Tại Thổ Nhĩ Kỳ, Đức Lêô trải nghiệm chiều kích quốc tế “nghề” giáo hoàng của ngài
fr.aleteia.org, Hugues Lefèvre, phóng viên đặc biệt tại Thổ Nhĩ Kỳ, 2025-11-28
Hình ảnh / ANDREAS SOLARO | AFP
Đức Lêô bắt đầu chuyến tông du 6 ngày đến Thổ Nhĩ Kỳ và Lebanon ngày 28 tháng 11. Thực hiện chuyến thăm ngoại giao đầu tiên tại Ankara, ngài đảm nhận vai trò nguyên thủ quốc gia.
82 nhà báo đi theo ngài trên chiếc Airbus A320, Ankara đón ngài như “Đấng Thiên sai”. Ngay sau khi máy bay cất cánh, ngài mỉm cười xuất hiện trước một rừng máy ảnh, điện thoại và micro. Chỉ hơn sáu tháng sau khi được bầu làm Giáo hoàng, ngài đã bổ sung thêm một điểm quan trọng vào lý lịch giáo hoàng của ngài khi ngài thực hiện hai lời hứa của Đức Phanxicô tiền nhiệm: kỷ niệm 1700 năm Công đồng Nicaea tại Thổ Nhĩ Kỳ, và đến an ủi một Lebanon đang kiệt quệ sau nhiều năm khủng hoảng.
Hình ảnh DOMENICO STINELLIS | AFP
Đứng trên máy bay, đối diện với báo chí, ngài điềm tĩnh phát biểu trước toàn thể quốc gia bằng tiếng Anh. Các cuộc họp báo bất ngờ được tổ chức vào tối thứ ba tại Castel Gandolfo đã mài giũa hình ảnh của ngài trước công chúng, vì trước mật nghị, ngài rất kín tiếng trước giới truyền thông. Bây giờ với tư cách là Giáo hoàng, ngài tiếp nối truyền thống của các giáo hoàng tiền nhiệm đã làm: chia sẻ thông điệp chính về chuyến đi sắp tới với các nhà báo trên chuyến bay. Ngài tuyên bố: “Tại Thổ Nhĩ Kỳ và Liban, chúng tôi muốn truyền đạt và tuyên bố tầm quan trọng của hòa bình thế giới, đến tầm quan trọng của sự hiệp nhất Kitô giáo và theo đuổi hòa hợp bất chấp những khác biệt.”
Tiếp bước Đức Phanxicô, ngài bước lên lối đi giữa để chào từng quan chức Vatican trên máy bay. Khoảnh khắc tiếp xúc gần gũi hiếm hoi này với Giáo hoàng đã dẫn đến một số cảnh tượng khác thường, chẳng hạn ngài nhận chiếc gậy bóng chày, một món quà độc đáo dành tặng cho một giáo hoàng hâm mộ đội Chicago White Sox – đội bóng quê hương của ngài. Tuy nhiên, sự nồng ấm của cuộc gặp gỡ đầu tiên trên cao này lại trái ngược hoàn toàn với sự đón tiếp lạnh nhạt ở Ankara. Trên đường băng sân bay và trong suốt hành trình của đoàn xe Giáo hoàng, không hề có chào đón nồng nhiệt nào được thấy. Có lẽ Đức Lêô phải chờ đến Lebanon mới có thể đánh giá được tác động của chuyến đi của một giáo hoàng với một cộng đồng mộ đạo.
Bài phát biểu đầu tiên, mang đậm tính chính trị
Tại thủ đô Thổ Nhĩ Kỳ, ngài chỉ đơn giản hoàn thành vai trò nguyên thủ quốc gia của ngài. Hành động đầu tiên của ngài là đặt vòng hoa lên mộ Mustafa Kemal Atatürk (1881-1938), người sáng lập và là Tổng thống đầu tiên của Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ. Sáng kiến này không phải là mới – các Giáo hoàng tiền nhiệm của ngài cũng đã làm – nhưng bây giờ nó mang ý nghĩa biểu tượng cao độ trong bối cảnh các diễn biến tại Thổ Nhĩ Kỳ dưới thời Erdogan. Khi đất nước trải qua bước ngoặt độc tài trong những năm gần đây và quá trình Hồi giáo hóa xã hội đang được đón nhận. Ngài đã bày tỏ lòng kính trọng với kiến trúc sư của một Thổ Nhĩ Kỳ thế tục.
Trong bài phát biểu trước Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ và chính quyền, dưới mái vòm uy nghiêm của Thư viện Quốc gia, nằm trong khu phức hợp Phủ Tổng thống rộng lớn mà Erdogan mong muốn, ngài không ngần ngại đưa ra một vài lời cảnh báo. Ngài tuyên bố: “Một xã hội chỉ tồn tại nếu nó đa nguyên.”
Bài phát biểu là phép thử ngoại giao, là cơ hội để ngài nhắc lại trách nhiệm địa chính trị của Thổ Nhĩ Kỳ. Trong khi Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ có ý định gây ảnh hưởng trong trật tự thế giới mới, đặc biệt là trong cuộc xung đột Nga-Ukraine và tình hình ở Gaza, ngài bày tỏ hy vọng đất nước này sẽ là “yếu tố ổn định và xích lại gần nhau giữa các dân tộc, phục vụ cho một nền hòa bình công bằng và lâu dài”. Về số phận của các nhóm thiểu số Kitô giáo tại Thổ Nhĩ Kỳ, ngài khéo léo nhắc nhở mọi người rằng tín hữu kitô đã hiện diện ở đây từ thuở ban đầu của Kitô giáo, và họ “là và cảm thấy mình là một phần không thể thiếu của bản sắc Thổ Nhĩ Kỳ”.
Sau chặng dừng chân trang trọng tại Ankara, ngày mai Đức Lêô bắt đầu chuyến hành hương đại kết, ngài sẽ gặp các tín hữu Kitô giáo tại Iznik. Trước tàn tích của một vương cung thánh đường cổ được xây dựng tại Nicaea, trước đây là Iznik, ngài sẽ đọc Kinh Tin Kính. Lần này, ngài là người kế vị Thánh Phêrô lên tiếng.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Tại Thổ Nhĩ Kỳ, Đức Lêô trải nghiệm chiều kích quốc tế “nghề” giáo hoàng của ngài
Tại Thổ Nhĩ Kỳ và Liban, Đức Lêô đối diện với thử thách quốc tế lớn đầu tiên của ngài
Liban, Thổ Nhĩ Kỳ… Vì sao Đức Lêô chọn Trung Đông cho chuyến đi cấp nhà nước đầu tiên của ngài
Đức Lêô XIV tại Istanbul: “Chúng ta đã đánh mất sự tôn trọng người lớn tuổi”
