Sau 10 năm kiên nhẫn, Đức Phanxicô có quyền ít kiên nhẫn hơn

130

Đức Phanxicô cầm gậy mục vụ trong thánh lễ chúa nhật Lời Chúa ở Đền thờ Thánh Phêrô ngày 22 tháng 1. (CNS/Vatican Media)

ncroline.org, Michael Sean Winters, 2023-01-28

Có phải mặt đất bên dưới Vatican đang chuyển động không? Cái chết của giáo hoàng danh dự Bênêđictô XVI, sự xấu xa của những người chỉ trích Đức Phanxicô như tổng giám mục Georg Gänswein và cố hồng George Pell, thông báo Thượng Hội đồng Giám mục tháng 10 sẽ bắt đầu bằng buổi cầu nguyện đại kết, theo sau là ba ngày tĩnh tâm do linh mục dòng Đa Minh Timothy Radcliffe, kỷ niệm 10 năm Đức Phanxicô được bầu chọn sắp tới, tất cả như cho chúng ta thấy triều giáo hoàng này đang bước qua một giai đoạn mới.

Trong một cuộc phỏng vấn với hãng thông tấn AP, cuộc phỏng vấn đầu tiên sau khi Đức Bênêđictô qua đời, Đức Phanxicô cho biết mỗi khi ngài có nghi ngờ gì, ngài thường đến tu viện để xin lời khuyên của Đức Bênêđictô XVI: “Với tôi, ngài là sự an toàn. Tôi đã mất một người bạn đồng hành tốt.”

Đức Phanxicô giải quyết những lời chỉ trích

“Bạn muốn họ không chỉ trích để được yên. Nhưng tôi thích họ làm như vậy hơn, vì như thế có nghĩa là có tự do ngôn luận.” Ngài tiếp tục: “Nếu không, sẽ có một loại độc tài xa cách, như tôi thường nói, nơi hoàng đế ở đó và không ai có thể nói với ông bất cứ điều gì. Không, cứ để họ nói vì… chỉ trích giúp bạn phát triển và cải thiện mọi thứ.”

Còn với cố hồng y Pell, ngài nói: “Dù người ta nói hồng y chỉ trích tôi, đó là điều tốt, ngài có quyền. Chỉ trích là một quyền của con người. Ngài là người xuất chúng. Ngài thiên tài.”

Chắc chắn Đức Phanxicô rất độ lượng khi đánh giá hồng y Pell, người đã tấn công ngài cách hèn nhát, ẩn danh, hạ thấp đánh giá mình nơi hầu hết mọi người. Hai điều rõ ràng. Đầu tiên, ngài không sợ bị ám ảnh bởi hồn ma của người tiền nhiệm hay của cố hồng y Úc. Thứ hai, những lời chỉ trích khó chịu từ Gänswein và Pell đã làm cho uy tín của những người bảo thủ trong Giáo triều bị giảm so với trước đây.

Khi chúng ta chờ các bổ nhiệm vào các vị trí quan trọng như một bộ trưởng mới cho bộ Giáo lý Đức tin và bộ Giám mục, những người bảo thủ có thể gây ảnh hưởng đến giáo hoàng theo hướng ôn hòa, có thể thấy ngài ít sẵn sàng nghe đến  quan tâm của họ. Rốt cuộc, ngài đã kiên nhẫn trong 10 năm dài. Sự kiên nhẫn này mang lại cho ngài điều gì? Chắc chắn không phải lòng trung thành.

Giáo hoàng Phanxicô là mục tử kiên nhẫn

Như tôi đã lưu ý ngày tự sắc Traditionis custodes ban hành: “Giáo hoàng Phanxicô là một mục tử kiên nhẫn. Cho đến khi ngài không còn như vậy.”

Thông báo liên quan đến cuộc tĩnh tâm trước thượng hội đồng tháng 10 mở ra một cơ hội cho thấy sự thiếu kiên nhẫn ngày càng tăng của Đức Phanxicô. Linh mục Radcliffe lãnh đạo Dòng Đa Minh từ năm 1992 đến năm 2001 và từ lâu ngài được xem, như cố hồng y Carlo Maria Martini của Milan, là tiếng nói tự do đơn độc trong triều giáo hoàng lâu dài của Đức Gioan-Phaolô II. Tuần này, tờ báo bảo thủ National Catholic Register của EWTN đã gọi quan điểm của ngài là “không chính thống”. Họ cũng có xu hướng nghĩ Đức Phanxicô cũng không chính thống!

Linh mục dòng Đa Minh Timothy Radcliffe (CNS/Philippe Vaillancourt)

Việc nhờ đến linh mục Radcliffe có ý nghĩa vì nhiều lý do. Ngài đã nói rất hay về tính đồng nghị và tầm quan trọng của việc lắng nghe. Là người Anh, ngài được hồng y Mario Grech, người đứng đầu văn phòng thượng hội đồng ở Rôma biết đến. Một khóa tĩnh tâm chủ yếu không phải về thần học nhưng về thiêng liêng, và khảo luận của ngài về việc chống căn bệnh ung thư cho thấy ngài là một giáo sĩ có cái nhìn sâu sắc về thiêng liêng.

Giáo hoàng, người biết các đối thủ của mình có vị trí áp đảo trong khối nói tiếng Anh, có thể chọn một người Ý hoặc người gốc Tây Ban Nha có chiều sâu tâm linh tương đương, một người mà các biên tập viên của hãng tin EWTN không biết, sẽ không nổi giận. Nhưng ngài đã chọn linh mục Radcliffe hoặc chấp thuận lựa chọn Radcliffe của hồng y Grech. Dù là hướng nào, nếu giáo hoàng có khơi gợi những sự phản đối, ngài cũng không nao núng.

Những lời chỉ trích của cánh bảo thủ về giáo hoàng ngày càng rỗng tuếch. Khi tổng giám mục Charles Chaput phàn nàn tiến trình thượng hội đồng “thiếu thận trọng và dễ bị thao túng” bạn không cần phải là một thông dịch viên lão luyện để dịch nhận xét đó thành “Không ai lắng nghe tôi khi tôi tham dự thượng hội động.”

Lời phàn nàn thường được lặp đi lặp lại rằng giáo hoàng gieo rắc “hoang mang” – che giấu sự việc, những chỉ trích không nói đến thay đổi giáo lý mà họ có thể đưa ra là nguồn gốc của sự hoang mang, ngoại trừ một chú thích trong bài hậu tông huấn Amoris Laetitia. Ở chú thích 351, Đức Phanxicô nói, những người đã ly dị và tái hôn mà không bị hủy hôn có thể được lãnh nhận lại các bí tích.

Không có gì trong 10 năm đầu tiên của ngài cho thấy ngài sẽ cố gắng thay đổi triệt để bất kỳ giáo huấn nào của Giáo hội, nhưng ngài có thể tích cực hơn trong việc thay đổi quan điểm của việc dạy học thuyết trong Giáo hội. 

Ngay khi Tông huấn Niềm vui Tình yêu, Amoris Laetitia công bố, hồng y Donald Wuerl đã có một phân tích kỹ lưỡng và khéo léo. Nếu ai đó vẫn còn bối rối sau khi nghe bài nói chuyện của hồng y Wuerl, thì họ cố ý bối rối.

Có vẻ như sau 10 năm kiên nhẫn, bây giờ giáo hoàng có quyền ít kiên nhẫn hơn. Sự kiên nhẫn đã không làm cho hồng y Pell đứng về phía giáo hoàng. Cũng không với tổng giám mục Gänswein. Những lời chỉ trích của hai vị này đại diện cho một nhóm bảo thủ có tổ chức, có tiếng nói và được tài trợ tốt trong Giáo hội.

Họ có thể trở nên ồn ào hơn khi tầm ảnh hưởng của họ suy yếu và những chiến binh của họ đã chết. Họ không có khả năng chận lại, cũng không có khả năng làm dừng lại những cải cách mà Đức Phanxicô đang mời gọi thông qua tiến trình đồng nghị đang diễn ra trên khắp thế giới.

Đức Phanxicô vừa an táng người tiền nhiệm của mình, ngài biết  thời gian đang thúc giục. Ngài có thể còn ba, bốn hoặc năm năm nữa làm giáo hoàng. Không có gì trong 10 năm đầu tiên của ngài cho thấy ngài sẽ cố gắng thay đổi triệt để bất kỳ giáo huấn nào của Giáo hội, nhưng ngài có thể tích cực hơn trong việc thay đổi quan điểm của việc dạy học thuyết trong Giáo hội.

Như ngài đã nói trong cuộc phỏng vấn với hãng tin AP sau khi thảo luận về tội trong bối cảnh đồng tính: “Thiếu bác ái với nhau cũng là một tội”. Đó là cuộc Cách mạng của Đức Phanxicô trong chín từ, một lời nhắc nhở trái tim đang đập của đức tin công giáo là bác ái. Chính vì thế mà điều này lại gây hoang mang nơi nhiều người, cho thấy về họ hơn là về Đức Phanxicô.

Về chủ đề trọng tâm này của triều giáo hoàng của ngài, chúng ta đừng ngạc nhiên nếu giáo hoàng đã ngoài tám mươi này sẽ nhấn ga trong những năm sắp tới.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Bài đọc thêm: Hồng y Porras: “Họ đang tìm một tân giáo hoàng sẽ đảo ngược cải cách của Đức Phanxicô”