Suy niệm ngày tĩnh tâm của Thượng Hội đồng: “Phép lạ mẻ cá”

Ngày thứ ba 1 tháng 10, Linh mục Timothy Radcliffe cựu Bề trên Tổng quyền Dòng Đa Minh giảng bài suy niệm thứ ba về “Phép lạ mẻ cá” theo Tin Mừng Thánh Gioan.

vaticannews.va, Linh mục Timothy Radcliffe, 2024-10-01

Ngày tĩnh tâm của Thượng Hội đồng Giám mục tại Vatican  1 tháng10 năm 2024. (ANSA)

“Đêm đó, họ không có gì cả.” Trước phục sinh luôn là bóng tối. Với bà Maria Mácđala, Chúa phục sinh trong bóng tối của sự thiếu hiểu biết của bà. Chúa ở đó, Chúa chờ đợi. Với các tông đồ trong phòng đóng kín, đó là bóng tối của nỗi sợ. Chúa Kitô đã sống lại từ cõi chết ngày chúa nhật Phục Sinh, Ngài chiến thắng màn đêm, nhưng chúng ta, hết lần này qua lần khác, chúng ta ở trong bóng tối. Bóng tối của chiến tranh, của cuộc khủng hoảng lạm dụng tình dục, của rất nhiều chuyện…v.v.

Màn đêm bao phủ các ngư phủ này là gì? Chúng ta về lại với thế giới bình thường của chúng ta. Thánh Phêrô nói: “Tôi đi câu cá.” Họ trở lại với nhịp sống cũ. Gần như không có chuyện gì xảy ra ở Giêrusalem. Lưới của họ trống rỗng. Họ trống rỗng. Người lạ hỏi họ có gì ăn không. Tất cả trả lời “không”. Tiếng hy lạp là Ou. Tiếng này cũng trống rỗng như họ. Ou! Những người đánh cá này không bắt được một con cá nào.

Chúng ta tất cả đều có những lúc dường như không làm được gì. Nhiệt tình ban đầu đã phai nhạt. Khi bắt đầu phiên họp Thượng hội đồng lần thứ nhì, tôi cá một số người cũng cảm thấy như vậy. Những người hăng hái khi bắt đầu, họ tự hỏi liệu chúng ta có đi đến đâu không. Dù sao thì một số người trong chúng ta cũng chưa bao giờ tin vào điều đó. Đúng! Câu hỏi tôi nhận được nhiều nhất trong 11 tháng vừa qua mang tính hoài nghi: đã đạt được điều gì chưa? Đây có phải là cả một lãng phí thì giờ và tiền bạc sao?

Nhưng người lạ đã ở đó trên bãi biển trước khi họ nhận ra. Chúa luôn ở đó trước khi chúng ta nhận ra Ngài. Trong phần mở đầu của Luật Thánh Biển Đức, Thiên Chúa nói: “Mắt Ta hướng về các con và tai Ta lắng nghe lời cầu nguyện của các con. Và trước khi các con gọi, Ta đã nói: Ta đây.” Chúa chờ đợi, ngay cả trước khi chúng ta cầu nguyện. Nhưng vì sao họ không nhận ra Ngài? Anh chị em có thể nghĩ đây là một trong những vấn đề khó hiểu mà các học giả thích viết các bài khó hiểu, nhưng nó có liên quan sâu sắc đến chúng ta trong Thượng Hội đồng này. Làm sao chúng ta có thể nhận ra Chúa đang ở với chúng ta hôm nay, Đấng có thể chúng ta chưa thấy?

Không phải vì Ngài trông khác biệt. Không, đó là vì họ chưa bao giờ thực sự nhìn thấy Ngài trước đây. Linh mục dòng Đa Minh Herbert McCabe đã nói rất hay: “Người ta không chỉ nhận ra Chúa Giêsu là người mà họ biết đã bị giết. Họ nhận ra Ngài là người họ đã biết và nghĩ rằng họ biết, nhưng thực sự cho đến bây giờ họ vẫn chưa biết.” Ngài là mầu nhiệm của Tình yêu nhập thể và họ chỉ mới bắt đầu thoáng nhìn thấy chiều cao và chiều sâu của tình yêu vượt quá mọi hiểu biết. Chính người môn đệ Chúa yêu đã nói: “Chúa đó” vì người môn đệ này có đôi mắt của tình yêu. Các thần học gia thời kỳ đầu thường hỏi vì sao Chúa Giêsu không hiện ra với kẻ thù của Ngài như Quan Philatô. Ngài có thể thoắt biến thoắt hiện trước mặt Philatô mà ông vẫn không thể thấy Ngài. Tình yêu là một từ lớn lên, ý nghĩa của nó thay đổi và phát triển. Khi còn nhỏ, chúng ta nghĩ đến tình yêu của mẹ khi mẹ cho chúng ta ăn, mẹ không bao giờ để chúng ta một mình. Khi lớn lên, chúng ta hiểu đôi khi tình yêu cần phải vắng mặt hoặc từ chối không cho mình những gì mình muốn, như cho chiếc iPhone chẳng hạn.

Linh mục Timothy Radcliffe, Dòng Đa Minh

Năm 2012, linh mục Dòng Đa Minh người Pháp Jean-Joseph Lataste đã được phong chân phước, đài BBC nói “được tô điểm”! Năm 1864 cuộc đời ngài đã thay đổi khi ngài đến thăm nhà tù phụ nữ. Hầu hết các cô là gái mại dâm hoặc đã phạm tội giết trẻ sơ sinh. Ngài nhìn họ và nói: “Chị em của tôi.” Ngài thành lập Hội dòng các nữ tu sống chung với các phụ nữ khác. Nhiều nhà trưởng giả mộ đạo bực mình. Họ chưa học được cách nhìn tình yêu bằng hành động. Họ không nhận ra người lạ trên bãi biển.

Các học giả Kinh Thánh dành hàng giờ im lặng trong thư viện để nghiên cứu những ngôn ngữ tối nghĩa và đã chết. Một số người có thể cho rằng như thế là phí thì giờ, nhưng đó cũng là một hành động yêu thương. Chúng ta không gặp nhau trong Thượng hội đồng để bàn các thỏa hiệp hoặc tấn công đối thủ. Chúng ta ở đây để học lẫn nhau ý nghĩa của từ “tình yêu” kỳ lạ này. Mỗi chúng ta đều là người môn đệ yêu dấu, người có ơn đặc biệt là nhìn thấy người lạ trên bãi biển và nói: “Chúa đó”.

Bước ngoặt là họ nghe lời người này và quăng lưới sang bờ bên kia. Có vẻ là vô ích. Họ là những người rành câu cá. Vì sao phải nghe người đàn ông lạ không biết gì về câu cá này? Chúng ta đến Thượng hội đồng này vì vâng phục. Với nhiều người, chuyện này có vẻ vô ích. Chúng ta đã làm việc cả ngày cả đêm và có lẽ cũng đã nghi ngờ e chẳng được điều gì. Nhưng Giáo hội nói: hãy đến và chúng ta đã đến. Chúng ta thả lưới ở phía bên kia thuyền, mặc dù một số người trong chúng ta nghĩ rằng sẽ không có cá. Nhưng hành vi vâng lời này có thể mang lại kết quả theo những cách mà chúng ta không thể tưởng tượng được.

Ở đây chúng ta có được điều bí ẩn lớn: 153 con cá lớn. Tôi có thể làm quý vị chán cả giờ với tất cả những lời giải thích hay ho và đôi khi vô lý về con số này.

Tại sao 153? Một số người nói chắc chắn phải có 153. Nhưng quý vị tưởng tượng làm sao đếm chúng khi chúng nhảy tung tứ phía. Có người nói đó là 153 nhà thờ có thể đã có vào thời điểm đó. Những người khác nói có 153 quốc gia đã được biết đến. Điều này rõ ràng mang ý nghĩa phong phú. Sự quan phòng dồi dào của Thiên Chúa đang hoạt động. Thánh Gioan Henry Newman mô tả sự quan phòng là “công việc thầm lặng của Thiên Chúa”. Tài Liệu Làm Việc mở đầu bằng câu của tiên tri Isaia: “Ngày ấy, trên núi này, Đức Chúa các đạo binh sẽ đãi muôn dân một bữa tiệc: tiệc thịt béo, tiệc rượu ngon, thịt béo ngậy, rượu ngon tinh chế” (Is, 25,6).

Nước Trời đến đời sống chúng ta một cách vui vẻ, dư thừa, giống như tất cả rượu ở bữa tiệc Cana. Sau khi đi giảng về, Thánh Đa Minh trở về tu viện của các nữ tu ở Rôma vào đêm khuya. Ngài đánh thức các nữ tu dậy để kể cho họ nghe bài giảng của ngài. Ngài xin họ  rượu. Họ chỉ có một ít. Các nữ tu mang đến cho ngài một cái ly, ngài chuyền cho các nữ tu và nói: uống đi, Bibite satis, uống đủ rồi. Và cái ly không bao giờ cạn.

Chúng ta phải dám tin sự quan phòng của Thiên Chúa sẽ ban ơn dồi dào cho Thượng Hội đồng này, “Ngài sẽ đong cho anh em đấu đủ lượng đã dằn, đã lắc và đầy tràn” (Lc 6:38). Chúng ta đến đây không phải để ăn  bữa ăn đạm bạc nhưng ăn một bữa ăn ngon của Vương quốc, nếu chúng ta khao khát đủ.

Ngay lập tức Thánh Phêrô biến đổi. Khi bắt đầu, ngài trống rỗng, ngài rơi vào cuộc sống cũ. Cứ như thể không có chuyện gì xảy ra. Bây giờ ngài đứng dậy, mặc quần áo trước khi nhảy xuống biển, khi đi bơi chúng ta thường cởi quần áo, nhưng mặc quần áo là dấu hiệu của phẩm giá mới được tìm thấy, giống như người cha mặc áo mới cho người con hoang đàng khi người con về nhà. Dù xấu hổ trước mặt Chúa, ông vẫn bơi về phía Ngài. Tôi sẽ xấu hổ, tôi sẽ bơi ngược lại. Các môn đệ khác khó quăng lưới lại. Phêrô làm một mình. Bí mật của Phêrô là gì? Bất cứ điều gì ngài làm, ngài sẽ quay trở lại với Chúa nhiều lần. Tình yêu của ngài mạnh hơn xấu hổ.

Chúa Giêsu nói: “Khi tôi được giương cao lên khỏi mặt đất, tôi sẽ kéo mọi người lên với tôi” (Ga 12.32). Bây giờ chúng ta thấy Phêrô kéo mẻ lưới đầy cá lớn và lưới không bị rách. Không phải nhờ sức mạnh của ông, nhưng nhờ sự hợp tác của ông với sức hút của Chúa, sức hút từ tính của Chúa Phục sinh. Chính Chúa đã đem chiếc lưới còn nguyên vào đất liền. Sứ vụ hiệp nhất của Phêrô không phải là chăm sóc những đứa con hư mất của Thiên Chúa, nhưng để thấy sự cuốn hút của Chúa, Đấng gắn kết chúng ta lại với nhau.

Năm ngoái khi đến với Thượng Hội đồng, tôi nghĩ thách thức lớn nhất là vượt qua sự đối lập gay gắt giữa người theo chủ nghĩa truyền thống và người cấp tiến. Làm thế nào chúng ta có thể chữa lành sự phân cực quá lớn này? Nhưng khi tôi lắng nghe, tôi thấy dường như còn có một thách thức cơ bản hơn: làm thế nào Giáo hội có thể đón nhận tất cả các văn hóa đa dạng của thế giới chúng ta? Làm thế nào chúng ta có thể kéo lưới với những con cá của tất cả các nền văn hóa trên thế giới? Làm thế nào để lưới không bị rách?

Khi Bức tường Bá Linh sụp đổ năm 1989, Chiến tranh Lạnh được cho là đã kết thúc. Tác giả Francis Fukuyama xuất bản quyển sách Hồi cuối của lịch sử và người cuối cùng (The End of a story and the Last Man) khẳng định chúng ta đã bước vào một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên thắng lợi của nền dân chủ tự do phương Tây. Mọi quốc gia dường như đều được định sẵn để “tiến hóa” theo lối sống phương Tây.

Một số quốc gia, đặc biệt ở Nam bán cầu đi sau. Đó là ảo tưởng mà phương Tây đang dần thức tỉnh. Thay vào đó, chúng ta sống trong một thế giới đa cực, trong đó nhiều người ở Nam bán cầu xem phương Tây là suy đồi và diệt vong. Chúng ta đang sống trong một thế giới hậu phương Tây. Nhiều người phương Tây vẫn chưa nhận ra điều này. Chúng ta chờ một Hiện Xuống mới trong đó mỗi văn hóa nói tiếng mẹ đẻ của mình và mọi người hiểu nhau. Đây cũng là nhiệm vụ của chúng ta trong Thượng Hội đồng và là nền tảng cho sứ mệnh của chúng ta trong thế giới bị chia rẽ và rách nát này. Chúng ta xin Đức Mẹ gỡ nút thắt, Thánh Phêrô người vá lưới cầu bàu!

Đầu tiên, nếu chúng ta muốn trở thành người công giáo, chúng ta phải nhận ra chúng ta cần có nhau. Các văn hóa đa dạng quy tụ trong Thượng hội đồng này chữa lành cho nhau, thách thức thành kiến của nhau và kêu gọi người khác hiểu biết sâu sắc hơn về tình yêu. Mọi nền văn hóa đều có cách nhìn người lạ trên bãi biển và nói “đó là Chúa”.

Đức Bênêđíctô XVI đã thú nhận phương Tây vướng phải “một dạng bệnh tâm thần”, điều mà Thánh Gioan Phaolô II gọi là “văn hóa của sự chết”. Hoặc chúng ta trốn cái chết và giả vờ như nó sẽ không bao giờ đến, hoặc chúng ta tìm cách kiểm soát nó bằng cách hỗ trợ cái chết. Giống như Thánh Phêrô, người phương Tây chúng ta cần được giúp đỡ để nhìn thấy Chúa phục sinh trên bờ biển, Đấng đã chiến thắng cái chết. Chúng ta cần được giúp để sống với cái chết trong niềm hy vọng.

Một Linh mục Đa Minh người Pháp được yêu mến đã qua đời trong một Tổng công nghị ở Bogota. Trong tang lễ của ngài, anh em phương Tây vô cùng đau buồn. Một sư huynh trẻ người Colombia phản đối: “Đây không phải là lúc chết, đây là thời điểm của đức tin.” Người anh em của chúng ta trong Thượng Hội đồng này, Linh mục Dòng Tên Orobator đã cám ơn cha mẹ đã nuôi dạy mình, đã giữ đạo theo truyền thống châu Phi, với ý thức sâu sắc về món quà sự sống. Ngài viết: “Trọng tâm của toàn bộ hệ thống tôn giáo ở Châu Phi là đức tin sâu sắc vào bản chất sống động của sự sáng tạo”. Bạn không biết sự sống có ý nghĩa gì nếu bạn trốn tránh cái chết. Chúng ta có nhiều điều để học từ anh chị em chúng ta ở những nơi khác trên thế giới, những người luôn sẵn sàng đón nhận cái chết và vì thế họ hiểu rõ hơn ý nghĩa của sự sống.

Có lẽ thách thức lớn nhất của chúng ta là chấp nhận điều mà Đức Bênêđíctô XVI gọi là “tính liên văn hóa”. Bây giờ không phải là lúc để khám phá điều đó có ý nghĩa gì về mặt lý thuyết. Thay vào đó chúng ta tưởng tượng một cái lưới. Lưới được tạo thành từ các lỗ trống được nối với nhau bằng dây thừng. Không gian và liên kết. Không có cả hai thì sẽ không có lưới để lưới cá.

Khi các nền văn hóa gặp nhau, phải có khoảng cách giữa chúng. Văn hóa này không được nuốt chửng văn hóa kia, như trường hợp toàn cầu hóa của chủ nghĩa tiêu dùng. Chúng ta phải tôn trọng sự khác biệt văn hóa. Tiếng Đức là zwischenraum, “khoảng trống ở giữa”.

Đó là không gian phong phú giữa các văn hóa, khi mỗi văn hóa vẫn giữ được bản sắc nhưng lại cởi mở với các văn hóa khác. Thánh Tôma Aquinô nói, khi có tình yêu thì cả hai trở thành một, nhưng vẫn có sự khác biệt.

Không văn hóa nào có thể kết hợp chúng ta, cả văn hóa la-tinh cũng như văn hóa Aquinô! Lưới không bị rách vì mỗi văn hóa đều cởi mở với sự thật theo cách riêng của mình. Năm 1992, trong bài phát biểu ở Hồng Kông, Hồng y Ratzinger giải thích: “Sự cởi mở cơ bản của mỗi người với người khác chỉ có thể được giải thích bằng sự thật ẩn giấu: tâm hồn chúng ta đã được sự thật chạm đến; và điều này giải thích sự đồng thuận thiết yếu tồn tại ngay cả giữa các nền văn hóa xa cách nhau nhất… Không ai hiểu được toàn bộ; vô số ý tưởng hình thành và xây dựng nên một loại bức tranh khảm thể hiện tính bổ sung và mối quan hệ qua lại của chúng. Để được trọn vẹn, mọi người đều cần người khác. Con người chỉ tiếp cận được sự thống nhất và phong phú của mình trong sự hỗ tương của mọi thành tựu văn hóa vĩ đại.” Qua Kinh Tin Kính, chúng ta ràng buộc với nhau trong một đức tin chung vượt trên mọi văn hóa. Nhưng làm thế nào để bạn dịch homo ousios sang tiếng phạn, tiếng hinđu, tiếng nhật? Mạng lưới này phải được duy trì bằng niềm vui chung, tình bạn và tiếng cười. Một trong những ví dụ hấp dẫn nhất về tính liên văn hóa này là sứ mệnh của Dòng Tên khi họ đến Trung Quốc vào thế kỷ 16. Cuộc gặp giữa phương Tây và phương Đông này phát triển mạnh mẽ nhờ tình hữu nghị cùng hữu ích cho cả hai bên. Trên thực tế, quyển sách đầu tiên của linh mục Dòng Tên Matteo Ricci là về tình bạn. Tình bạn đan lưới.

Nhưng thay vì nói về các tu sĩ Dòng Tên đáng thán phục này, tôi sẽ xem xét hai ví dụ mà tôi đã trải qua trong Dòng của tôi, để chúng ta có thể hình dung nhiệm vụ của chúng ta ở Thượng Hội đồng. Một trong những nơi tôi thích là nông trại Songhai ở Benin, do Linh mục Godfrey Nzamujo dòng chúng tôi thành lập. Songhai là tên của đế chế châu Phi vĩ đại đã phát triển mạnh trong vùng cách đây 500 năm. Linh mục Nzamjo học làm nông trại ở Châu Phi và nghiên cứu khoa học phương Tây ở California. Songhai là thành quả của nông nghiệp châu Phi và phương Tây. Trang trại bắt đầu với một hêcta đất hoang không ai khai thác, bây giờ nông trại rộng  24 hêcta là nơi đào tạo các nông dân trẻ cho toàn Phi châu, thậm chí cả thế giới.

Không có gì lãng phí ở đây. Ruồi ăn thức ăn thừa của nhà hàng và sau đó được cho cá ăn. Linh mục Nzamujo gọi Songhai là khách sạn Sheraton của ruồi. Tất cả động vật và thực vật đều phát triển nhờ phụ thuộc lẫn nhau. Ở Songahi, ngay cả muỗi cũng có vai trò trong việc cân bằng sự sống, dù chúng không phải là một trong những ý tưởng hay nhất của Chúa!

Ở đây, Bí tích Thánh Thể được cử hành trong hệ sinh thái tạ ơn, Linh mục Nzamujo cho biết: “Thánh lễ là sự kết hợp các món quà của mặt trời, nước và đất. Rượu là nỗi đau đến từ trái nho phải bị vò nát, nhưng rượu lại là biểu tượng của tình bạn.”  Songhai tỏa hy vọng. Linh mục nói: “Có lúc sinh ra và có lúc chết đi, vì đó là lẽ tự nhiên. Châu Phi có vẻ như đang thua, nhưng thành thật mà nói, tôi cảm nhận từ những gì tôi thấy thì ngày mai là ngày của Châu Phi.”

Đây là điều xảy ra khi các văn hóa gặp nhau trong tình bạn và tạo hy vọng. Không gian giữa chúng ta tràn ngập niềm vui, tiếng cười của nhau. Linh mục Nzamujo cho biết những con heo của cha tượng trưng cho dự án và tình bạn của chúng tôi, vì chúng là kết quả của việc lai giống giữa những con lợn Yorkshire trắng lớn như tôi với những con lợn đen như cha. Sự khác biệt là phong phú.

Một ví dụ ngắn gọn khác: tu sĩ Shigeto Oshida dòng Đa Minh Nhật Bản tự cho mình là một phật tử đã gặp Chúa Giêsu. Ngài thành lập một đạo tràng gần núi Phú Sĩ, nơi tín hữu kitô và phật tử chung sống hài hòa với nhau. Ngài ghét xu hướng che giấu hiện thực bằng những khái niệm trừu tượng của phương Tây. Ngài gọi đây là “chân thứ ba của con gà”, không phải chân phải hay chân trái mà cái chân trừu tượng, không tồn tại. Ngài nói: “Người Nhật chúng tôi biết tôn giáo là gì trong máu của mình. Giáo hội công giáo không phải là hộp sôcôla hay một công ty.”

Khi Linh mục Oshida tổ chức các khóa tĩnh tâm, đặc biệt cho các giám mục quen với cuộc sống tĩnh tại, ngài thích gởi họ ra ruộng trồng lúa, không lay chuyển trước sự phản đối của họ vì họ than đau lưng. Ngài viết: “Một người nông dân làm việc chăm chỉ từ sáng đến tối đều biết một hạt gạo không phải là sản phẩm của mình, do mình làm ra, nhưng là do Chúa ban. Họ phải dâng hạt gạo cho Thiên Chúa, Đấng ẩn giấu nhưng là Đấng ban phát tất cả”. Họ phải nói: “Cái này là của Chúa.” Oshida rất phê phán văn hóa phương Tây, nhưng, giống như Nzamujo, ngài vượt qua chia rẽ văn hóa bằng niềm vui và tiếng cười. Ngài thích nói đùa Chúa đã lừa để tôi là tín hữu kitô, rồi sau đó là linh mục Dòng Đa Minh vì cha đã gặp một số tín hữu kitô, những tu sĩ Dòng Đa Minh tuyệt vời, nghĩ rằng chúng tôi thích chuyện này. Ngài cười và nói: “Tôi sai rồi! Chúa đã lừa tôi.”

Vì vậy, lưới của Phêrô tràn đầy không gian và được gắn kết với nhau bằng sự thật, hân hoan và niềm vui. Thánh Phêrô được kéo vào bãi không phải vì quyền lực nhưng nhờ Chúa cuốn hút, Đấng khi được nâng lên sẽ kéo tất cả chúng ta được nâng lên theo Ngài. Nét đẹp kéo lưới vào bãi. Như trường hợp của Matatoshi Asari, một tín hữu công giáo ở Nagasaki, ông đã gởi cây anh đào, biểu tượng của hòa giải đến tất cả các quốc gia bị tổn thương vì Thế chiến thứ hai.

Xin Thiên Chúa chúc lành cho Thượng Hội đồng với những cuộc gặp văn hóa đầy yêu thương, trong đó cả hai trở thành một nhưng vẫn khác biệt. Không có văn hóa nào thống trị văn hóa nào. Chúng ta cần nhận thức sâu sắc về sự mất cân bằng quyền lực khi chúng ta nói chuyện với nhau. Sự gặp gỡ các nền văn hóa không bao giờ là ngây thơ hay đơn giản là trí tuệ. Chủ nghĩa thực dân vẫn cấu trúc thế giới, Linh mục Robator đã chia sẻ một câu tục ngữ của người Châu Phi: “Cho đến khi nào con sư tử chưa biết viết, chưa biết nói thì ngành săn bắn sẽ luôn vinh danh người thợ săn”. Bây giờ sư tử đã biết nói, nhưng phương Tây không nghe.

Theo một bài hát thời trẻ của tôi, “Tiền bạc làm thế giới quay.” Chúng ta có thể sống trong một thế giới hậu phương Tây nhưng hệ thống ngân hàng vẫn do phương Tây kiểm soát. Chủ nghĩa đế quốc vẫn chưa kết thúc và vẫn tìm cách áp đặt những giá trị của nó trên người khác. Nhưng người lạ trên bãi biển không phải là người của giới thượng lưu giàu có. Ông đã bị đóng đinh vì đế quốc quyền lực lớn nhất thời của ông, một cái chết dành cho người nô lệ, chỉ cốt làm nhục ông.

Vì vậy, chúng ta phải đặc biệt lắng nghe những người bị đóng đinh một cách đế quốc trong thời đại chúng ta. Chúng ta khiêm tốn lắng nghe nhau. Đó là Simon Phêrô khiêm tốn mà chúng ta sẽ gặp chiều nay.

Marta An Nguyễn dịch

Suy niệm tĩnh tâm của Thượng Hội đồng: “Phục sinh: Đi tìm trong bóng tối”

Suy niệm tĩnh tâm của Thượng Hội đồng: “Phục sinh: Đi tìm trong bóng tối”

Khóa tĩnh tâm hai ngày của Thượng hội đồng bắt đầu ngày thứ hai 30 tháng 9, Linh mục Timothy Radcliffe, cựu Bề trên Tổng quyền Dòng Đa Minh suy niệm về đề tài: “Phục Sinh: Đi tìm trong Bóng Tối”. Khóa họp của Thượng hội đồng Giám mục lần thứ XVI sẽ bắt đầu ngày thứ tư 3 tháng 10.

vaticannews.va, Linh mục Timothy Radcliffe, 2024-09-30

Linh mục Timothy Radcliffe, Dòng Đa Minh

Khóa tĩnh tâm năm ngoái chúng ta đã suy ngẫm về cách lắng nghe nhau. Làm thế nào chúng ta có thể đối diện với những khác biệt của nhau trong hy vọng, mở rộng trái tim và khối óc của mình cho nhau? Một số rào cản đã được dỡ bỏ, tôi hy vọng chúng ta đã bắt đầu xem người không đồng ý với mình không phải là đối thủ, nhưng là người anh em, người cùng chúng ta đi tìm.

Năm nay chúng ta có một chủ đề mới: “Làm thế nào để trở thành một Giáo hội truyền giáo có tính đồng nghị.” Tuy căn bản công việc làm đều giống nhau: kiên nhẫn, sáng tạo, thông minh và cởi mở lắng nghe. Tôi còn nghĩ đến việc dùng lại các bài giảng tương tự như khóa tĩnh tâm năm ngoái, nhưng quý vị sẽ nhận ra! Linh mục  Herbert McCabe dòng chúng tôi giờ chót mới nhớ ra cha phải thuyết trình cho một hiệp hội các thần học gia lỗi lạc. Cha lấy một bài và nhảy lên xe gắn máy đi. Khi mở bài ra, cha thấy đây là bài cha đã giảng cho họ năm ngoái. Tôi hỏi cha: “Vậy cha làm sao?” Cha trả lời: “Tôi bỏ những câu chuyện khôi hài qua một bên, đó là những chuyện duy nhất họ nhớ.”

Tôi chắc quý vị có một trí nhớ tốt hơn.

Lắng nghe sâu xa vẫn là căn bản của công việc chúng ta năm nay. Nhà thơ Amos Oz đã nói về ông nội của ông: “Ông lắng nghe. Ông không lịch sự giả vờ nghe, ông sốt ruột chờ nghe, ông im lặng. Ông không ngắt lời, ông để cô nói xong. Ông không xen vào tóm tắt những gì cô nói để chuyển sang chủ đề khác. Ông không để người đối thoại nói chuyện trong khoảng trống, ông chuẩn bị câu trả lời để ông sẽ nói sau khi cô nói xong. Ông không giả bộ thích thú, ông thành thật!” Lắng nghe Chúa và lắng nghe anh chị em mình, đó là kỷ luật của sự thánh thiện.

Năm nay chúng ta sẽ suy niệm về “Sứ mệnh duy nhất là loan báo Chúa phục sinh và Tin Mừng của Ngài cho thế giới ngày nay”, một thế giới “tăm tối và trong bóng tử thần” (Lc 1,79). Để suy niệm chúng ta lấy bốn cảnh phục sinh trong Tin Mừng Thánh Gioan: “Đi tìm trong bóng tối”, “Căn phòng đóng kín”, “Người lạ trên bãi biển” và “Bữa ăn sáng với Chúa”. Mỗi cảnh giúp chúng ta thấy một Giáo hội truyền giáo đồng nghị trong thế giới bị đóng đinh của chúng ta.

Cảnh đầu tiên là cảnh ban đêm: “Ngày thứ nhất trong tuần, lúc trời còn tối, bà Maria Mácđala đã đến mộ” (Ga 20.1). Đây là nơi chúng ta tìm thấy chính mình ngày hôm nay. Vì bạo lực, năm nay thế giới còn đen tối hơn năm ngoái. Bạo lực đi tìm người chủ yêu quý của nó. Chúng ta quy tụ với nhau ở Thượng hội đồng này để đi tìm Chúa. Ở phương Tây, dường như Chúa đã biến mất. Chúng ta không đương đầu với chủ nghĩa vô thần nhiều như đương đầu với sự thờ ơ của mọi người. Chủ nghĩa hoài nghi đầu độc tâm hồn của nhiều tín hữu. Nhưng dù ở đâu, tất cả tín hữu kitô đều đi tìm Chúa như bà Maria Mácđala đi tìm Chúa trước bình minh.

Chúng ta cảm thấy mình như ở trong bóng tối. Kể từ năm ngoái, nhiều người tham gia Thượng hội đồng đã nghi ngờ không biết rồi Thượng hội đồng có đạt được gì không. Giống như bà Maria Mácđala, nhiều người nói: “Vì sao họ lại lấy đi niềm hy vọng của chúng tôi? Chúng tôi đã mong đợi rất nhiều từ Thượng Hội đồng, nhưng có lẽ cũng sẽ chỉ còn vài lời.”

Dù ban đêm nhưng Chúa đã ở đó với bà Maria Mácđala và với chúng ta. Trước khi trút hơi thở cuối cùng, Ngài nói: “Nếu hạt lúa gieo vào lòng đất mà không chết đi, thì nó vẫn trơ trọi một mình; còn nếu chết đi, nó mới sinh được nhiều hạt khác” (Ga 12:24). Hạt giống đã được ông Giuse người Arimathia và ông Nicôđêmô gieo vào vùng đất màu mỡ, gieo trong ngôi mộ mới. Hạt giống sắp nở hoa. Bình minh đang đến gần. Giống như bà Maria Mácđala, chúng ta sẽ nhận được nhiều hơn những gì chúng ta đi tìm nếu chúng ta mở lòng để gặp Chúa.

Trong vườn Giếtsêmani, chúng ta gặp ba người đi tìm, bà Maria Mácđala, người môn đệ Chúa yêu quý và ông Simon Phêrô. Mỗi người tìm Chúa, yêu Chúa theo cách của mình và tâm hồn ai cũng bị trống rỗng. Họ hy vọng, họ không cạnh tranh nhau. Sự phụ thuộc lẫn nhau của họ là hiện thân của tính đồng nghị. Tất cả chúng ta đều có thể thấy mình giống ít nhất một trong ba người này. Bạn là ai?

Linh mục thần học gia Tomas Halik khẳng định tương lai Giáo hội tùy thuộc vào những người đi tìm này. Họ thường xuyên đi tìm ý nghĩa cuộc sống, tôi không nói về các nữ tu chiêm niệm, nhưng với những người nói họ không theo tôn giáo nào. Linh mục Halik viết: “Người tín hữu kitô phải là những người đi tìm với những người đi tìm khác, người đặt câu hỏi với những người đặt câu hỏi.”

Tất cả những câu chuyện Chúa sống lại đều có nhiều câu hỏi. Hai lần, bà Maria Mácđala bị hỏi vì sao bà khóc. Còn bà, bà hỏi họ để xác Ngài đâu. Mọi người đều hỏi vì sao ngôi mộ trống. Các bà hỏi: “Ai sẽ là người lăn tảng đá cho chúng tôi?” (Mc 16.3). Phúc âm Thánh Luca đầy những câu hỏi: “Sao các ông tìm người sống giữa kẻ chết?” Chúa Giêsu hỏi các môn đệ trên con đường Ê-mau: “Các ông đang nói gì thế?” Sau đó Ngài nói với các môn đệ: “Vì sao các ông sợ hãi? Vì sao trong lòng các ông lại nghi ngờ? (24,38).” Sự phục sinh xuất hiện trong cuộc sống chúng ta không phải là lời tuyên bố đơn giản về sự thật, nhưng là những câu hỏi để tìm tòi.

Những câu hỏi sâu sắc không phải là những câu hỏi để biết thông tin. Những câu hỏi mời gọi chúng ta sống theo một cách mới và nói một ngôn ngữ mới. Nhà thơ Rainer Maria Rilke đã viết: “Đừng tìm kiếm những câu trả lời không thể đưa ra cho bạn, vì bạn sẽ không biết cách sống với chúng. Và đó chính xác đó là sống. Hiện tại, chúng ta hãy sống với những câu hỏi của mình. Có lẽ một ngày nào đó bạn sẽ vô tình thấm vào câu trả lời.”

Sự phục sinh không phải là cuộc sống của Chúa Giêsu được tiếp tục sau một thời gian ngắn gián đoạn, nhưng là một cách sống mới trong đó cái chết đã bị đánh bại. Và như vậy, qua Tin Mừng, phục sinh vào cuộc sống chúng ta, trước tiên dưới dạng những câu hỏi cấp bách không cho phép chúng ta tiếp tục sống theo lối sống cũ. Cũng vậy, chúng ta đến với Thượng Hội đồng với nhiều câu hỏi, về vai trò của phụ nữ trong Giáo hội. Đó là những câu hỏi quan trọng. Nhưng đó không phải là những câu hỏi để chúng ta biết điều gì đó sẽ được phép hay sẽ bị từ chối, có nghĩa vẫn giữ nguyên theo Giáo hội cũ. Nhưng những câu hỏi chúng ta phải đối diện phải giống những câu hỏi trong Tin Mừng, mời gọi chúng ta cùng nhau sống cuộc sống Phục sinh một cách sâu sắc hơn.

Vì thế chúng ta phải dám hỏi những câu hỏi sâu sắc nhất của tâm hồn chúng ta, những câu hỏi gây bối rối mời gọi chúng ta bước vào cuộc sống mới. Giống như ba người đi tìm trong vườn Giếtsêmani, chúng ta phải trả lời các câu hỏi của nhau nếu chúng ta muốn tìm một cách thức mới cho Giáo hội. Nếu chúng ta không có câu hỏi, hoặc những câu hỏi hời hợt, đức tin của chúng ta sẽ chết. Một Tổng giám mục, ngài không có mặt hôm nay, đã nói với một nhóm chủng sinh Đa Minh: “Tất cả các con phải đọc Tổng luận Thần học Summa Aquinate, trong đó có năm mươi sáu ngàn câu trả lời cho những người chỉ trích Giáo hội công giáo.” Truyền thuyết kể, khi còn nhỏ, câu hỏi đầu tiên của Thánh Tôma Aquinô là “Chúa là gì?” và sự thánh thiện của ngài là ngài từ chối bất kỳ câu trả lời nào, vì theo ngài, chúng ta được hiệp nhất với Thiên Chúa cũng như với những điều chưa biết.

Chúng ta nhìn vào ba người đi tìm này để họ giúp chúng ta hiểu cách tiếp xúc với những người đi tìm thời nay. Bà Maria Mácđala có một tình yêu dịu dàng, bằng xương bằng thịt, bà muốn săn sóc  thi thể của Chúa yêu dấu của bà. Chắc chắn bà đại diện cho những ai có lòng trắc ẩn trước những thương đau của thế giới. Mẹ Têrêxa đi tìm thi thể của Chúa trên các con đường của thành phố Calcutta, Thánh Damian của Molokai đã hiến đời sống mình cho các bệnh nhân bị bệnh cùi ở Hawaii.

Chúng ta nghĩ đến hàng triệu người chưa biết Chúa Kitô nhưng họ có lòng trắc ẩn với người đau khổ. Giống bà Maria Mácđala, họ tìm thân xác những người bị tổn thương. Thế giới đang rớt nước mắt. Bốn ngày sau kỳ họp cuối cùng, Hamas đã có những hành động tàn bạo khủng khiếp, Trung Đông rơi vào chiến tranh. Chúng ta đang khóc cho Ukraine, cho cả nước Nga trước những chết chóc, những hy sinh của hàng trăm ngàn thanh niên, chúng ta khóc cho Sudan, cho Miến Điện. Một trong những nhóm đi tìm của Đức Phanxicô có tên “Lắng nghe tiếng kêu của người nghèo”, nhóm có thể được gọi là “Lắng nghe tiếng khóc của những người đang khóc” và Maria Mácđala sẽ là Thánh bổn mạng của họ.

Sau đó bà Maria Mácđala nghe có tiếng gọi mình: “Maria”; “Rabbouni”. Và khoảng trống đã được một tình yêu dịu dàng và nhân ái lấp đầy bằng tiếng gọi tên mình. Bà đi tìm một xác chết, nhưng bà tìm được một tình yêu ngoài mơ ước, tình yêu vẫn còn sống mãi. Thiên Chúa luôn gọi chúng ta bằng tên. “Nhưng bây giờ, lời của Đấng tạo thành ngươi, hỡi Giacóp, lời của Đấng nắn ra ngươi, hỡi Ít-ra-en: Đừng sợ, vì Ta đã chuộc ngươi về, đã gọi ngươi bằng chính tên ngươi: ngươi là của riêng Ta” (Is 43:1)

Tên của Ngài là cuộc gặp gỡ, là sự hiện diện của Chúa. Điều đầu tiên trong lễ rửa tội là đặt tên. Tên ông/bà là gì? Tên ông/bà muốn đặt cho con là gì? Tên không phải là dấu hiệu để phân biệt, nhưng là dấu hiệu cho thấy chúng ta được Chúa trân trọng trong sự độc đáo của chúng ta.

Đức Phanxicô chống cách nhìn của hoàng đế la-mã khi ông điều tra dân số, ông chỉ đếm số, nhưng Thiên Chúa của chúng ta: “Anh chị em thân mến, đối với Thiên Chúa, Đấng đã thay đổi lịch sử trong cuộc điều tra dân số, chúng ta không phải là một con số, nhưng chúng ta là một gương mặt… Chúa Kitô không nhìn vào con số nhưng nhìn vào từng khuôn mặt của chúng ta.”

Vì thế sứ mệnh của chúng ta là gọi tên Thiên Chúa, Đấng đang tìm chúng ta trong bóng tối. Ngài trân trọng tên tuổi, gương mặt của mỗi người. Chúng ta là người trung gian cho sự hiện diện của Ngài nếu chúng ta hiện diện với nhau trong Thượng Hội đồng này. Linh mục Dòng Tên Gregory Boyle làm việc với các thanh niên trong các băng đảng ở Los Angeles; bí quyết sứ vụ của ngài là ngài biết tên từng người. Không chỉ tên hay biệt danh của họ mà còn cả tên “cúng cơm” cha mẹ đặt khi còn nhỏ: “Khi tôi gọi tên Lula, người ta tưởng như tôi làm anh bị điện giật. Toàn thân anh tràn ngập niềm vui khi nghe tên mình. Trong suốt con đường dành cho người đi bộ, Lula cứ quay lại nhìn tôi và cười.”

Chế độ chuyên chế xóa tên và khuôn mặt. Tại trại tập trung Auschwitz, Thánh Maximilian Kolbe là tù nhân mang số 16.670. Tổng thống Nga luôn từ chối nêu tên Alexie Navalny, người đã can đảm chống lại ông. Đó chỉ là một “người nào đó”. Tổng thống Nelson Mandela là khuôn mặt phản đối chế độ phân biệt chủng tộc, đó là lý do vì sao khi ông bị giam, nhà cầm quyền cấm công bố hình ảnh của ông. Ông bị xóa khỏi bộ nhớ của công cộng. Vì vậy, sau hàng chục năm bị giam cầm, ông đi dạo trên bãi biển không ai biết đến ông. Khuôn mặt của ông đã bị tước đi sức mạnh.

Thượng Hội đồng này sẽ là khoảnh khắc ân sủng nếu chúng ta trắc ẩn nhìn nhau như những người đang đi tìm. Không phải đại diện của các đảng phái trong Giáo hội, vị hồng y bảo thủ khủng khiếp này, nhà nữ quyền đáng sợ kia! Nhưng là những người đi tìm, đau mà vui. Tôi phải thú nhận tôi không thể nhớ tên, một phần vì tôi bị điếc. Đó là lý do của tôi. Xin tha thứ cho tôi!

Nhưng tình yêu dịu dàng của bà Maria Mácđala cần được chữa lành. Chúa Giêsu nói với bà: “Đừng giữ Thầy lại”. Các nhà chú giải đưa ra những giả thuyết phi lý để giải thích, điều khó tin nhất là vết thương của Chúa Giêsu vẫn còn đau! Ngài nói đừng giữ Thầy lại là nói riêng với bà. Sự hiện diện của Ngài gần bà Maria Mácđala nhưng không thuộc về bà. Sự phục sinh là sự ra đời của cộng đồng. “Dân Chúa không bao giờ là tổng thể của những người đã được rửa tội, nhưng là “chúng tôi” của Giáo hội”. “Nhưng hãy đến gặp anh em Thầy và nói với họ: ‘Thầy lên cùng Cha Thầy và Cha anh em, lên cùng Thiên Chúa của Thầy và Thiên Chúa của anh em’”. Đây là lần đầu tiên trong Tin Mừng Thánh Gioan, Ngài gọi các môn đệ là “anh em”. Fratelli Tutti! Bà Maria Mácđala phải giải phóng tình yêu của bà khỏi mọi độc quyền! Lúc đó bà hân hoan báo tin vui cho các môn đệ:

“Tôi đã nhìn thấy Chúa.” Đây cũng là thách thức của chúng ta. Không gắn bó với một Chúa Giêsu của nước Anh, của Dòng Đa Minh của tôi, nhưng với Chúa, trong Ngài tất cả chúng ta đều là anh chị em, kể cả các tu sĩ Dòng Tên! Thượng Hội đồng này sẽ có kết quả nếu chúng ta học cách nói “chúng tôi”. “Cha tôi và Cha anh em, Thiên Chúa của tôi và Thiên Chúa của anh em”.

Và người môn đệ được Chúa yêu thương, người đó cũng có cách yêu thương trong trống rỗng, trong tắt lịm ánh sáng cuộc đời của họ. Còn Thánh Phêrô già, ngài thở hổn ha hổn hển bước vào ngôi mộ tối tăm nhưng ngài thấy khoảng trống giữa các thiên thần và ngài tin. Chính tình yêu cho phép chúng ta nhìn thấy. Ở đâu có tình yêu, ở đó có cái nhìn. Nhìn bằng con mắt tình yêu và do đó nhìn thấy sự chiến thắng của tình yêu. Phúc âm của Thánh Gioan là đại bàng, đôi mắt của đại bàng có thể nhìn thẳng vào ánh sáng mặt trời mà không bị mù. Nghiên cứu nổi bật của ngài là thần học.

Năm nay, tôi dành hai tuần tại Trường Kinh thánh Giêrusalem. Các anh em sống trong bóng tối của cái chết, cách Gaza bốn mươi phút. Họ vẫn ở đó, nghiên cứu Lời Chúa, giảng dạy và cầu nguyện. Đó là dấu hiệu cho thấy “ánh sáng chiếu soi trong bóng tối và bóng tối đã không diệt được ánh sáng” (Ga 1:5). Sự trống rỗng của bà Maria Mácđala được chữa lành khi Chúa Giêsu gọi tên bà – đó là sự hiện diện – và của người môn đệ yêu dấu bằng ánh sáng chiếu vào ngôi mộ trống. Vì thế người môn đệ là hiện thân của tất cả những ai đi tìm để hiểu ý nghĩa cuộc sống của chúng ta, sự trống rỗng hình ảnh của Chúa trong trái tim chúng ta, như triết gia Blaise Pascal đã nói. Tất nhiên là các nhà tư tưởng kitô giáo, nhưng cũng là tất cả những người đang cố gắng đi tìm ánh sáng trong bóng tối đau khổ của chúng ta: các nhà thơ, nghệ sĩ, các nhà làm phim từ chối tin rằng bóng tối chiến thắng. Để rao giảng về sự phục sinh, chúng ta cần họ, cởi mở đón nhận sự khôn ngoan của họ như Thánh Tôma Aquinô với người ngoại giáo Aristotle. Ngài đã viết rằng tất cả “sự thật, bất kể ai nói ra, đều đến từ Chúa Thánh Thần (omne verum, a quocumque dicatur, est a Spiritu Sancto)”.

Sau đó là ông Simon Phêrô. Sự trống rỗng của ông là nặng nề nhất, gánh nặng của thất bại. Ông chối bạn mình. Chắc chắn ông mong muốn những lời chữa lành mà cuối cùng sẽ được nói ra trên bờ biển. Vì thế sứ mạng mục vụ của chúng ta cũng là ở với tất cả những người bị thất bại và tội lỗi, chia sẻ sự tha thứ mà chúng ta đã nhận được, sự khám phá của chính chúng ta về ân sủng đáng kinh ngạc của Đấng đã “cứu một người khốn khổ như tôi. Tôi đã lạc mất mà bây giờ được tìm thấy; trước đây tôi bị mù mà bây giờ tôi nhìn thấy được.” Sứ mệnh của chúng ta là bổ nhiệm người có lòng thương xót, giống như Phêrô mà chúng ta cần.

Vì vậy, trong cảnh phục sinh đầu tiên này, chúng ta thấy cách Chúa đáp lại ba hình thức tìm kiếm tương ứng với ba khoảng trống trong cuộc sống của chúng ta: tình yêu dịu dàng tìm kiếm sự hiện diện; việc đi tìm ý nghĩa, ánh sáng và tha thứ. Mỗi người đi tìm đều cần người khác. Không có bà Maria Mácđala họ đã không đến mộ. Bà nói Chúa ở đó. Không có người môn đệ yêu dấu, họ không thấy Phục Sinh trong ngôi mộ trống rỗng; không có Phêrô, họ sẽ không hiểu Phục Sinh là sự khải hoàn của lòng thương xót.

Mỗi người đại diện cho một nhóm cảm thấy bị loại trừ theo cách này hay cách khác trong Thượng hội đồng vừa qua. Bà Maria Mácđala nhắc chúng ta phụ nữ thường bị loại khỏi các vị trí quyền lực chính thức trong Giáo hội. Làm thế nào chúng ta có thể tìm ra con đường phía trước mà công lý và đức tin của chúng ta đòi hỏi? Tìm kiếm của họ là của chúng ta. Trong Thượng hội đồng vừa qua, nhiều thần học gia cảm thấy họ bị gạt ra ngoài lề. Một số thắc mắc tại sao họ lại bận tâm đến đây. Chúng ta không thể làm gì nếu không có họ. Và nhóm chống lại con đường đồng nghị nhiều nhất là các mục tử, các linh mục giáo xứ, với tư cách là những mục tử của lòng thương xót, đặc biệt chia sẻ vai trò của Thánh Phêrô. Giáo hội không thể trở thành đồng nghị thực sự nếu không có họ.

Khi hầu hết mọi người đều có cảm giác rằng chính họ là những người bị loại trừ thì không nên có sự cạnh tranh về địa vị nạn nhân! Tất cả những nhân chứng này đều cần thiết để tìm kiếm Chúa trong bóng tối, cũng như Thượng Hội đồng cần mọi con đường để chúng ta yêu mến và tìm kiếm Chúa, cũng như chúng ta cần những người đi tìm trong thời đại chúng ta, ngay cả khi họ không chia sẻ cùng đức tin với chúng ta.

Điều này sẽ dẫn đến sứ mệnh như thế nào? Những lời này là của nhà văn Pháp Antoine de Saint-Exupéry. Chúng thậm chí còn hay hơn những gì nhà văn đã viết: “Nếu bạn muốn đóng một con tàu, bạn đừng quy tụ các ông các bà của bạn lại với nhau để ra lệnh cho họ hoặc giải thích cho họ mọi chi tiết về những gì họ nên làm hoặc tìm mọi thứ ở đâu… Nếu bạn muốn đóng một chiếc thuyền, hãy khơi dậy trong trái tim họ niềm khao khát biển cả!” Hãy để họ nếm trải sự vô tận, và họ sẽ tìm ra cách riêng của mình để đóng những chiếc thuyền và giương buồm ra đại dương bao la.

Mỗi nhân chứng này đều được đánh động bởi một tình yêu vô hạn. Bà Maria Mácđala cảm động trước sự dịu dàng vô bờ; người đệ tử yêu dấu xúc động khi đi tìm ý nghĩa vô tận; Thánh Phêrô, vì ngài cần có lòng thương xót vô biên, tha thứ không phải bảy lần mà là bảy mươi lần bảy. Nếu chúng ta mở lòng đón nhận khát vọng vô hạn của mỗi người thì chúng ta sẽ hạ thủy con thuyền truyền giáo. Theo thư Thánh Phaolô gởi tín hữu thành Êphêsôl, chỉ cùng nhau chúng ta mới có thể “đủ sức thấu hiểu mọi kích thước dài rộng cao sâu, và nhận biết tình thương của Đức Kitô, là tình thương vượt quá sự hiểu biết. Như vậy anh em sẽ được đầy tràn tất cả sự viên mãn của Thiên Chúa. (Êp 3,18.19).

Marta An Nguyễn dịch

Suy niệm ngày tĩnh tâm của Thượng Hội đồng: “Phép lạ mẻ cá”