Linh mục Hans Zollner: “Đã có thay đổi trong Giáo hội, nhưng không phải mọi chuyện đều hoàn hảo
kn.nl/nieuws, Francesco Paloni, 2026-10-14
Chuyên gia về lạm dụng Hans Zollner nhận thấy đã có thay đổi trong Giáo hội, nhưng ‘không phải mọi chuyện đều hoàn hảo’
Linh mục Hans Zollner là một trong các chuyên gia hàng đầu về lạm dụng trong Giáo hội. Ngày 30 tháng 9, linh mục đến Hà Lan. Ảnh: Katholiekleven
Linh mục Dòng Tên người Đức Hans Zollner đi Hà Lan theo lời mời của Giáo hội Hà Lan. Ngài tuyên bố: “Trong những năm gần đây, Giáo hội đã có những bước tiến quan trọng để giải quyết vấn nạn lạm dụng tình dục, nhưng vẫn còn nhiều việc phải làm.”
Linh mục là một trong các diễn giả tại ngày hội thảo ‘An toàn về mặt xã hội – cảm xúc trong Giáo hội Công giáo ở Hà Lan’. Theo thông báo của Tỉnh Dòng, sự kiện này không mở cửa cho báo chí để các người tham dự có thể tự do phát biểu và đặt câu hỏi. Sự kiện thu hút khoảng 120 người nhằm mục đích duy trì cuộc đối thoại về phòng chống lạm dụng trong Giáo hội Hà Lan.
Bảo vệ
Bài giảng của Linh mục xoay quanh khái niệm “bảo vệ”, một thuật ngữ không có bản dịch trực tiếp sang tiếng Hà Lan nhưng được mô tả chính xác nhất là “bảo vệ”. Sự bảo vệ này bao gồm nhiều hơn là chỉ tuân thủ các quy tắc và quy trình, linh mục được biết đến là một trong các nhà hoạt động chống lạm dụng nổi bật nhất của Giáo hội Công giáo.
Từ năm 2014 đến năm 2023, linh mục Zollner là thành viên của Ủy ban Giáo hoàng về Bảo vệ Trẻ vị thành niên. Linh mục đã từ chức vì những vấn đề nội bộ làm ngài “không thể tiếp tục công việc”. Hiện nay, ngài giữ nhiều vị trí khác nhau trong lãnh vực giải quyết và phòng chống lạm dụng tình dục, ngài là Giám đốc Viện Nhân chủng học Vatican tại Giáo hoàng Học viện Gregorian, Rôma.
“Bảo vệ” nghĩa là gì – bảo vệ mà cha hướng đến – cha nhìn vấn đề này như thế nào trong cấu trúc Giáo hội?
Linh mục Hans Zollner: Bảo vệ bao gồm những gì liên quan đến việc tạo môi trường an toàn. Loại bảo vệ tôi đề xuất là những nơi an toàn như các cơ sở, cũng như trên mạng, nơi có nhiều người trẻ hiện diện. Chúng ta phải xây dựng các mối quan hệ an toàn, đến cách chúng ta giao tiếp bằng lời nói và phi ngôn ngữ với người khác, cách chúng ta tôn trọng người khác và thừa nhận phẩm giá của họ. Nhưng chúng ta cũng phải đảm bảo các quy trình an toàn được thực hiện trên thực tế.
Mục đích là xây dựng các cấu trúc an toàn, xem xét việc tổ chức các vai trò trong Giáo hội: các trách nhiệm và quyền hạn nào gắn liền với chúng và ai phù hợp để đảm nhiệm vai trò đó. Điều này không chỉ là việc ngăn chặn lạm dụng, nhưng còn đảm bảo mọi người có thể đóng góp và suy nghĩ về một môi trường an toàn, nơi mọi người có thể phát triển và phát huy hết khả năng của mình.
Đức tin đóng vai trò gì trong việc bảo vệ mọi người khỏi bị lạm dụng?
Trong Phúc âm, Chúa Giêsu nói Ngài là sự sống và sự sống trọn vẹn. Từ góc nhìn kitô giáo, điều này có nghĩa mọi người được phép phát triển toàn diện, không chỉ bao gồm sức khỏe tâm lý hay pháp lý nhưng còn bao gồm việc mọi người có thể trưởng thành và khám phá mầu nhiệm của Thiên Chúa. Điều này có thể biến đổi hoàn toàn một con người, mang lại cho họ tự tin và hy vọng, trong bất kỳ hoàn cảnh nào của cuộc sống.
Bảo vệ có nghĩa là chúng ta, với tư cách Giáo hội, chúng ta cam kết với những người bị tổn thương, cố gắng giúp họ hết sức có thể: mang đến cho họ một viễn cảnh nhờ đó họ có thể hy vọng trở lại, có thể tin tưởng trở lại. Không chỉ với người khác mà còn với Thiên Chúa. Niềm tin này thường bị tổn hại hoặc hoàn toàn bị phá hủy ở những nạn nhân bị lạm dụng.
Trong Phúc âm, Chúa Giêsu nói về ‘người trần truồng không có áo mặc, người bệnh và người tù’ Ngài đồng cảm với họ. Ngài đồng nhất với những người bị gạt ra ngoài lề xã hội và bị tổn thương. Mọi cam kết với nạn nhân của bất kỳ hình thức lạm dụng nào, trong bất kỳ hoàn cảnh hay tình huống nào, đều là một phần của lời Chúa Giêsu kêu gọi.
“Chúng ta phải mang đến cho những người đã bị tổn thương một viễn cảnh giúp họ lấy lại niềm tin.”
Giáo hội Hà Lan đã thực hiện những bước nào liên quan đến việc bảo vệ?
Báo cáo Deetman năm 2011 rất quan trọng. Điểm mấu chốt của báo cáo có thể xảy ra vì không có định nghĩa rõ ràng về trách nhiệm giải trình. Vấn đề không phải là một Giáo hội quá cứng nhắc, phân cấp, nhưng thiếu cấu trúc rõ ràng trong sự giám sát và tuân thủ các quy tắc của Giáo hội. Điều này đã góp phần vào việc lạm dụng và sự bất lực trong hành động chống lại nó. Đó là lý do vì sao, kể từ hội nghị thượng đỉnh Vatican năm 2019, các chủ đề như tính minh bạch, tuân thủ quy tắc, trách nhiệm và trách nhiệm giải trình luôn được ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự của Giáo hội.
“Chúng ta vẫn có thể phát triển nhiều hơn nữa về trách nhiệm giải trình.”
Trách nhiệm giải trình không chỉ liên quan đến trách nhiệm tài chính, nhưng còn liên quan đến hành động, đến nghĩa vụ và trách nhiệm đạo đức đã làm hay chưa. Tôi nghĩ Giáo hội Hà Lan đã làm rất nhiều trong lĩnh vực đào tạo và bồi dưỡng cho tất cả nhân viên và những người làm công tác mục vụ. Đồng thời, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để tích hợp điều này vào tất cả các hoạt động, để nó không phải là một điều được thêm vào riêng biệt, nhưng là một phần của chúng.”
Linh mục thấy ngày học tập này như thế nào?
Tôi thấy rất nhiều người quan tâm. Tôi nghĩ những cuộc họp như thế này rất quan trọng. Tôi hiểu trong nhiều năm, việc tập hợp một nhóm lớn như vậy là không thể. Điều đó thật đáng khích lệ, vì các giáo xứ địa phương thường không hợp tác tốt: các giáo phận và giám mục đôi khi tách biệt nhau, cũng như các giám mục và tu sĩ. Việc chúng ta cùng nhau ở đây là dấu hiệu cho thấy chúng ta đang tiến bộ. Điều này phải tiếp tục. Dĩ nhiên không có nghĩa mọi thứ đều hoàn hảo. Những bước tiến rõ ràng đã được thực hiện, đặc biệt là trong các lĩnh vực bảo vệ, giáo dục, nghiên cứu và đào tạo. Điều chưa thành công là nhìn lại quá khứ và khó khăn trong việc thừa nhận đã có những linh mục, tu sĩ và giáo dân phạm tội lạm dụng tình dục, thể chất hoặc tinh thần. Vẫn còn một chặng đường dài phía trước trong vấn đề này.
Cha đã có cơ hội gặp nhiều cộng đồng tu trì, Dòng tu và giáo phận trên thế giới. Xin cha cho một vài ví dụ về các nhà thờ đã thực sự thực hiện việc bảo vệ này không?
Cách đây bốn tuần, tôi đến thăm một tu viện nam ở Áo, nơi các thành viên của cộng đồng tu sĩ bị cáo buộc lạm dụng nghiêm trọng. Đó là quá trình khó khăn của Cộng đồng, đã thu hút sự chú ý đáng kể của giới truyền thông và diễn ra nhiều cuộc họp và thảo luận. Sau quá trình này, Cộng đồng tu sĩ quyết định mời một thành viên của Dòng tu và một giáo dân tham gia soạn thảo các hướng dẫn và tài liệu giáo dục dành cho trẻ em. Tất cả mọi người liên quan đến cộng đồng, cả tu sĩ và nhân viên, đều được mời đóng góp ý kiến và tham gia. Theo tôi, điều này cho thấy rằng ngay cả trong một tình huống khó khăn, điều tích cực vẫn có thể nảy sinh.
Chúng ta chỉ có thể nói về môi trường an toàn khi chúng ta ý thức bảo vệ là một phần ơn gọi của chúng ta, chúng ta đã được bén rễ trong trường học Công giáo, trong giáo phận hoặc trong Cộng đồng tu sĩ. Chúng ta sẽ nhận thấy khi bảo vệ được mọi người đón nhận: các nhà lãnh đạo, nhân viên và khách. Mọi người đều chịu trách nhiệm về việc này. Trong ngày hội thảo, 120 người tham dự đến từ nhiều lãnh vực khác nhau trong Giáo hội để đối thoại về vấn đề làm thế nào tạo một môi trường an toàn cho Giáo hội.
Năm 2019, Đức Phanxicô đã tổ chức hội nghị thượng đỉnh về lạm dụng tình dục tại Vatican lần đầu tiên. Chúng ta có thể đánh giá như thế nào về cách thức Giáo hội chống lại và ngăn chặn lạm dụng tình dục?
Thật khó để đánh giá toàn diện Giáo hội Công giáo với 1,4 tỷ giáo dân. Nhưng chắc chắn mọi thứ đã thay đổi trong 25 năm qua. Đức Phanxicô nhờ tôi tổ chức Hội nghị thượng đỉnh năm 2019, và các thủ tục được thực hiện sau đó, đã tạo một bước tiến rõ ràng và tích cực trong cuộc chiến chống lạm dụng. Thật không may, đại dịch virus corona đã tạm thời làm gián đoạn tiến trình này. Trong ba đến bốn năm qua, tôi nhận thấy tính cấp bách của vấn nạn này ngày càng được nhận ra ở các châu lục như châu Á và châu Phi. Ban đầu, lạm dụng tình dục thường bị cho là vấn đề của phương Tây. Chẳng hạn chúng ta thường nói: ‘Điều này không xảy ra ở đây’ hoặc ‘Chúng tôi không quan tâm đến vấn đề này.’ Hai tuần trước, tôi dự buổi huấn luyện cho các giám mục đến từ các quốc gia truyền giáo. Lần đầu tiên, tôi không còn nghe những lời nhận xét như vậy nữa. Ngược lại: bây giờ các vị nhận ra lạm dụng tình dục cũng xảy ra trong cộng đồng của họ, họ muốn học hỏi từ đó, đặc biệt là thế hệ giám mục mới.”
“Nhiều nạn nhân không còn muốn biết gì về đức tin nữa.”
Cha đã làm việc với ba Giáo hoàng: Đức Bênêđíctô XVI, Đức Phanxicô và Đức Lêô. Cha đã trải nghiệm những khác biệt nào trong phong cách của họ?
Đức Bênêđíctô XVI rất tích cực tham gia giải quyết vấn nạn lạm dụng tình dục khi ngài còn là Trưởng Thánh Bộ Giáo lý Đức tin. Ngay từ năm 2002, ngài đã tập trung hóa các thủ tục liên quan đến các cáo buộc lạm dụng và có hành động nghiêm khắc với những người phạm tội. Khi làm Giáo hoàng, ngài đã cách chức nhiều linh mục. Theo ngài, cách tiếp cận vấn nạn lạm dụng liên quan đến uy tín và sự thánh thiện của Giáo hội.
Đức Phanxicô có cách tiếp cận mục vụ mạnh mẽ. Ngài tìm cách tiếp xúc cá nhân với nạn nhân. Tôi đã cùng hai nạn nhân gặp ngài năm 2014. Sự gần gũi của ngài với nỗi đau khổ của họ đã để lại ấn tượng sâu sắc. Năm 2019, ngài đưa ra những quy định quan trọng liên quan đến trách nhiệm và giải trình.
Đức Lêô là luật sư giáo luật, ngài có một cách tiếp cận khác.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Gaspard Proust: “Trong vòng tay Đức Lêô, ánh nhìn dịu dàng ấy cứu tất cả”
Linh mục Hans Zollner: “Đã có thay đổi trong Giáo hội, nhưng không phải mọi chuyện đều hoàn hảo
