Giáo hoàng Lêô XIV thật đáng ngưỡng mộ!

Giáo hoàng Lêô XIV thật đáng ngưỡng mộ!

cath.ch, Michel Danthe, 2026-06-03

Đức Lêô ký Thông điệp đầu tiên Magnifica Humanitas của ngài – Vatican Media

Nghề nghiệp của tôi là nhà báo. Trong số các chủ đề tôi viết và điều tra, tôi đặc biệt quan tâm đến các vấn đề tôn giáo. Vì vậy, trong những năm cuối tôi làm việc cho báo Le Temps, nhật báo tiếng Pháp của Thụy Sĩ, Ban Biên tập thường nhờ tôi mỗi khi các Giáo hoàng ban hành Thông điệp.

Nhiệm vụ của tôi khi đó là đọc nhanh thông điệp, nhấn mạnh các điểm chính và đưa ra ý kiến về chủ đề đó. Tôi nhận thức rõ sự bối rối mà việc thực thi quyền lực của người đại diện cao nhất Giáo hội Công giáo đã tạo ra cho cơ sở giáo dục nói tiếng Pháp của Thụy Sĩ với định hướng khá thế tục. Nhiều nhân viên không biết phải làm như thế nào: họ e ngại trước một văn bản mà họ cho là quá chuyên môn, mang tính truyền thống, giáo lý và chủ yếu dành cho người Công giáo. Tuy nhiên, không nên đánh giá thấp các nội dung chính trị và xã hội các Thông điệp này. Phải tìm hiểu xem các Thông điệp này khuyến khích điều gì, hay lên án điều gì?

Về phần tôi, với kiến thức hạn chế về giáo lý Công giáo, trong quá trình làm việc tôi học để hiểu ý nghĩa của Thông điệp vừa kiên định vừa tinh tế, vừa bám rễ vào truyền thống vừa có tầm nhìn xa trông rộng. Giờ đây, khi học xong khóa học thần học, qua các văn bản này, tôi được học hỏi thêm, tôi không thất vọng trước chiều sâu và sự tinh tế của Thông điệp mới nhất của Giáo hội và là Thông điệp đầu tiên của Giáo hoàng Lêô XIV.

Các phản ứng tức thì trên thế giới, các bình luận liên tục đã thuyết phục tôi Thông điệp này đề cập đến những vấn đề nóng bỏng với sức mạnh có thể ngay lập tức thách thức chúng ta. Bắt đầu với trí tuệ nhân tạo. Nhưng trên hết, điều quan trọng hơn cả là lập trường đạo đức mà Đức Giáo hoàng mời gọi chúng ta và chính phủ của chúng ta, cũng như tất cả các thế lực – tư nhân – về tiền bạc và công nghệ, cần phải áp dụng để bảo vệ “phẩm giá con người, lợi ích chung, mục đích phổ quát của cải, nguyên tắc bổ trợ, tình đoàn kết và công lý”. Nhưng độc giả đã biết các điều này, tôi sẽ không nhắc lại.

Mỗi thông điệp của Đức Lêô đều có nhiều dẫn chứng, những chuyện bất ngờ. Điều gây ấn tượng sâu sắc nhất với tôi là ngài nhấn mạnh động từ “phân biệt” (6 lần) và danh từ “sự phân biệt” (27 lần), trong thời đại mà sự lẫn lộn về giá trị và sự đề cao những giá trị sai lầm hoặc được cho là đúng đắn ở cao điểm. Một phân biệt mà ngài kêu gọi chúng ta thực hành cả ở cấp độ cá nhân và cộng đồng, trong lãnh vực đạo đức, trách nhiệm, nhưng cũng trong việc đi tìm chân lý. Không ngạc nhiên trong bối cảnh này, ngài trích dẫn triết gia Hannah Arendt, bà đã suy ngẫm sâu sắc về tình trạng một nhân loại bị tước đoạt phương tiện để phân biệt chân lý với dối trá. Cũng không ngạc nhiên khi ngài nhấn mạnh đến công việc của các nhà báo trong việc đi tìm sự thật.

Cuối cùng, mỗi Thông điệp của Giáo hoàng đều chứa đựng vô số các dẫn chứng, trong đó có cả những điều bất ngờ. Về phần tôi, trong bối cảnh địa chính trị hiện nay, tôi đánh giá cao sự ám chỉ tinh tế khi ngài chọn sách Tiên tri Nehemia làm gương mẫu để tái thiết một thế giới tan nát – ở đây được thể hiện qua thành phố Giêrusalem đổ nát – nhưng cũng đánh giá cao việc đề cập đến quyền lực thế tục như Vua Ba Tư Artaxerxes đã thực hiện.

Chính nhờ sự phong phú của các tham chiếu, ám chỉ, điểm nhấn, hướng dẫn tinh tế và lời nhắc nhở mà chúng ta có thể đánh giá cao tầm nhìn rộng lớn của Giáo hội Công giáo La-mã, điều này làm chúng ta phải thốt lên – Admirabilem papam Leonem, Đức Lêô XIV thật đáng kính!

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch