khi được hỏi về điểm này, dường như ngài không xem đây là ưu tiên hàng đầu.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
