lavie.fr, Marie Bail, 2026-11-13
Từ ngày 8 đến 11 tháng 11 năm 2026, Đức Lêô đã đến Argentina, chuyến đi đầu tiên của ngài đến đây kể từ chuyến đi cuối cùng của Đức Gioan-Phaolô II năm 1987. Chuyến đi được đánh dấu bằng sự tập trung của ngài vào công bằng xã hội. Bà Marie Bail phỏng vấn nhà xã hội học Argentina Sol Prieto.
Đức Lêô tại Luján, Argentina, ngày 11 tháng 11 năm 2026 • REUTERS / MARTIN COSSARINI
Trong bốn ngày, Đức Lêô đã thu hút đám đông khổng lồ ở ba thành phố trên khắp đất nước. Trong các thánh lễ lớn và các cuộc gặp thân mật, ngài đặc biệt chú ý đến những người bị thiệt thòi nhất và đến thế giới lao động.
Sol Prieto là nhà xã hội học, điều phối viên Chương trình Xã hội, Văn hóa và Tôn giáo tại CEIL-Conicet (Trung tâm Nghiên cứu và Học tập về Lao động thuộc Hội đồng Nghiên cứu Khoa học và Kỹ thuật Quốc gia). Bà suy ngẫm về các thông điệp của chuyến đi này trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế dưới chính phủ của Tổng thống Javier Milei.
Hơn 2,5 triệu giáo dân dự thánh lễ tại Đài tưởng niệm Tây Ban Nha ở Buenos Aires, cùng số lượng đó tại đền thờ Đức Mẹ ở Luján, và gần 700.000 người ở Córdoba. Liệu có thể dự đoán được những đám đông lớn như vậy không?
Nhà xã hội học Sol Prieto. Điều đáng nhớ là các sự kiện phổ biến, bao gồm cả các sự kiện tôn giáo, dễ dàng thu hút đám đông trong nhiều ngày. Điều này phổ biến ở Argentina và Châu Mỹ La-tinh nói chung, phản ánh bản sắc văn hóa của Argentina, vì thế gần 6 triệu người đã xuống đường ở Buenos Aires sau chiến thắng của Argentina tại World Cup FIFA 2022.
Công giáo Argentina cũng không ngoại lệ; đó là trào lưu thể hiện bản thân trong không gian công cộng. Hàng năm cuộc hành hương Đức Mẹ Luján thường thu hút hơn 2 triệu người. Chuyến đi của Đức Lêô phù hợp với truyền thống này, tương tự như các chuyến đi trước đây của Đức Gioan-Phaolô II năm 1982 và 1987.
Trào lưu nào của Công giáo đã được quan sát thấy trong các sự kiện này?
Tất cả! Đó là cuộc gặp của toàn bộ bức tranh Công giáo Argentina. Với các tù nhân và người khuyết tật, chúng ta đã thấy tinh thần bác ái của người công giáo rất được Đức Phanxicô trân trọng. Trong thánh lễ gia đình, tôi thấy các thành viên của tầng lớp trung lưu và xã hội thượng lưu của Buenos Aires, các vùng ngoại ô phía bắc, nơi Công giáo vẫn là dấu ấn của bản sắc giai cấp.
Các nhóm giáo xứ, các phó tế và gia đình của họ, những người trẻ từ khắp đất nước, và vô số các dòng tu đại diện cho mọi quan điểm cũng có mặt. Công giáo bình dân phát triển mạnh ở Luján, thành trì của thần học giải phóng, thần học của nhân dân – thần học của Đức Phanxicô.
Trong chuyến đi của Đức Lêô đến Palacio Libertad, chúng ta đã khám phá một Giáo hội Argentina tham gia vào lãnh vực công cộng, thẳng thắn lên tiếng về các vấn đề chính trị và xã hội. Đức Phanxicô chưa bao giờ về Argentina trong suốt thời gian ngài tại chức để tránh “grieta”, sự phân cực chính trị của đất nước. Ông phân tích lập trường của Giáo hoàng Lêô về vấn đề này như thế nào?
Đức Phanxicô không muốn bị mắc kẹt trong cái bẫy lợi dụng hình ảnh của ngài. Khi được bầu làm Giáo hoàng, cả cánh hữu và phe Peronist (phong trào dân túy vì công bằng xã hội do cựu Tổng thống Juan Perón và vợ ông, Eva Perón, thành lập) đều xem ngài là người của họ.
Sự phân cực của xã hội được thấy trong ngài: một phần ba số người được khảo sát thờ ơ với thông điệp của ngài, một phần ba đánh giá cao và một phần ba còn lại cho rằng chúng quá mang tính chính trị. Đức Lêô có lợi thế: ngài không phải là người Argentina. Vì thế ngài có thể tự do nêu lên những câu hỏi hiện hữu trong học thuyết xã hội mà không bị diễn giải qua lăng kính chính trị của đất nước.
Trong cuộc gặp tại Đại học Công giáo Argentina, Đức Lêô đã nói rất mạnh mẽ về việc kinh tế phải phục vụ cá nhân, chứ không phải ngược lại. Bài phát biểu này đã được đón nhận như thế nào?
Tất cả những gì ngài nói đều đã được các giám mục của chúng tôi nhắc lại. Trước chuyến đi, tôi đã phân tích các văn kiện do Hội đồng Giám mục ban hành, rất phù hợp với quan điểm của Giáo Hoàng. Hầu hết các thư mục vụ và báo cáo liên quan đến đời sống chính trị đều chỉ trích chính phủ của Tổng thống Milei, lên án các biện pháp cực kỳ tự do của họ liên quan đến luật đất đai, luật cơ bản và luật lao động.
Bài phát biểu của Đức Lêô truyền tải ý tưởng lao động phải được tôn trọng và đáp ứng các nhu cầu cơ bản của con người. Đây là giáo lý xã hội của Giáo Hội, khẳng định những yêu cầu đã được lên tiếng mạnh mẽ kể từ khi Tổng thống Milei lên nắm quyền.
Tuyên bố này của ngài lan truyền rộng rãi vì đất nước đang trải qua một cuộc khủng hoảng kinh tế. Người về hưu phải lựa chọn giữa thức ăn và thuốc men, các gia đình phải vay nợ để trang trải cuộc sống, và người dân chứng kiến mức độ vỡ nợ kỷ lục.
Đức Lêô đã để lại thông điệp gì cho xã hội Argentina?
Trước hết, ngài khẳng định lại nhân tính của những người bị gạt ra ngoài lề xã hội: người di cư, tù nhân và người khuyết tật. Những người bị các chính sách và lời lẽ của các giới chính trị cao nhất coi thường. Không ai có thể giả vờ không nghe thấy; thông điệp này rất rõ ràng. Điều này chắc chắn đã làm cho Tổng thống Milei không hài lòng, dù tôi không nghĩ đó là một cuộc tấn công trực tiếp của Đức Lêô.
Hơn nữa, tôi nghĩ chuyến đi này sẽ đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong cuộc đời của nhiều người, đặc biệt là giới trẻ. Tôi thấy họ tự tổ chức đi xe buýt từ những vùng xa xôi nhất ở phía bắc đất nước.
Trong buổi canh thức ở Buenos Aires, họ xúc động trước những lời của Đức Lêô, ngài thấu hiểu sự đa dạng của người công giáo trẻ Argentina trước mặt ngài. Ngài nói với họ về cơ hội thứ hai, khẳng định lại lòng thương xót và “không ai sa ngã đến mức Chúa Kitô không thể nâng họ dậy” Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu lời này khơi dậy nhiều ơn gọi.
Mối quan hệ giữa hàng giám mục Argentina và chính phủ có thể phát triển như thế nào? Chúng ta có thể mong chờ những thay đổi nào sau chuyến đi của Đức Lêô không?
Đã có một số hợp tác giữa hai thể chế trong việc tổ chức chuyến tông du này, nhưng tôi nghĩ căng thẳng sẽ vẫn tồn tại chừng nào chính phủ còn duy trì lập trường chính trị hiện tại. Hội đồng Giám mục sẽ không im lặng trước các biện pháp bãi bỏ quy định cực đoan do chính phủ thực hiện. Và Tổng thống Milei sẽ không từ bỏ các nguyên tắc của ông vì ông tin tưởng sâu sắc đây là cách đất nước phải được cai trị. Tuy nhiên, tôi không mong đợi một sự đổ vỡ về mặt thể chế.
Tại Córdoba, Đức Lêô đã gặp các gia đình của những người mất tích trong thời độc tài quân sự (1976-1983). Ông hiểu cử chỉ này như thế nào?
Đức Lêô XIV đã đến thăm La Perla, trung tâm giam giữ và tra tấn bí mật trước đây ở miền trung đất nước, nơi thi thể của những người mất tích vẫn đang được khai quật và các đội pháp y phân tích. Các gia đình vẫn tiếp tục đấu tranh để tìm nơi an táng người thân của họ để có thể chôn cất một cách tử tế. Bằng cách gặp gỡ họ, Đức Lêô cho thấy Giáo hội phải luôn đứng về phía các nạn nhân. Đó là cử chỉ rất quan trọng và không nhỏ trong xã hội Argentina.
Hơn nữa, ngài nhắc đến Giám mục Enrique Angelelli như một biểu tượng cho những gì Giáo hội đại diện ở đất nước Argentina. Được Đức Phanxicô phong chân phước, Giám mục là một trong những giám mục phản đối chế độ độc tài và được báo cáo là mất tích. Được trích dẫn trong thông điệp Magnifica humanitas của Đức Lêô XIV, ngài nhắc chúng tôi quyết tâm không lay chuyển của Giáo hội trong việc đứng về phía những người yếu thế nhất, nghèo khổ nhất và bị lãng quên.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Tại Peru, những lời lẽ mạnh mẽ của Giáo hoàng Lêô về sự bổ sung cho nhau giữa nam và nữ
Đức Lêô: “Giới trẻ của Giáo hoàng đang ở đâu? Các con nói mạnh lên!”
