“Đức Thánh Cha sẽ khơi dậy và thức tỉnh sâu sắc lương tâm người dân Argentina”
cath.ch, Guzma Carriquiry Lecour, chuyên gia về quan hệ giữa Tòa Thánh và Châu Mỹ La-tinh © Cyprien Viet – I.MEDIA, 2026-11-11
Từ 40 năm nay, chưa có Giáo hoàng nào đến thăm Argentina hay Uruguay, ngay cả Đức Phanxicô, ngài cũng không dành thì giờ để về thăm quê hương ngài. Phân tích của luật gia Uruguay Guzmán Carriquiry Lecour, nhân vật trọng tâm trong quan hệ giữa Tòa Thánh và Châu Mỹ La-tinh trong nhiều thập kỷ.
Luật gia Guzmán Carriquiry Lecour: Từ thời Đức Phaolô VI Luật gia Lecour đã là một trong những giáo dân đầu tiên nắm giữ vị trí có trách nhiệm trong Giáo triều La-mã, với tư cách là người đứng đầu văn phòng Hội đồng Giáo hoàng về Giáo dân. Sau khi giữ chức thư ký của Ủy ban Giáo hoàng về Châu Mỹ La-tinh từ năm 2011 đến năm 2019, ông là đại sứ Uruguay tại Tòa Thánh từ năm 2020 đến năm 2025. Ông chia sẻ quan điểm của ông về ý nghĩa chuyến đi của Đức Lêô với I.MEDIA.
Chuyến đi của Đức Lêô có phải là hình thức bù đắp sau nhiều thập kỷ chờ đợi không?
Đúng vậy, chúng ta có thể nói chuyến đi của ngài đã lấp đầy khoảng trống bí ẩn do sự vắng mặt của Giáo hoàng người Argentina và Châu Mỹ La-tinh đến thăm đất nước ngài. Đức Phanxicô thực sự yêu quê hương, yêu quốc gia và người dân của ngài. Việc ngài chưa về thăm Argentina vẫn là một điều bí ẩn.
Tôi thường hỏi ngài câu hỏi này. Ngài nói với tôi ngài rất muốn đi, nhưng ngài chờ có những điều kiện thích hợp. Nhưng không ai biết những “điều kiện thích hợp” đó là điều kiện nào. Tất cả các giả thuyết đều mang tính suy đoán. Vấn đề này vẫn còn là một bí ẩn, một mặt liên quan đến tính cách và tâm lý rất phức tạp của Đức Jorge Mario Bergoglio, mặt khác liên quan đến cuộc nói chuyện giữa cá nhân ngài với Chúa về vấn đề này. Nhưng chuyến đi Argentina lần này đã lấp đầy khoảng trống, một trống rỗng đã để lại dấu ấn trong lòng người dân Argentina.
Ngoài tranh cãi này, liệu chúng ta có đang chứng kiến sự đứt kết nối của người dân Argentina về mối quan hệ của họ với Công giáo không?
Đúng vậy, chính phủ đầu tiên của Perón vào những năm 1940 vốn rất ủng hộ Giáo hội Công giáo, 94% người Argentina tự cho mình là người Công giáo. Tỷ lệ này duy trì ổn định cho đến những năm 1960, trước khi giảm trong những thập kỷ tiếp theo. Các nghiên cứu vào những năm 2000 cho thấy 73% dân số tự nhận mình là người Công giáo. Ngày nay, tỷ lệ đó là 60%.
Do đó, số lượng người tự cho mình là người Công giáo đã giảm trong suốt triều Giáo hoàng Argentina. Tuy nhiên, Đức Phanxicô vẫn nhận được tình cảm và lòng tôn kính vô cùng lớn, đặc biệt là tầng lớp lao động ở Argentina. Nhưng mặt khác, tầng lớp trung lưu ở Buenos Aires, lại có sự phản kháng, có khi là thù nghịch với ngài. Một số cử chỉ hay lời nhận xét ngẫu hứng của ngài đã gây hiểu lầm. Ngài gặp phải phản kháng chính trị mạnh mẽ và phải đối diện với những chiến dịch chỉ trích đặc biệt gay gắt.
Bất chấp tất cả sự phức tạp này, liệu chúng ta có nên hy vọng lòng nhiệt tình lớn lao ở Argentina không?
Tôi chắc chắn sự chào đón dành cho Giáo hoàng Lêô sẽ vô cùng đặc biệt. Ở trung tâm Buenos Aires, cũng như ở Luján, sẽ có những đám đông khổng lồ người Argentina chào Giáo hoàng. Họ sẽ đông đến nỗi bất kỳ nỗ lực nào nhằm lợi dụng chuyến đi này cho mục đích chính trị sẽ bị nhấn chìm dưới sự huy động quần chúng to lớn này. Họ sẽ hoàn toàn bị áp đảo.
Ông có nghĩ điều này thực sự có thể chấm dứt sự suy giảm của Công giáo không?
Có, sẽ có hồi sinh. Tôi nghĩ Giáo hoàng sẽ kết nối lại với truyền thống Công giáo vĩ đại của người dân Argentina, với một thông điệp hoàn toàn tập trung vào sự hiện diện của Chúa. Đánh giá chuyến đi Argentina của Đức Lêô dựa trên mức độ phản đối, dù lớn hay nhỏ, mà ngài sẽ thể hiện với Tổng thống Milei là một cách hiểu hoàn toàn sai lầm về sự hiện diện của Giáo hoàng.
Về bản chất, Giáo hoàng sẽ nói với người dân Argentina: “Hãy ngẩng cao lên khỏi sự tầm thường. Hãy vượt lên trên nhỏ nhen trong các tranh luận, lối biện chứng của sự phân cực ngày càng trầm trọng. Hãy ngẩng cao đầu. Hãy tìm hiểu điều gì tạo nên sự thống nhất vĩ đại của nhân dân và quốc gia của quý vị.” Đức Thánh Cha sẽ khơi dậy và thức tỉnh lương tâm của người dân Argentina một cách sâu sắc.
Đất nước Uruguay của các bạn ít được biết đến trên trường quốc tế, nhưng lại đặc trưng bởi một hình thức thế tục khá giống với mô hình của Pháp, cũng như sự thờ ơ mạnh mẽ với tôn giáo và chủ nghĩa vô thần trong xã hội. Theo nghĩa này, liệu chúng ta có thể xem chuyến đi của Đức Lêô như một tiếp nối chuyến đi gần đây của ngài đến Pháp không?
Thật vậy, trong lịch sử Uruguay, cũng như ở Pháp, luôn có một khát vọng mạnh mẽ về sự tách biệt giữa Giáo hội và Nhà nước.
Vào đầu thế kỷ 20, Tổng thống José Batlle y Ordódez đã khởi xướng một quá trình thế tục hóa rất quyết liệt, mà ở một số khía cạnh thậm chí còn mang hình thức đàn áp Giáo hội Công giáo.
Ông đã làm mọi thứ để giam hãm Giáo hội trong các phòng thánh, không cho phép Giáo hội hiện diện trong đời sống công cộng. Mục tiêu là thiết lập một tách biệt hoàn toàn. Đặc biệt, đã có một chiến dịch có hệ thống để loại bỏ tất cả các dấu ấn Kitô giáo. Nhưng ngày nay, chính quyền thể hiện sự tôn trọng hơn nhiều với sự đa dạng về tín ngưỡng văn hóa và tôn giáo tồn tại trong xã hội. Thậm chí còn có đối thoại tốt đẹp giữa giám mục đoàn và chính quyền, với cả cánh trung hữu và cánh trung tả.
Hồng y Sturla, Tổng Giám mục Montevideo, luôn nói: “Tôi có một Giáo hội tự do, nghèo khó, xinh đẹp và nhỏ bé.” Và điều đó là sự thật: Giáo hội vẫn khá nhỏ. Người Uruguay tự nhận mình là người Công giáo hiện chỉ chiếm 35% dân số. Nhưng đó là một Giáo hội nhỏ bé, tạ ơn Chúa, rất đoàn kết và được các giám mục hỗ trợ rất tốt. Gần đây Hồng y Sturla điện thoại cho tôi, ngài nói ngài rất ngạc nhiên trước sự mong chờ và nhiệt tình cao độ xung quanh chuyến đi của Giáo hoàng.
“Đức Giáo hoàng đến để khẳng định và khuyến khích Giáo hội chúng tôi trở nên truyền giáo hơn. Chúng tôi đặt nhiều hy vọng vì ngài đến để khẳng định và khuyến khích Giáo hội chúng tôi trở nên truyền giáo hơn, và chủ nghĩa thế tục, với tư cách là một hệ tư tưởng quốc gia – cần phân biệt với chủ nghĩa thế tục tốt đẹp – không được cho là điều cố định vĩnh viễn. Chúng tôi cảm thấy chuyến đi của ngài có thể đánh thức khát vọng về tình yêu, sự thật, công lý và hạnh phúc vốn luôn hiện hữu trong trái tim con người, nhưng ở đất nước chúng tôi những điều này đã bị kiểm duyệt và đàn áp nặng nề, có thể châm ngòi cho một cuộc cách mạng tôn giáo nhỏ trong nước.”
Peru mang đến một bối cảnh khác, với lòng mộ đạo phổ biến trong dân chúng vẫn rất mạnh mẽ. Khi trở lại đất nước truyền giáo cũ của ngài, Đức Lêô có tìm thấy một dân số vẫn Công giáo như trước đây không?
Điểm nổi bật của chuyến đi, trên thực tế, chắc chắn sẽ là Peru. Ngài sẽ đến Peru với tư cách là Giáo hoàng, nhưng cũng là người anh em được người dân Peru đón nhận. Đây sẽ là lễ hội đức tin tuyệt vời giữa ngài và người dân. Toàn thể quốc gia sẽ hiện diện.
Tỷ lệ người Công giáo Peru vẫn tương đối cao: khoảng 70%. Tại Chiclayo, tỷ lệ này còn lên đến 90%. Đây cũng là nơi hình thức Kitô giáo truyền thống vẫn còn tồn tại. Vì thế thánh lễ ở Chiclayo sẽ quy tụ tất cả người dân thành phố.
Điều quan trọng cần nhấn mạnh là người Châu Mỹ La-tinh luôn chào đón người kế vị Thánh Phêrô với tình cảm và lòng tôn kính sâu sắc. Nhưng lần này, chuyến đi của Đức Lêô sẽ khơi dậy lòng biết ơn và xúc động mạnh mẽ trong lòng người dân, vì ngài đi sau khi mổ. Chính tôi cũng rất ngạc nhiên khi chuyến đi được chính thức xác nhận. Hình ảnh một Giáo Hoàng khao khát được ôm ấp giáo dân trong tình yêu Chúa Kitô đến nỗi ngài đẩy nhanh quá trình hồi phục để chạm đến trái tim người dân một cách sâu sắc.
Là Giáo hoàng sinh ở Chicago, chuyến đi này đến Châu Mỹ La-tinh sẽ được theo dõi ở Hoa Kỳ, có phải cũng là một thông điệp về sự thống nhất của châu Mỹ không?
Tôi không nghĩ ngài sẽ nói trực tiếp về mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Châu Mỹ La-tinh, điều mà ngài có thể đề cập trong chuyến đi Bắc Mỹ vào năm tới, tôi hy vọng vậy.
Nhưng rõ ràng có những vấn đề xuyên suốt: tình hình người di cư, người Châu Mỹ La-tinh ở Hoa Kỳ, vấn đề buôn bán ma túy và nghiện, ngài sẽ nói về những vì sao này. Peru là nước sản xuất và xuất khẩu cocaine lớn thứ hai, sau Colombia. Hoa Kỳ là nước tiêu thụ ma túy lớn nhất. Xã hội chúng ta đang bị tha hóa, với bạo lực do ma túy gây ra. Vì thế tất cả chủ đề này đều xuyên suốt.
Hơn nữa, về mặt cá nhân, ngài là công dân Mỹ thực sự; ngài đã bỏ phiếu trong cuộc bầu cử gần đây. Theo tôi, ngài là hiện thân của trực giác tiên tri, đầy ơn phước của Thánh Gioan Phaolô II, khi ngài nói: “Bức tường ngăn cách giữa Đông và Tây đã sụp đổ, nhưng giờ chúng ta phải phá bỏ bức tường ngăn cách giữa Bắc và Nam.”
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Đức Lêô là “người Peru giữa những người Peru”
Đức Lêô: Những lý do của lòng nhiệt thành
“Đức Thánh Cha sẽ khơi dậy và thức tỉnh sâu sắc lương tâm người dân Argentina”
