Lời kêu gọi thiết tha của Đức Lêô trong thông điệp Nhân loại tuyệt vời
fr.aleteia.org, Mathilde de Robien, 2026-05-27
Thông điệp “Nhân loại tuyệt vời, Magnifica Humanitas” không chỉ là lời cảnh báo về những cạm bẫy của tiến bộ công nghệ, nhưng trên hết là lời mời gọi đến tình huynh đệ và hành động, cùng nhau xây dựng thế giới ngày mai, tôn trọng phẩm giá của mỗi con người. Đức Lêô kêu gọi tất cả những ai thiện tâm: “Chúng ta đừng ngại xắn tay áo vào công trường xây dựng thời đại chúng ta, xin anh chị em đọc lại ẩn dụ về Tháp Babel trong Kinh Thánh.”
“Nhân loại tuyệt vời được Thiên Chúa tạo dựng ngày nay đang phải đối diện với một lựa chọn quyết định: dựng Tháp Babel mới hay xây dựng thành phố nơi Thiên Chúa và nhân loại cùng chung sống.” Đó là lời mở đầu thông điệp đầu tiên Magnifica Humanitas của Đức Lêô nói về các thách thức của Trí tuệ Nhân tạo được công bố vào ngày thứ hai 25 tháng 5.
Văn bản gồm 245 đoạn và hơn 45.000 từ nêu bật những nguy hiểm tiềm ẩn trong “thời đại trí tuệ nhân tạo”, đề xuất một lộ trình để giữ vững nhân tính và không bị tổn hại trước cơn sóng thần kỹ thuật số. Đức Lêô nhấn mạnh: “Chúng ta muốn cùng với tất cả giáo dân thời chúng ta tìm ra các con đường mới vì lợi ích chung và thúc đẩy một cuộc sống xứng đáng cho tất cả mọi người, cùng đối thoại chứ không xây Tháp Babel (Sáng thế ký 11:1-9).
Trong thời đại ngày nay, đối thoại càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết khi số lượng các bên tham gia vào việc phát triển các công cụ kỹ thuật số ngày càng tăng. Đức Giáo hoàng nhấn mạnh: “Trong quá khứ, chủ yếu là các quốc gia hướng dẫn và chỉ đạo sự đổi mới. Ngày nay, động lực chính của sự phát triển là các chủ thể tư nhân, thường là xuyên quốc gia, với nguồn lực và khả năng can thiệp lớn hơn nhiều so với nhiều chính phủ. Vì thế sức mạnh công nghệ mang một hình thức mới, về cơ bản là tư nhân, vì thế càng khó định nghĩa, điều chỉnh và hướng tới lợi ích chung.” Do đó, trước sự tiến bộ công nghệ, Đức Lêô kêu gọi chúng ta cần phải biết phân định.
Tháp Babel, công trình xây dựng gạt Chúa ra ngoài, xây dựng một thành phố, một tòa tháp để đảm bảo sự ổn định và quyền lực cho nhân loại. Chỉ có một ngôn ngữ, một công nghệ, một hướng đi. Nhưng Đức Lêô nhấn mạnh: “Dự án này che giấu một cái bẫy sâu sắc: công trình được hình thành nhưng không có sự tham dự của Chúa, được duy trì bởi một sự đồng nhất loại bỏ sự đa dạng và thay vì hiệp thông, lại chọn sự đồng nhất hóa.” Mô tả này gợi nhớ đến bước ngoặt lịch sử mà xã hội chúng ta đang trải qua trong thời trí tuệ nhân tạo, được đánh dấu bởi: “Sự sùng bái lợi nhuận, hy sinh những người yếu thế nhất, sự đồng nhất xóa bỏ sự khác biệt và tự hào về một ngôn ngữ duy nhất”. Như vậy, tháp Babel cho thấy giới hạn của bất kỳ công trình nào được sinh ra từ sự tuyệt đối hóa con người và sự tự cung tự cấp của họ.
Đức Lêô cảnh báo: “Khi thành phố được xây dựng trên sự kiêu ngạo và tham vọng tự cung tự cấp, sự giao tiếp sẽ suy giảm, ngôn ngữ trở nên lẫn lộn, con người không còn hiểu nhau. Kết quả không phải là thống nhất, nhưng là phân tán. Như vậy, tháp Babel cho thấy giới hạn của bất kỳ công trình nào, dù vĩ đại đến đâu, xuất phát từ sự tuyệt đối hóa con người và tuyên bố về sự tự cung tự cấp của họ, hy sinh phẩm giá con người cho hiệu quả, và khao khát lên thiên đàng mà không có ơn của Chúa.”
“Con đường của Tiên tri Nehemia”
Đối với “hội chứng Babel,” Đức Lêô phản đối và đề xuất “Con đường của Tiên tri Nehemia,” người Do Thái đã khởi xướng việc xây dựng lại các bức tường thành Giêrusalem (Ne 2-6). Đức Lêô kêu gọi: “Chúng ta chọn ‘Con đường của Tiên tri Nehemia,’ con đường nhấn mạnh giá trị của lao động để làm cho Thành phố của Chúa được an toàn. Tôi gởi đến tất cả các tín hữu Công giáo, tất cả Kitô hữu, tất cả những ai thiện tâm, tôi tha thiết kêu gọi: chúng ta đừng ngại xắn tay áo vào công trình xây dựng thời đại chúng ta. Giống như Nehemia, chúng ta cầu nguyện, lập kế hoạch khôn ngoan và kiên trì làm việc, đặt Thiên Chúa ở chân trời của mọi hành động và nhân loại ở trung tâm của mọi lựa chọn.”
Chúng ta hãy là người xây dựng hiệp thông, chứ không phải là những kiến trúc sư của tháp Babel.
Một nhiệm vụ không dễ dàng và vì vậy, Đức Lêô mời gọi chúng ta cầu nguyện: “Chúng ta hãy là những người xây dựng hiệp thông, chứ không phải là kiến trúc sư của tháp Babel. Để đạt được điều này, xin anh chị em làm chậm lại cuộc đua tiến bộ công nghệ, dành thì giờ phân định và suy ngẫm: xin anh chị em xây dựng một tháp Babel khác, đoàn kết để xây dựng điều tốt đẹp, để nhân loại không bao giờ đánh mất vẻ đẹp của mình và để thế giới một lần nữa nhận ra, trong trái tim nhân loại, nơi mà Thiên Chúa muốn ngự.”
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Giáo hoàng Lêô XIV thật đáng ngưỡng mộ!
Đức Lêô nhấn mạnh đến các lợi ích của Hướng Đạo
Lời kêu gọi thiết tha của Đức Lêô trong thông điệp Nhân loại tuyệt vời
