Lời của Giáo hoàng luôn là lời của Mục tử
vaticannews.va, Andrea Tornielli, Giám đốc Vatican News, 2026-07-13
Đức Lêô trong Giờ Kinh Truyền Tin tại Castel Gandolfo. (ANSA)
Suy niệm về vai trò của Người Kế vị Thánh Phêrô và giáo huấn của ngài: ngay cả khi ngài nói về hòa bình và chiến tranh, chào đón người di cư, hay làm thế nào để giữ vững nhân tính trong thời trí tuệ nhân tạo, Người Kế vị Thánh Phêrô vẫn là, và luôn vẫn là người hướng dẫn tâm linh. Năm 1929, Giám mục Rôma đã nhờ Hiệp ước Lateran giải quyết “Vấn đề Rôma”, người đứng đầu quốc gia nhỏ nhất thế giới – chưa đầy nửa cây số vuông ở trung tâm thủ đô nước Ý – không có nghĩa là ngài hành động hay phát biểu như một chính trị gia khi đề cập đến các vấn đề liên quan đến nhân loại.
Đức Phaolô VI giải thích điều này rõ khi ngài phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc ngày 4 tháng 10 năm 1965: “Như anh chị em đã biết, cuộc gặp này có hai đặc điểm: vừa giản dị vừa vĩ đại. Giản dị vì người đang nói chuyện với anh chị em là người giống như anh chị em; người anh em của anh chị em và thực sự là một trong những người thấp kém nhất trong số anh chị em, những người đại diện cho các quốc gia có chủ quyền, nếu anh chị em nhìn nhận chúng tôi từ góc độ này – chỉ được trao quyền lực thế tục nhỏ bé và gần như mang tính biểu tượng: mức tối thiểu cần thiết để được tự do thực hiện sứ mệnh tâm linh và để đảm bảo với những người giao tiếp với Ngài, rằng Ngài độc lập với mọi quyền lực thế tục.” Trong chuyến đi Mỹ, Đức Phaolô VI đã ngay lập tức nói thêm về ngài: “Tôi không có quyền lực thế tục, không có tham vọng cạnh tranh với ai. Trên thực tế, chúng tôi không có gì để yêu cầu, không có câu hỏi nào để nêu ra; nhiều nhất là mong muốn được bày tỏ, một sự cho phép để yêu cầu: đó là được phục vụ anh chị em trong phạm vi quyền hạn của chúng tôi, với lòng vị tha, khiêm nhường và tình yêu thương.”
Thật vậy, để đảm bảo tự do tuyệt đối cho Đại diện Chúa Kitô, gần một thế kỷ trước, một lãnh thổ nhỏ dành riêng cho Giám mục Rôma và Mục tử của Giáo hội Hoàn vũ, người đứng đầu nhà nước và có chủ quyền đã được thiết lập. Nhưng đây là, và vẫn là, một quy ước nhằm mục đích thừa nhận nhu cầu độc lập khỏi bất kỳ quốc gia nào khác, chứ không phải để khẳng định một sứ mệnh kép song song. Bất kỳ sự đề cao hay nhấn mạnh quá mức vai trò của Giáo hoàng với tư cách là người đứng đầu nhà nước, bất kỳ sự khẳng định nào về tầm quan trọng của vai trò này, đều gây hiểu lầm vì nó che khuất sứ mệnh thực sự của ngài: người Mục tử hoàn vũ. Một Mục tử hướng đến người Công giáo, đến tín hữu kitô và tất cả những ai thiện tâm, với mục đích duy nhất là rao giảng Tin Mừng, rao giảng thông điệp tình yêu, tình huynh đệ và hòa bình, không vũ trang và giải trừ vũ khí.
Điểm này đã được Hồng y Giovanni Battista Montini (Đức Phaolô VI), khi đó là Tổng Giám mục Milan nhấn mạnh rõ trong bài phát biểu của ngài tại Đồi Capitoline ngày 10 tháng 10 năm 1962, trước thềm khai mạc Công đồng Vatican II. Trong bài phát biểu này, khi đề cập đến sự kết thúc quyền lực thế tục của Giáo hội với sự sụp đổ của Quốc gia Giáo hoàng năm 1870, ngài tuyên bố: “Chính vào thời điểm đó, Giáo hoàng đã tiếp tục với sức sống chưa từng có là người thầy dạy đời sống và làm chứng cho Tin Mừng, đạt đến đỉnh cao trong việc cai quản tinh thần của Giáo hội và ảnh hưởng đạo đức của Giáo hội đối với thế giới hơn bao giờ hết.”
Khi ngài đòi hỏi sự sống con người phải luôn được tôn trọng và bảo vệ ở mọi giai đoạn của cuộc sống, khi ngài nói về một nền hòa bình hữu ích cho tất cả các dân tộc và kêu gọi chấm dứt cuộc chạy đua vũ trang, thậm chí vượt ra ngoài khái niệm chiến tranh chính nghĩa, khi ngài kêu gọi đối thoại và đàm phán, viện dẫn Giáo huấn của Giáo lý Xã hội, khi ngài yêu cầu giáo dân xem người di cư là người cần được chào đón, không bao giờ được quên phẩm giá con người của họ, khi ngài nhắc chúng ta người nghèo là trọng tâm của Tin Mừng, chúng ta phải xây dựng những xã hội công bằng và bình đẳng hơn, khi ngài bảo vệ quyền tự do tôn giáo, khi ngài nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ Tạo Hóa để truyền lại cho con cháu, thì Người kế vị Thánh Phêrô không nói với tư cách là người đứng đầu nhà nước. Ngài chỉ đơn giản rao giảng Tin Mừng.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Bốn suy ngẫm sâu sắc của Thánh Augustinô cho một mùa hè thánh thiện
