Ký ức của các Giáo hoàng: Từ chuyến bay đầu tiên của Đức Phaolô VI đến các chuyến đi của Đức Lêô
vaticannews.va, Beata Zajączkowska – Watykan, 2026-11-01
Từ trên máy bay, Đức Phaolô VI đọc điện tín gởi các nguyên thủ quốc gia trên máy bay của ngài đi ngang qua, Đức Lêô ở cabin máy bay để nói chuyện với các phi công của các máy bay chiến đấu hộ tống. Hai hình ảnh này kết nối lịch sử hàng không của Giáo hoàng, bắt đầu từ năm 1964 với chuyến hành hương Đất Thánh của Đức Phaolô VI, được Đức Lêô tiếp nối với chuyến đi Nam Mỹ sắp tới.
Beata Zajączkowska – Vatican
Độc giả có thể đọc hậu trường các chuyến bay của Giáo hoàng trong quyển sách “Những câu chuyện trên không. 80 năm hàng không Ý”. Đồng tác giả: Gennaro Anastasio tiếp viên hàng không đã làm việc trong các chuyến bay đặc biệt của Hãng Hàng không Ý (Alitalia, bây giờ là Ita Airways) trong 45 năm. Ông có 33.000 giờ bay và 45 năm kinh nghiệm, trong đó có 30 năm phục vụ các chuyến bay Giáo hoàng, trong thời gian này, ông đã gặp 5 Giáo hoàng.
Chuyến bay đầu tiên của Giáo hoàng
Quyển sách của ông là bản tường thuật chi tiết về du lịch hàng không của Ý, có nhiều giai thoại, hồi ức và sự thật thú vị về các chuyến đi của Giáo hoàng. Câu chuyện bắt đầu bằng bức điện tín thông báo về chuyến tông du của Đức Phaolô VI đến Giêrusalem tháng 1 năm 1964. Chuyến đi này mở kỷ nguyên các cuộc hành hương của Giáo hoàng, qua đó là các chuyến bay của các ngài. Ông Gennaro Anastasio nhớ lại khi nói chuyện với giới truyền thông Vatican: “Đó là chuyến bay đầu tiên trong lịch sử của Người kế vị Thánh Phêrô lên máy bay. Đoàn tùy tùng của Giáo hoàng lúc đó rất hạn chế, nhưng Ngoại trưởng Vatican đã có mặt và truyền thống này vẫn tiếp tục cho đến ngày nay. Một chiếc bàn đã được sắp xếp để ngài có thể làm việc. Đức Phaolô VI hỏi về các quốc gia ngài bay ngang qua, từ đó mở truyền thống gởi điện tín từ máy bay đến các nguyên thủ quốc gia máy bay bay ngang qua. Truyền thống này vẫn tiếp tục cho đến ngày nay.”
Một bức ảnh của Đức Phaolô VI trong cabin, từ đó ngài đeo tai nghe gởi đến các quốc gia ngài bay qua, tài liệu vẫn còn lưu giữ trong lưu khố của Vatican.
Đức Gioan-Phaolô II nói chuyện với các nhà báo trong chuyến bay
Với Đức Gioan-Phaolô II trên máy bay
Một cuộc cách mạng thực sự trong các chuyến bay của Giáo hoàng đã được Thánh Gioan-Phaolô II tạo ra, ngài đã đi 104 chuyến đi nước ngoài trong sứ mệnh của ngài. Trong các chuyến đi này, ngài đến thăm 129 quốc gia, gồm các quốc gia ở vùng xa xôi nhất thế giới. Ông Anastasio cho biết: “Lúc đó nghi thức Vatican quy định, với tư cách là phi hành đoàn, chúng tôi không được phép nói chuyện trực tiếp với Giáo hoàng, phải nói chuyện qua Ngoại trưởng. Đức Gioan-Phaolô II luôn phá vỡ quy tắc này.” Một tiếp viên hàng không nhớ lại chuyến bay đặc biệt đến Kazakhstan, vài ngày sau vụ tấn công khủng bố ngày 11 tháng 9 ở New York: “Có những báo cáo về các mối đe dọa tiềm tàng, và tiêu đề trên báo chí là ‘Chuyến bay của Giáo hoàng bị đe dọa bởi cuộc tấn công tên lửa’. Chúng tôi cất cánh, và tôi nhớ khi đang bay qua bầu trời Bulgaria, các máy bay chiến đấu quân sự xuất hiện, bay rất sát chúng tôi. Đức Gioan-Phaolô II vẫy tay gọi chúng tôi lại và hỏi, ‘Họ là ai?’ Tôi trả lời, ‘Thưa Đức Thánh Cha, họ là các Thiên thần Hộ mệnh của chúng con.’ Ngài cười. Ông cũng nhớ lại câu chuyện nổi tiếng về việc, khi trả lời câu hỏi của các nhà báo đi cùng về tình trạng sức khỏe khi ngài mổ hông, ngài nói đùa: “Tôi chưa biết vì tôi chưa đọc báo buổi sáng.” Tiếp viên hàng không tiết lộ trong những năm cuối triều của ngài, một chiếc giường đã được đặt trên máy bay để ngài có thể nghỉ ngơi trong những chuyến bay dài. Ông cũng nhớ lại một tình huống đặc biệt khi địa điểm hạ cánh bất ngờ bị thay đổi: tuyết rơi dày ở Rôma nên máy bay phải hạ cánh ở Naples, Đức Gioan-Phaolô II và mọi người phải về bằng xe lửa.
Đức Lêô XIV về lại Vatican
Tiếp viên hàng không kể lại mối quan hệ đặc biệt ông chia sẻ với Đức Bênêđíctô XVI: “Ngài gọi tôi bằng tên riêng, dùng biệt danh của ngài – Rino. Sau khi từ chức, ngài nhiều lần mời tôi đến tu viện ở Vatican, nơi đã trở thành nhà của ngài. Ngài luôn hỏi thăm sức khỏe của tôi.”
Đức Bênêđíctô XVI xin đổ đầy bình xăng
Tháng 9 năm 2008, Đức Thánh Cha đã bay đến Paris. Đó là thời điểm hãng hàng không Ý đang trên bờ sụp đổ, điều đã xảy ra vài tháng sau đó. Trước chuyến đi này, nhật báo La Repubblica đã có tiêu đề lớn trên trang nhất: “Alitalia thậm chí không đủ tiền mua xăng.” Tiếp viên hàng không kể: “Khi tôi đi ngang qua Đức Bênêđíctô XVI, ngài ngẩng đầu lên khỏi tờ báo đang đưa tin về các vấn đề tài chính của hãng hàng không và hỏi, ‘Có chắc là máy bay đã được đổ đầy bình xăng để bay đến Paris không?”
Ông Anastasio cũng viết về các món quà bất ngờ các ngài nhận được trong các chuyến đi. Ông nhớ lại chuyến đi cuối cùng của Đức Bênêđíctô XVI đến châu Phi: “Chúng tôi đang trở về từ Benin, một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới. Trong số nhiều món quà ngài nhận được có một con chim đầy màu sắc trong lồng. Tôi đặt nó vào chỗ ngồi giữa khu vực dành cho Giáo hoàng và khu vực dành cho các nhà báo. Khi cuộc họp báo sắp bắt đầu, con chim phát ra những âm thanh lạ, có lẽ bị kích động bởi micro. Chúng tôi rất bối rối, không biết phải làm gì. Vì vậy, tôi lấy một tấm chăn và phủ lên lồng, con chim đã bình tĩnh lại.”
Đức Phanxicô và món lasagna cho trẻ em tị nạn
Người tiếp viên hàng không người Ý đã gặp Hồng y Jorge Bergoglio ba năm trước khi ngài được bầu Giáo hoàng. Họ gặp nhau tại buổi ra mắt sách của một người bạn chung, ông kể: “Sau cuộc gặp đó, ngài mời chúng tôi đến nhà ngài ở Buenos Aires, một tình bạn thân tình đã nảy sinh và kéo dài nhiều năm.”
Đức Phanxicô đã mời ông đến Nhà Thánh Marta trước chuyến đi nước ngoài đầu tiên của ngài, Ngày Thế Giới Trẻ ở Rio de Janeiro: “Khi đó, ngài nói với tôi ngài muốn mọi thứ trên máy bay phải rất đơn giản. Tuy nhiên, các hãng hàng không có tiêu chuẩn riêng của họ. Tôi đến chỗ ngài với chiếc xe đẩy đầy các món ăn khác nhau, ngài đã ngăn tôi lại và nói: “Tôi nghĩ tôi không được hiểu, Tôi không phải là vua và tôi muốn được đối xử như tất cả các hành khách khác. Từ đó trở đi, ngài nhận được khay thức ăn như mọi người khác.”
Chuyến đi đến Cộng hòa Trung Phi, nơi giao tranh vẫn đang diễn ra và không ai có thể đảm bảo an toàn cho những người đi hành hương, đây là một kỷ niệm đặc biệt đáng nhớ. Đức Phanxicô nghĩ, chính vì thảm kịch đang diễn ra ở đất nước này, ngài muốn đến và mở Cánh Cửa Thánh của Năm Thánh Lòng Thương Xót. Tiếp viên hàng không nhớ lại: “Việc hạ cánh thôi cũng đã là một rủi ro, vì đường băng không có hàng rào, và bất cứ lúc nào, một con vật hoặc một người nào đó cũng có thể xâm nhập. Đức Gioan-Phaolô II cảm nhận được sự căng thẳng giữa các nhân viên và nói đùa: ‘Nếu các anh không thể hạ cánh, xin cho tôi chiếc dù, tôi sẽ tự nhảy ra.’ Khi chúng tôi trở về Rôma, sau chuyến đi rất thành công và cảm động này, tôi đến gần ngài với bộ dụng cụ sinh tồn, tôi chỉ vào chiếc dù và nói: “Kính Đức Thánh Cha, xin cha hạ cánh an toàn tại Nhà Thánh Marta.”
Chuyến đi một ngày đến Lesbos năm 2016
Đó là chuyến đi đặc biệt, thể hiện tình đoàn kết với những người di cư thường thiệt mạng dưới đáy biển trên hành trình đi tìm một cuộc sống tốt đẹp hơn. Ngài đã đến thăm một trại tị nạn và, trước sự ngạc nhiên của các nhà báo đi cùng, ngài đưa một số gia đình về Ý: “Đó là một trong những chuyến bay buồn nhất, sau những gì chúng tôi đã chứng kiến trên hòn đảo đó. Thi thể một em bé được tìm thấy trên bãi biển cùng với chúng tôi. Tôi không biết sẽ có người tị nạn bay cùng chúng tôi. Một ngày trước chuyến bay, tôi được thông báo chuẩn bị thêm phần lasagna.” Ông nhớ lại nỗi kinh hoàng trong mắt những đứa trẻ khi phi hành đoàn mặc áo phao, giải thích các quy tắc an toàn trước chuyến bay: “Câu hỏi trong mắt chúng là liệu chúng tôi có ném các em xuống biển một lần nữa với những chiếc áo phao này không. Khuôn mặt của người tị nạn hằn sâu nỗi bi kịch họ đã chịu đựng. Các em bé rất đói, chúng ăn lasagna ngon lành.”
Khi tôi mang phần ăn đến cho Đức Phanxicô, ngài nói: “Xin mang thức ăn đến cho trẻ con. Cha ăn cơm trắng.”
Các cuộc hội đàm trên máy bay là truyền thống các chuyến đi của Giáo Hoàng (Truyền thông Vatican)
Đức Lêô trong cabin
Một tiếp viên hàng không người Ý nói về cảm xúc mãnh liệt của ông chung quanh chuyến đi Nam Mỹ sắp tới của Đức Lêô, chuyến đi đã bị hoãn lại vì ngài bị bệnh: “Tôi rất nóng lòng được chào đón ngài trở lại máy bay.”
Một truyền thống mới, đã trở thành một phần trong các chuyến bay của Giáo hoàng người Mỹ: “Ngài vào cabin để nói chuyện với chúng tôi, với các phi công của những chiếc máy bay chiến đấu hộ tống chúng tôi, hỏi nhiều vấn đề kỹ thuật, ‘nghề giáo sư toán học của ngài đang dần bộc lộ’. Quyển sách mô tả tình huống phi thường đã xảy ra trong chuyến đi đầu tiên triều của ngài.
Ngài đến thăm Thổ Nhĩ Kỳ và Lebanon. Chúng tôi đã dừng chân qua đêm ở Ankara. Sau đó, chúng tôi nhận được thông tin rằng tám nghìn máy bay đã bị đình chỉ hoạt động vì lý do kỹ thuật, và máy bay của chúng tôi nằm trong số đó. Chúng tôi lập tức triệu tập nhóm quản lý khủng hoảng, và liên lạc với Rôma, họ cung cấp cho chúng tôi phần mềm cần được thay thế. Giới truyền thông đã đưa tin về sự cố trên máy bay của Giáo hoàng và đặt câu hỏi về tương lai của chuyến hành hương. Đức Lêô được thông báo về toàn bộ sự việc: “Khi lên máy bay, ngài nhìn vào cabin và mỉm cười hỏi phi công trưởng xem phần mềm đã được thay thế chưa và liệu có an toàn để tiếp tục chuyến bay hay không.”
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
“Tôi cảm nhận được điều mà tôi chưa từng tưởng tượng”
Tổng Giáo phận New York sẽ trả 800 triệu đô la cho các nạn nhân bị lạm dụng
Ký ức của các Giáo hoàng: Từ chuyến bay đầu tiên của Đức Phaolô VI đến các chuyến đi của Đức Lêô
