Một linh mục Dòng Tên làm lộ các tu sĩ Dòng Tên

2059

Một linh mục Dòng Tên làm lộ các tu sĩ Dòng Tên

aleteia.org, Philippe Oswald, 2016-03-14

Sách Bạn cứ chế giễu các tu sĩ Dòng Tên…: Hài hước và linh đạo. (Moquez-vous des jésuites…: humour et spiritualité de Nikolaas Sintobin. Éditions Fidélité).

Tất cả những gì bạn cần biết về Dòng Tên mà ít hơn 100 trang! Tác giả là một tu sĩ Dòng Tên, thêm nữa lại là một luật sư…

Người ta đã nói gì về Dòng Tên từ ngày thành lập Dòng năm 1539? Trong Giáo hội cũng như trong thế giới, các tu sĩ này ngoài cương vị của mình, còn mang thêm cương vị “người chịu đấm”. Cuộc chiến của họ chống tin lành, chống phái giăng-xen, chống người ly giáo gallican, chống những chủ nghĩa “Ánh sáng” của thế kỷ 18, sự táo bạo của họ trong ngành giáo dục, trong công việc thừa sai, khunh hướng ưa “lăng xăng” của họ trong Giáo hội cũng như trong xã hội, đã làm cho họ thành mục tiêu hàng đầu gây tranh cãi. Những người trong bóng tối, ngoắt nghéo, sáng tác tất cả các chuyện hoang tưởng mà những người bài hàng giáo sĩ khoái đàm luận và các người cầm quyền trong hàng tu sĩ hãi sợ. Giáo hoàng Clément XIV khi giải thể Dòng Tên năm 1773 đã tuyên bố: “Nếu Dòng Tên còn tồn tại thì Giáo hội khó lòng có bình an đích thực và lâu dài!”

Tự hào hối cải của Đức Giáo hoàng Phanxicô

Nhưng “Giáo hội cũng khó có được bình an lâu dài” vì năm 1814, Giáo hoàng Piô VII đã tái phục hồi lại Dòng. Rồi 200 năm sau, Giáo hội lại chọn Giáo hoàng Dòng Tên đầu tiên để chèo con thuyến của Thánh Phêrô. Vì thế Đức Phanxicô nói đến kinh nghiệm khi ngài nói về các tu sĩ Dòng Tên: “Chúng tôi là những người căng thẳng, chúng tôi cũng là những người mâu thuẫn và không nhất quán, chúng tôi là kẻ có tội, tất cả.” Nhưng sau đó, ngài nói thêm liền, “chúng tôi muốn chiến đấu dưới ngọn cờ của Thập giá, trong Dòng của chúng tôi ngọn cờ này mang tên Giêsu” (Bài giảng trong thánh lễ tạ ơn nhân lễ phong thánh tu sĩ Dòng Tên người Pháp Pierre Favre, ngày 3 tháng 1-2014). Một niềm tự hào hối cải tiêu biểu kiểu Dòng Tên!

Giáo dục với nghịch lý và hài hước

Không ai khác hơn là chính một linh mục Dòng Tên đưa chúng ta khám phá bí ẩn của Dòng và cho chúng ta nếm hương vị của các nghịch lý. Nikolaas Sintobin, linh mục Dòng Tên người Bỉ chọn lối kể hài hước để giới thiệu linh đạo I-Nhã trong quyển sách nhỏ mà mỗi chương đều bắt đầu bằng một chuyện hài hước của Dòng Tên. Linh mục tác giả là cựu luật sư, cha biết bắt mạch độc giả và quyến rũ họ. Cha giải thích cuộc sống hàng ngày của các tu sĩ Dòng Tên, họ cầu nguyện, họ sống, họ làm việc, họ hành động, tất cả trong tinh thần kết hiệp với Chúa. Họ chứng tỏ cho chúng ta thấy cách họ đối diện với tình trạng căng thẳng, làm sao họ có được tự do trong quyết định, dấn thân trong xã hội hay thực hiện đức vâng lời “more jesuitico” (ngược với công thức được gán sai là của Thánh I-Nhã: “Perinde ac cadaver”, không phải đưa đến đức vâng lời dễ bảo như một xác chết!)

Tự sửa trong tinh thần anh em…

Tóm lại, lối dẫn nhập vào linh đạo và lối sống của Dòng Tên có vẻ như theo châm ngôn của nhà thơ Pháp Santeul năm 1630: “Castigat ridendo mores” (Vừa cười vừa sửa phong tục tập quán). Minh họa cho việc tự sửa trong tinh thần anh em này là câu chuyện sau, minh chứng cho việc các tu sĩ Dòng Tên đánh giá cao các cơ sở giáo dục của họ: “một tu sĩ Dòng Tên, một tu sĩ Dòng Đa Minh và một tu sĩ Dòng Phan Sinh đi dạo với nhau. Bỗng họ gặp Thánh Gia (trong máng cỏ). Tu sĩ Dòng Phan Sinh sụp xuống lạy (…) hoảng sợ thấy Chúa sinh ra trong cảnh nghèo khổ này. Tu sĩ Dòng Đa Minh quỳ gối, chiêm ngưỡng cảnh huy hoàng của Ba Ngôi và Thánh Gia. Còn tu sĩ Dòng Tên thì đến gần Thánh Giuse và nói với ngài: “Dạ, ngài đã nghĩ đến sẽ cho hài nhi này đi học trường nào chưa ạ?”

Dòng Tên hài hước

Giuse Nguyễn Tùng Lâm chuyển dịch