Đức Lêô: Những lý do của lòng nhiệt thành
https://www.lanacion.com, Carlos Pagni, 2026-11-10
Những đặc điểm của Đức Lêô: Kiềm chế trong bất an; suy tư của Đức Lêô, các thông điệp chính của ngài, cẩn thận dùng ngôn từ, chủ nghĩa đa nguyên chính trị. Đức Lêô – TOMAS CUESTA – AFP
Đức Lêô có mặt ở nhiều nơi. Các lý do đằng sau sự nhiệt thành này là gì? Ngày thứ hai, theo ước tính của chính phủ đã có hơn 2.000.000 người tập trung ở Đại lộ Libertador để dự thánh lễ ngài cử hành tại Đài tưởng niệm Tây Ban Nha ở Palermo. Đây là đám đông chưa từng có ở thành phố Buenos Aires, họ đến từ khắp cả nước và cả những nước láng giềng. Điều gì đã làm cho người dân đến đông như vậy?
Hiện tượng này càng nổi bật hơn khi xét đến các đặc điểm của Đức Lêô. Ngài là người cực kỳ điềm tĩnh, thận trọng và có nhận thức phi thường về vai trò thể chế của ngài. Ngài ngược với người mị dân, người đòi hỏi sự sùng bái cá nhân. Một trong nhiều khía cạnh của chuyến đi này là tò mò, trong một thế giới mà cái tôi của các nhà lãnh đạo chiếm ưu thế, và Robert Prevost đã xóa mờ ngài để lòng tôn kính Đức Lêô XIV được nổi bật.
Một khía cạnh đặc biệt khác của ngài là sự nghiêm khắc của ngài. Việc ngài thực hiện chuyến đi này rất đáng chú ý. Kỷ luật trong cách ngài hành xử thật đáng nể, xét đến tính chất đòi hỏi cao của chuyến đi và các cuộc gặp đã làm ngài không có thì giờ rảnh rỗi sau khi mổ phổi hai tuần trước. Argentina đang chứng kiến một nhân vật đặc biệt, cực kỳ kín đáo và nghịch lý thay lại rất thu hút. Tuy nhiên, lý do cho sự huy động quần chúng không nằm ở sự mô tả về ngài.
Chúng ta đang chứng kiến một sự kiện quan trọng về sức sống tôn giáo. Đây là thời điểm mà các bài diễn văn, các phân tích xã hội báo động về sự suy giảm hoạt động tôn giáo, đặc biệt là Công giáo. Tuy nhiên, sức sống của Công giáo vẫn thấy rõ qua việc huy động ở Argentina qua chuyến đi của một nhà lãnh đạo tôn giáo, trong khi truyền tải thông điệp xã hội và chính trị, lại có mục tiêu truyền giáo và tâm linh.
Đám đông chờ Đức Lêô ở Palermo để dự thánh lễ đầu tiên của ngài ở Argentina. Ngài đến Đài tưởng niệm Tây Ban Nha (Fabián Marelli)
Sự huy động này không chỉ đơn thuần là do một phong trào tâm linh hay tôn giáo. Cuộc khảo sát của Nhóm Mide, do Gonzalo de Janín dẫn đầu, đã tìm hiểu cảm xúc của người dân Argentina. 44% số người được khảo sát vào tháng 10 cho biết họ cảm thấy không chắc chắn, đau khổ hoặc buồn bã. Tiếp theo là sự tức giận và oán giận (18%), hy vọng (18%), tự tin (11%) và sợ hãi (5%). Một nghiên cứu tương tự, do Hugo Haime thực hiện, đã đặt ra cùng một câu hỏi và thu được kết quả có phần bi quan hơn: 40% cảm thấy buồn bã và chán nản, tiếp theo là các cảm xúc như tức giận (39%) và hy vọng (15%).
Khảo sát: Tình trạng cảm xúc của người dân Argentina
Có một cảm giác bất an tái hiện, hoặc âm thầm duy trì, cảm giác u ám tương tự đã bao trùm đất nước sau đại dịch, và điều này, ở một mức độ nào đó, giải thích sự lên nắm quyền của hiện tượng bất thường mang tên Javier Milei. Có khả năng nhiều người, đối diện với nỗi đau khổ và tuyệt vọng, họ tìm an ủi trong tôn giáo. Một Argentina bị mất kết nối giữa người đại diện và người được đại diện lặp đi lặp lại, người dân tìm thấy ở nhà lãnh đạo tinh thần Công giáo, người kết nối với truyền thống lâu đời của đất nước, một lối thoát để ra khỏi trạng thái trầm cảm này. Vì thế Đức Lêô không chỉ nói về tinh thần tôn giáo đang thúc đẩy xã hội, ngài còn nói về trạng thái bất an đang huy động nhiều người tập hợp lại vì lý do cảm xúc.
Nhận thức về tâm trạng của người dân
Đây không phải là lý do duy nhất làm cho thông điệp của Đức Lêô cuốn hút. Chúng ta phải nhớ ý nghĩa của danh hiệu ngài chọn sau khi được bầu làm Giáo hoàng trong mật nghị. Danh hiệu của Giáo hoàng Lêô XIII, năm 1891 ngài đã xuất bản Thông điệp Tân sự Rerum novarum, một tác phẩm đột phá trong lịch sử tư tưởng xã hội của Giáo hội, nhằm mục đích thiết lập một lập trường trước biến động xã hội xảy ra vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 trong bối cảnh Cách mạng Công nghiệp. Thông điệp này là nền tảng của toàn bộ khuôn khổ khái niệm của Giáo hội, được phát triển thông qua nhiều tuyên bố khác nhau của các giáo hoàng.
Tư duy này, với những ai muốn nhìn nhận nó từ góc độ thế tục, phù hợp với tư tưởng xã hội Kitô giáo, gắn liền với nền dân chủ Kitô giáo. Theo cùng logic này, ở Argentina, thông điệp kết nối với những cảm xúc của chủ nghĩa Peron, có khái niệm trung tâm là khát vọng về một chủ nghĩa tư bản nhân văn dựa trên quyền riêng tư là quyền chính đáng nhưng không phải là tuyệt đối. Việc Đức Lêô lấy danh hiệu Lêô, ngài muốn truyền tải nhân cách của ngài với tư cách là Giáo hoàng sẽ được định hình bởi những ý tưởng này.
Có khả năng sự huy động này được thúc đẩy bởi những khái niệm này. Những ý tưởng đang thiếu người phát ngôn. Không phải vì thiếu các chính trị gia đồng cảm với chúng, mà vì chính những nhân vật này, đặc biệt là trong giới lãnh đạo Peronist, đang sa lầy trong một cuộc khủng hoảng đổi mới làm cho họ không có tiếng nói khi bình luận về một số khía cạnh của chính quyền Milei. Trong bối cảnh này, Đức Lêô nổi lên như một nhân vật có được tầm ảnh hưởng mà các nhân vật khác ở Argentina thiếu, biến ngài thành phương tiện truyền tải những khái niệm, những giá trị này.
Trong số các thông điệp chính Đức Lêô đưa ra kể từ khi ngài đến Argentina ngày chúa nhật, tài khoản chính thức của ngài trên Twitter chọn bốn thông điệp để nhấn mạnh. Thứ nhất là những thách thức của trí tuệ nhân tạo, về vấn đề này, chính ngài đã viết một thông điệp được ông Felipe González, lãnh đạo Đảng Xã hội Tây Ban Nha, đánh giá là “tác phẩm hay nhất từng được viết về trí tuệ nhân tạo”. Trong đó, ông nêu lên mối đe dọa mà trí tuệ nhân tạo gây ra cho việc tổ chức xã hội. Ông đưa ra một ý tưởng rất rõ ràng: “Thuật toán không thể thay thế khả năng nhận thức của con người hay người lao động”.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Đức Lêô là “người Peru giữa những người Peru”
Đức Lêô: Những lý do của lòng nhiệt thành
“Đức Thánh Cha sẽ khơi dậy và thức tỉnh sâu sắc lương tâm người dân Argentina”
