Họ không dễ dàng loại Đức Lêô: Ngài đã làm cho phe bảo thủ bối rối như thế nào
theguardian.com, Harriet Sherwood, 2025-10-22
Khi Đức Lêo chuẩn bị đón Vua Charles (23 tháng 10), các nét chính triều của ngài đang dần trở nên rõ ràng. Trước sự bất ổn và chủ nghĩa dân tộc đang gia tăng, Đức Lêô, người Bắc Mỹ đầu tiên được bầu làm Giáo hoàng bắt đầu phác thảo những nét chính triều của ngài sau năm tháng khiêm tốn cầm quyền.
Với người Công giáo bảo thủ, họ hy vọng ngài sẽ đại diện cho sự thay đổi so với các chính sách và ưu tiên của Đức Phanxicô tiền nhiệm, nhưng những dấu hiệu này không mấy khả quan.
Theo tác giả Christopher White, tác giả quyển sách “Giáo hoàng Lêô: bên trong Mật nghị Hồng y và Bình minh của một Tân Giáo hoàng” là nghiên cứu gia cao cấp tại Đại học Georgetown, Washington D.C, ngài có cùng một khuôn mẫu với Đức Phanxicô. Tác giả giải thích: “Hai Giáo hoàng có phong cách rất khác nhau. Đức Phanxicô tự nhiên, bộc phát. Đức Lêô nói năng và hành động thận trọng. Nhưng tôi nghĩ cả hai đều xem Giáo hội như những gì Đức Phanxicô mô tả là bệnh viện dã chiến, phải chăm sóc những người bị gạt ra ngoài lề xã hội, đặc biệt là những người nghèo trong xã hội.”
Đức Lêô tại ban-công Đền thờ Thánh Phêrô tháng 5-2025 sau mật nghị bầu ngài làm giáo hoàng. Ảnh: Yara Nardi/Reuters
Sau khi được bầu bất ngờ ngày 8 tháng 5, từ ban công Đền thờ Thánh Phêrô, Đức Lêô phát biểu về sự cần thiết phải xây dựng những cây cầu. Ngài làm hài lòng những người bảo thủ khi ngài mặc chiếc áo mozzetta đỏ, y phục truyền thống của giáo hoàng được Đức Phanxicô khuyến khích.
Đức Lêô về ở căn hộ của giáo hoàng tại Dinh Tông Tòa, ngược với Đức Phanxicô, ngài ở nhà khách khiêm tốn Santa Marta. Đức Lêô nghỉ hè ở Dinh Castel Gandolfo, Đức Phanxicô không nghỉ hè ở đây.
Đức Lêô đã gặp riêng Hồng y Raymond Burke, hồng y bảo thủ nổi tiếng của Hoa Kỳ, và Hồng y Guinea Robert Sarah, cả hai đều thẳng thắn chỉ trích Đức Phanxicô. Đức Lêo đã cho phép Hồng y Burke cử hành thánh lễ tiếng La-tinh tại Đền thờ Thánh Phêrô, điều mà Đức Phanxicô đã từ chối.
Hồng y Raymond Burke. Ảnh: Guglielmo Mangiapane/Reuters
Đức Lêô ít có xu hướng đưa ra những bình luận gây tranh cãi một cách tùy tiện hoặc chỉ trích xu hướng xa hoa và tôn kính của một số hồng y và viên chức Vatican.
Ngài cho thấy một cách tiếp cận khác, một số người nghĩ như thế là cắt đứt nối kết với Đức Phanxicô. Vài tuần gần đây ngài cho thấy họ đã nhầm.
Đầu tháng này, Đức Lêô đã tiếp một nhóm giám mục Hoa Kỳ tại Vatican. Các giám mục cho biết đã nhận hàng chục thư của người nhập cư đến Hoa Kỳ, họ mô tả các cuộc đột kích vào cộng đồng của họ và nỗi sợ bị trục xuất theo chính sách cứng rắn của Tổng thống Donald Trump.
Giám mục Mark Seitz của giáo phận El Paso, Texas nói với hãng tin Reuters: “Đức Lêô mong muốn các Giám mục Hoa Kỳ lên tiếng mạnh mẽ về vấn đề này. Việc chúng ta tiếp tục lên tiếng có ý nghĩa rất lớn.”
Ba ngày trước khi ngài gặp nhóm giám mục Hoa Kỳ, ngài đã phát biểu về vấn đề di cư trong một thánh lễ có hơn 10.000 người tham dự tại Quảng trường Thánh Phêrô: “Trong các cộng đồng Kitô giáo lâu đời, như các cộng đồng ở phương Tây, sự xuất hiện của nhiều anh chị em từ Nam bán cầu nên được cho là một cơ hội”, phát biểu của ngài trái ngược hoàn toàn với tuyên bố của Tổng thống Trump
Hồng y Robert Sarah là người thẳng thắn chỉ trích Đức Phanxicô. Ảnh: Hannah McKay/Reuters
Vài ngày trước đó, ngài nói với các phóng viên: “Một người nói rằng: Tôi phản đối phá thai, nhưng tôi không đồng ý với cách đối xử vô nhân đạo với người nhập cư Hoa Kỳ, tôi không biết như thế có phải là ủng hộ sự sống hay không.”
Ngài ủng hộ quan điểm của Đức Phanxicô về khủng hoảng khí hậu, phát biểu tại một hội nghị rằng một số nhà lãnh đạo thế giới đã chọn cách “chế giễu những dấu hiệu rõ ràng của biến đổi khí hậu, chế giễu những người nói về sự nóng lên toàn cầu và thậm chí đổ lỗi cho người nghèo về chính điều ảnh hưởng đến họ nhiều nhất”.
Trong Tông huấn đầu tiên Dilexi te của ngài về “tình yêu dành cho người nghèo”, đã được Đức Phanxicô đưa ra trước khi ngài qua đời, tín hữu kitô không được lơ là cảnh giác khi nói đến nghèo đói, phải tiếp tục lên án ‘chế độ độc tài của một nền kinh tế giết người’.
Với những lời chỉ trích mạnh mẽ của Đức Phanxicô về bất bình đẳng, văn kiện viết: “Trong một thế giới mà người nghèo ngày càng đông, một cách nghịch lý chúng ta thấy sự phát triển của một tầng lớp tinh hoa giàu có, sống trong bong bóng tiện nghi và xa hoa, gần như ở một thế giới khác so với người dân thường. Điều này có nghĩa là vẫn còn tồn tại một văn hóa – đôi khi được ngụy trang khéo léo – làm cho người khác sợ hãi mà không hề hay biết, và thờ ơ chấp nhận hàng triệu người chết đói hoặc sống sót trong những điều kiện không phù hợp với con người.”
Ngày thứ năm khi tham dự lễ kỷ niệm Ngày Lương thực Thế giới tại Rôma, Đức Lêô lên án việc sử dụng nạn đói như một vũ khí chiến tranh Ảnh: Alessandra Tarantino/AP
Tuần trước, ngài lên án việc dùng nạn đói như một vũ khí chiến tranh, nhưng ngài không nêu tên bất kỳ cuộc xung đột hay quốc gia cụ thể nào. Ngài phân biệt tại một Hội nghị của Liên Hiệp Quốc: “Nạn đói toàn cầu là dấu hiệu rõ ràng của sự vô cảm đang lan tràn, của một nền kinh tế vô hồn… và của một hệ thống phân phối tài nguyên bất công và không bền vững.”
Theo tác giả Christopher Lam, phóng viên Vatican của hãng tin CNN: “Những can thiệp cho thấy triều của Đức Lêô đã thực sự bắt đầu. Dù có tính cách dè dặt hơn Đức Phanxicô, nhưng Đức Lêô thể hiện một cá tính quyết đoán, ngài cho thấy ngài đang nối tiếp sự lãnh đạo của người tiền nhiệm trong các vấn đề then chốt.”
“Đức Lêô đang phải đối diện với những lời chỉ trích từ cùng một nhóm bảo thủ như Đức Phanxicô.”
Một số nhà bình luận bảo thủ gọi Đức Lêô là “giáo hoàng thức tỉnh”. Theo blog Công giáo bảo thủ Rorate Caeli, ngài nên “trở lại im lặng như trước đây”.
Donald Trump gặp Đức Phanxicô năm 2017. Phát biểu của Đức Lêo về vấn đề di cư hoàn toàn trái ngược với những gì Tổng thống Trump đưa ra. Ảnh: AFP/Getty Images
Tác giả Christopher White nói với tờ Guardian: “Có một số người Công giáo bảo thủ Mỹ hy vọng sẽ thấy Tân Giáo hoàng điều chỉnh hướng đi, nhiều người trong số họ thuộc nhóm thiên về Maga: Một giáo hoàng người Mỹ nhưng hoài nghi, chỉ trích chủ nghĩa tư bản thị trường tự do không kiểm soát sẽ làm họ thất vọng. Đức Phanxicô thường bị giới bảo thủ ở Mỹ bác bỏ, họ cho rằng ngài không hiểu đất nước họ. Họ không dễ dàng bác bỏ Đức Lêo như vậy.”
Ông giải thích: “Về tính khí, ngài không phải là người thích gây gổ. Nhưng tôi nghĩ ngài ý thức trách nhiệm trên vai ngài là phải dùng “loa phóng thanh” để lên tiếng thay cho người không có tiếng nói. Bản năng của ngài là xây dựng cầu nối. Nhưng ngài nghĩ chúng ta không thể làm điều này nếu phải hy sinh sự chính trực của mình và một số lý do đòi hỏi chúng ta phải lên tiếng.”
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Điều gì có thể làm một Giáo hoàng khóc?
Nhà báo Elise Ann Allen: “Đức Lêô XIV không đi tìm ánh sáng”
Họ không dễ dàng loại Đức Lêô: Ngài đã làm cho phe bảo thủ bối rối như thế nào
