Chuyến đi Châu Phi của Đức Lêô: một Giáo hoàng tài ba
la-croix.com, Arnaud Alibert, Linh mục Dòng Mông Triệu, tổng biên tập báo La Croix, 2026-04-24
Trong chuyến đi dài ngày đầu tiên rời Vatican, Đức Lêô đã có nhiều cuộc gặp, đọc nhiều bài phát biểu đầy sức mạnh. Dù ngài phủ nhận, nhưng chuyến đi này là chuyến đi mục vụ. Linh mục Dòng Mông Triệu Arnaud Alibert, tổng biên tập báo La Croix xem đây là bài học thực sự về Kitô giáo nhập thể, kêu gọi giáo dân sống trong ánh sáng đức tin giữa một thế giới đầy biến động.
Khi rời Vatican để đi chuyến đi dài đến Châu Phi, ngài biết ngài sẽ cho giáo dân biết nhiều điều về ngài hơn bình thường. Giới quan sát vô cùng vui mừng: cuối cùng họ sẽ biết ngài là ai. Nhưng ít ai ngờ chuyến đi Châu Phi này lại là dịp ngài có bài giảng bậc thầy qua các cuộc gặp, qua hành động cụ thể của ngài. Chủ đề của bài giảng: Sống trong Ánh sáng Đức tin giữa một thời gian hỗn loạn.
Chương 1. Là kitô hữu ngày nay là vươn đến tất cả mọi người
Qua chuyến đi Algeria, Đức Lêô mở rộng chiều ngang sứ mệnh của ngài, Algeria là nước Hồi giáo. Đây là dấu hiệu cho thấy sự hiện diện của ngài không chỉ có ý nghĩa với tín hữu kitô của Giáo hội, nhưng với tất cả mọi người cùng chia sẻ nhân tính chung, cùng quan tâm đến vận mệnh chung của nhân loại. Lần này, vươn tới mọi người theo chiều dọc, có nghĩa tự do di chuyển trong toàn bộ phạm vi xã hội: từ các nguyên thủ quốc gia đến tù nhân, từ các em mồ côi đến các em bệnh tật yếu đuối.
Chương 2. Ưu tiên của kitô hữu ngày nay là hiện thực
Cuộc sống dễ dàng và thành công chỉ là câu chuyện cổ tích trên mạng xã hội. Hiện thực có những khiếm khuyết, đòi hỏi một cuộc nổi dậy chính nghĩa. Để có thể lên án các chế độ chuyên chế trước các nguyên thủ quốc gia, cần phải có một lòng yêu mến sự thật – và đó là một cách để nói cho nhẹ nhàng. Đức Lêô đã không ngần ngại nói với các nhà lãnh đạo Châu Phi, những người mà các bộ tộc của họ đã cai trị đất nước trong nhiều thập kỷ, rằng người dân của họ khao khát sự thay đổi đến như thế nào.
Chương 3. Người tín hữu kitô hướng mắt về Chúa
Tổng thống Mỹ dùng hết năng lượng để thu hút sự chú ý của thế giới về phía ông, ông tự cho mình là trọng tâm. Nhưng Đức Lêô đặt sứ mệnh của Giáo hội là hướng về Chúa, về những người mà Chúa đồng nhất trước hết và trên hết: người nghèo. Chính trong sự nghèo đói và khó khăn, nơi tuyệt vọng dễ dàng thống trị như ở nhà tù Bata, Đức Lêô đã có thể mạnh mẽ tuyên bố: điều tốt đẹp thực sự quan trọng hơn nhiều so với mối đe dọa của cái ác. Hòa bình là giá trị cốt lõi.
Chương 4. Tín hữu kitô có thể bị chia rẽ, nhưng đức tin và đời sống xã hội vẫn tồn tại
Từng bước nhỏ, Đức Lêô nỗ lực làm rõ các nguyên tắc cơ bản của đời sống giáo dân kitô giáo. Đức tin giúp con người nhạy cảm hơn với hoàn cảnh của nhân loại: giúp con người nổi dậy chống lại cái ác và kiên trì hy vọng vào điều thiện. Đức tin là động lực thúc đẩy người tín hữu nhìn nhận tình trạng của thế giới, đảm nhận vai trò của họ là người bảo vệ đồng loại.
Đối lập với hòa bình không phải là chiến tranh với dấu vết của cái chết và sự tàn phá. Hòa bình chống lại gốc rễ của chiến tranh: sự phủ nhận phẩm giá của mỗi con người, sự tước đoạt các phương tiện để có thể có cuộc sống xứng đáng. Mong muốn hòa bình là tham gia vào một thế giới đang chống lại điều này. Đức Lêô không kêu gọi huy động lực lượng; đó không phải là vai trò của ngài. Nhưng nhận xét của ngài tạo ra hiệu ứng thuyết phục tương tự: “Thế giới bị hủy hoại bởi một số ít kẻ áp bức và được giữ vững nhờ vô số anh chị em trong tình đoàn kết.”
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
