Sáu điều chúng ta học được về Đức Lêô tại Pháp
Chỉ vài giờ sau khi Nvidia ra mắt sản phẩm ngày thứ hai, Đức Lêô đã gặp ông Jensen Huang trên máy bay của ngài. Chuyến đi cho thấy ngài là Giáo hoàng theo sát các sự kiện hiện tại và lên án phe cực hữu.
thelettersfromegleo.com, 2026-09-30
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Đức Lêô nói chuyện trong cuộc gặp “Nền tảng của châu Âu vì hòa bình và thống nhất” tại Trung tâm Hội nghị Robert Schuman ở Metz, Pháp ngày 28 tháng 9 năm 2026. Ông Macron đã mời các nhà lãnh đạo châu Âu đến Metz vào ngày cuối cùng trong chuyến đi 4 ngày của Giáo hoàng. (Remo Casilli / Reuters qua OSV News)
Từ Metz, tối thứ hai Đức Lêô đã về Rôma sau bốn ngày ở Pháp. Chuyến đi đã thu hút 800.000 người đến đại lộ Champs-Élysées, đưa ngài từ Điện Élysée đến hang đá Lộ Đức.
Các bài phát biểu của ngài tạo chú ý trên các trang báo. Nhưng thông tin tiết lộ nhất lại được tìm thấy bên lề, trong các câu trả lời ngẫu hứng trên máy bay, trong một câu tiếng Pháp được máy quay của Tổng thống Emmanuel Macron ghi lại.
Dưới đây là sáu điều chúng ta đã biết về ngài.
1. Ngài theo dõi các sự kiện hiện thời sự theo thời gian thực.
Sáng thứ hai, Nvidia công bố một nền tảng bảo mật AI mới, ông Jensen Huang, Giám đốc điều hành Nvidia đã dành một phần buổi sáng trên chương trình Squawk Box của CNBC để đưa tin.
Cùng tối hôm đó, Đức Lêô đứng ở lối đi trên máy bay Giáo hoàng, cầm micro trên tay, ngài trả lời một câu hỏi về trí tuệ nhân tạo.
Ngài trả lời câu hỏi của các nhà báo trên máy bay từ Metz về Rôma ngày 28 tháng 9 năm 2026. Vài giờ trước đó, Nvidia đã ra mắt nền tảng bảo mật AI của mình, mà sau này họ đã chỉ trích. (Alberto Pizzoli / Ảnh chụp chung qua AP)
“Điều thú vị hôm nay tôi đọc tin Giám đốc điều hành của Nvidia tuyên bố đã tìm ra cách tích hợp một số biện pháp bảo vệ AI,” Đức Lêô nói với các phóng viên. Ngài cho biết chính ông Huang là người nói rằng không nên có giới hạn hay quy định nào của chính phủ.
Các Giáo hoàng luôn theo sát các sự kiện thời sự
Mùa hè năm 2013, Đức Phanxicô đã đọc một bài báo Ý về những người di cư chết đuối ngoài khơi Lampedusa. Vài tuần sau, ngày 8 tháng 7, ngài đứng trên hòn đảo và tuyên bố thảm kịch này ám ảnh ngài “như cái gai đau đớn trong tim tôi.” Điều làm nên sự khác biệt của Đức Lêô là cách thức tiếp nhận thông tin của ngài. Rôma đi trước New York sáu giờ; Như vậy, một Giáo hoàng (vừa tròn 71 tuổi tháng này) phản ứng với lời tuyên bố của Thung lũng Silicon cùng ngày, kiểm tra iPhone giữa các sự kiện. Có vẻ như ngài nhận được thông tin theo cách tương tự như chúng ta, thông qua nguồn tin thuật toán nhanh chóng.
Chúng ta đã thấy hiện tượng tương tự vào tháng tư. Ngày 19 tháng 4, cha mẹ của 168 trẻ em thiệt mạng trong vụ tấn công trường học ở Minab, Iran đã công bố một bức thư gởi cho Giáo hoàng Lêô, bức thư này được truyền thông nhà nước Iran chuyển tiếp và lan truyền chủ yếu trên Twitter. Bốn ngày sau, trên chuyến từ châu Phi về. Ngài nói với các phóng viên: “Tôi vừa đọc một bức thư từ gia đình của những đứa trẻ thiệt mạng trong ngày đầu tiên của vụ tấn công.”
Theo tôi, ngài truy cập internet riêng, có lẽ thông qua tài khoản ẩn danh ngài dùng để theo dõi tin tức. Cần lưu ý Vatican chưa bao giờ xác nhận điều này. Tuy nhiên, một Giáo hoàng phát hiện ra bức thư của Press TV chỉ trong vài ngày và việc ra mắt sản phẩm của Nvidia chỉ trong vài giờ lại nhận được thông tin từ các nguồn khác ngoài cuộc họp báo buổi sáng. Nói cách khác, ngài theo sát thực tế hàng ngày. Ngài nhìn thế giới giống chúng ta, trên cùng loại màn hình và với cùng nhịp độ, và ngài phản ứng theo thời gian thực. Nếu Vatican công bố báo cáo chúa nhật về thời gian dùng iPhone, tôi cá rằng con số sẽ rất cao.
2. Dự án châu Âu là lịch sử gia đình của ngài
Đức Lêô chào đám đông từ xe giáo hoàng trên đại lộ Champs-Élysées, giữa người hành hương vẫy cờ Đức, Canada và Vatican, khi ngài đến dự Thánh lễ tại Quảng trường Concorde, Paris, ngày 26 tháng 9 năm 2026. (Gregorio Borgia / AP)
Kể từ sau sự tàn phá năm 1945, các giáo hoàng đã nỗ lực vì một châu Âu thống nhất, Đức Lêô đã trích dẫn quyết định năm 1964 của Đức Phaolô VI khi phong Thánh Biển Đức làm thánh bảo trợ của lục địa. Năm 1933, Đức Pius XII đã ủng hộ một liên bang châu khi ngài còn là Hồng y Pacelli, và năm 1957, ngài tuyên bố trước Đại hội châu Âu “việc xây dựng liên minh đang được tiến hành”. Ngài hy vọng các quốc gia châu Âu tầm trung, không quốc gia nào là siêu cường, có thể đoàn kết chống lại chế độ chuyên chế sau khi lần lượt bị chủ nghĩa phát xít và chủ nghĩa Quốc xã nghiền nát.
Tôi nghĩ Đức Lêô cũng nhận thấy điều tương tự trong thế giới ngày nay, nơi các cường quốc một lần nữa xem các quốc gia nhỏ bé như những quân cờ trên bàn cờ.
Trong chuyến đi này, tôi đã nói trên BBC News, nhiều người công giáo cảm thấy Đức Phanxicô đã dàng năng lượng của ngài cho các vùng ngoại vi, ngài “đã không làm đủ để hỗ trợ sự trỗi dậy của Công giáo ở châu Âu”. Sự lựa chọn này là hợp lý, vì Đức Phanxicô muốn đảm bảo Giáo hội có sự hiện diện mạnh mẽ ở một số khu vực nhất định của châu Âu. Thế giới mà ngài đã bỏ quên từ lâu. Tôi lập luận, Đức Phanxicô muốn cho thấy một Giáo hội năng động thực sự đang nổi lên.
Dưới mắt ngài, ngài đánh giá thấp tầm quan trọng cốt lõi của dự án châu Âu, lý do dường như mang tính cá nhân.
Trong một video Tổng thống Macron đăng tải từ Metz, Đức Lêô giải thích bằng tiếng Pháp: “Cha tôi đã ở Normandy trong Thế chiến thứ hai. Tôi lớn lên với lý tưởng Giải phóng và Thống nhất.” Louis Prévost, một cựu chiến binh hải quân Mỹ tham gia cuộc đổ bộ D-Day, đã nuôi dạy người con, mà ngày nay người con này nói về châu Âu với niềm tin của người thừa kế.
Chiều nay, tại Trung tâm Hội nghị Robert Schuman, Đức Lêô mô tả luật pháp quốc tế và chủ nghĩa đa phương là “liều thuốc giải độc tốt nhất cho khát vọng thống trị”, ngài kêu gọi những người trẻ châu Âu hãy đảm nhận “một châu Âu hòa giải, thống nhất và hùng mạnh” làm phương châm. Như tôi đã viết tuần này, tôi nghĩ điều này làm cho ngài trở thành nhà lãnh đạo của thế giới tự do.
3. Ngài tin tưởng dư luận hơn là số liệu thống kê
Ryan Burge, nhà khoa học chính trị có những biểu đồ đáng tin cậy đối với bất kỳ ai quan tâm đến tôn giáo ở Mỹ, đã viết số người tham dự thánh lễ đã giảm một nửa kể từ năm 1972, nguyên nhân đơn giản là do “đổi mới thế hệ”. Nhưng Đức Lêô lại thấy tình hình theo cách khác.
Vài ngày sau khi đắc cử, ngài chia sẻ câu chuyện với ông Lester Holt của đài NBC, về việc mọi người quay trở lại nhà thờ nhờ bầu chọn một giáo hoàng người Mỹ. Nước Pháp đã cung cấp cho ngài thêm các ví dụ khác. Các giám mục Pháp ghi nhận khoảng 13.200 người lớn được rửa tội và 8.200 thanh thiếu niên được rửa tội vào lễ Phục Sinh năm nay, tăng 20% so với năm 2025, và 80.000 thanh niên đã đến sân vận động Pháp để cầu nguyện với Đức Lêô.
Phải mất nhiều năm để tiến hành khảo sát và đo lường sự phát triển của một giáo xứ. Một điều gì đó đã âm ỉ trong Giáo hội Công giáo châu Âu từ lâu, Đức Lêô đã đến Pháp để chứng kiến hiện tượng này. Tôi cũng vậy.
4. Khả năng ngôn ngữ của ngài tiếp tục cải thiện
Đức Lêô đã đọc hầu hết các bài phát biểu của ngài ở Pháp bằng tiếng Pháp, minh chứng cho những nỗ lực của ngài. Mùa thu năm ngoái, có tin cho biết ngài tiếp tục dùng Duolingo sau một năm gián đoạn. Trên chuyến bay đến Paris, ngài nói với các phóng viên ngài đã luyện tập tiếng Pháp, ngài không còn dùng ứng dụng nữa.
Dù phương pháp của ngài là gì, một người thành thạo thêm một ngôn ngữ ở tuổi ngoài 70 quả là người có trí tuệ đáng nể. Ngài đã nói tiếng Tây Ban Nha, Ý và Bồ Đào Nha, ngoài tiếng Anh là tiếng mẹ đẻ, Giáo hội thật may mắn khi có một Giáo hoàng đa ngôn ngữ vào thời điểm mà sự hiểu biết là vô cùng quan trọng.
Tôi đã nói, điểm mạnh lớn nhất của ngài là ngài thông thạo tiếng Anh, khi ngài nói, lời của ngài lan truyền rất nhanh. Ngài đã cố gắng rất nhiều để nói tiếng Pháp trôi chảy, và theo các phản hồi trên mạng xã hội, điều này đã mang lại ý nghĩa rất lớn cho người Pháp.
5. Việc trợ tử làm ngài khó chịu không kém gì án tử hình
Tháng 7, các nghị sĩ Pháp đã bỏ phiếu hợp pháp hóa việc hỗ trợ y tế trong việc chấm dứt sự sống. Trong ngày đầu tiên tại Điện Élysée, ngài đã cảnh báo để chống lại việc này, sau đó ở Lộ Đức, ngài đã trở lại chủ đề này với một sức mạnh lớn hơn nhiều. Gặp người bệnh ở Nhà Bakhita, ngài cảnh báo “y học không bao giờ được phép phục vụ cho cái chết đã được lên kế hoạch”.
Ngài tuyên bố: “Không thể xem hành động ban cái chết là điều bình thường. Điều hợp pháp không nhất thiết là đạo đức.”
Niềm đam mê này có một lịch sử lâu dài. Ngày 9 tháng 3 năm 2011, Thống đốc bang Illinois Pat Quinn ký quyết định bãi bỏ án tử hình ở Hoa Kỳ, Robert Prevost, khi đó là Viện trưởng Dòng Augustinô, đã điền vào mẫu liên hệ trên trang web của thống đốc: “Cám ơn ngài vì quyết định dũng cảm của ngài. Tôi hoàn toàn ủng hộ ngài!”
Một năm trước vào tuần này, ngày 30 tháng 9 năm 2025, ngài nói với các phóng viên tại Castel Gandolfo rằng bất cứ ai phản đối phá thai nhưng ủng hộ án tử hình “thực sự không phải là người ủng hộ sự sống”, ngài cũng đưa ra lập luận tương tự về việc đối xử vô nhân đạo với người nhập cư.
Phương pháp gây ấn tượng mạnh mẽ không kém gì thông điệp. Khi Đức Phanxicô gọi các bác sĩ phá thai là “những kẻ giết mướn” trên chuyến bay từ Bỉ về Rôma năm 2024, chính phủ Bỉ đã triệu tập sứ thần Tòa Thánh về để giải thích.
Trong suốt chuyến đi, ngài liên lạc với Pháp về vấn đề an tử, nhưng Tổng thống Macron vẫn ở lại với các nhân viên của ông ở Metz, đăng cuộc trao đổi lên tài khoản Instagram của ông.
Đức Lêô tuyên bố trên máy bay: “Khi Giáo hội nói về việc bảo vệ sự sống, chúng tôi không làm chính trị, chúng tôi áp dụng Phúc âm vào cuộc sống của mọi người.”
6. Ngài sẵn sàng lên án phe cực hữu
Điều bất ngờ mới nhất đến ở độ cao 9.000 mét. Ludwig Ring-Eifel, của hãng thông tấn Công giáo Đức KNA, đã chất vấn ngài về sự suy giảm của Giáo hội ở Đức và về sự trỗi dậy nhanh chóng của các đảng cực đoan. Trong tháng này, đảng Thay thế cho Đức (AfD) đã giành được gần 44% số phiếu bầu ở Saxony-Anhalt.
Một Giáo hoàng khôn ngoan có thể thoát khỏi tình huống này. Ngài có thể đổ lỗi cho chủ nghĩa thế tục hoặc chỉ trích Con đường Thượng Hội đồng, tiến trình cải cách của Đức mà Rôma đã cố gắng kiềm chế trong nhiều năm. Đức Lêô đã không chọn hai lựa chọn này.
Ngài tuyên bố rằng việc nghiên cứu “liệu, và bằng cách nào,” mối quan hệ liên quan đến các nhóm cực hữu, ngài đã vạch ra một lằn ranh đỏ: “Dự kết hợp những quan điểm cực hữu này với một hình thức tôn giáo nào đó không phải là biểu hiện chân chính của Kitô giáo.”
Ngay từ đầu triều, ngài đã cân nhắc từng lời nói chính trị với sự khéo léo của một nhà ngoại giao. Tại Pháp, ngài tấn công phong trào che đậy chủ nghĩa dân tộc bằng ngôn ngữ đức tin, một phong trào có nhiều người ngưỡng mộ ở Washington.
Trên trang web của chúng tôi, chúng tôi ủng hộ một Giáo hoàng đọc cùng một tin tức như chúng tôi và đáp lại bằng Phúc âm. Ngài bảo vệ bệnh nhân đang hấp hối trong một bệnh viện Pháp với cùng một niềm tin ngài thể hiện với những người bị kết án tử hình ở Illinois.
Ngài từ chối để đức tin trở thành công cụ của chủ nghĩa dân tộc. Trong thời mà những người quyền lực lợi dụng danh Chúa Kitô để biện minh cho sự tàn ác, sự từ chối này là món quà quý giá cho mỗi giáo dân Công giáo mong muốn Giáo hội là nơi nương náu cho phẩm giá con người.
Đây là cộng đồng Công giáo phát triển nhanh nhất trong cả nước, khi mọi người khao khát một đức tin nói lên sự thật về quyền lực trong khi vẫn tin tưởng vào lợi ích chung.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Sáu điều chúng ta học được về Đức Lêô tại Pháp
Sức khỏe của Đức Lêô: ngài sẽ mổ u phổi trong những ngày sắp tới
Chuyến đi Pháp của Giáo hoàng Lêô: Sức sống mới thu hút sự quan tâm của ngài
