Đức Lêô tại Monaco: câu chuyện bên trong chuyến đi chưa từng có với rất nhiều thách thức
la-croix.com, Mikael Corre, phóng viên thường trú tại Rôma
Đức Lêô và Hoàng tử Albert II của Monaco trong cuộc gặp ngày 17 tháng 1-2026 tại Vatican. Mario Tomassetti / AFP
Ngày 28 tháng 3, Đức Lêô sẽ đi Công quốc Monaco trong chuyến đi chớp nhoáng một ngày, ngài sẽ dâng Thánh lễ tại Sân vận động Louis II. Giải thích chuyến đi bất ngờ đến một trong các quốc gia giàu có nhất châu Âu về mặt: ngoại giao, đạo đức sinh học và chính trị.
Monaco. Lựa chọn này khá bất ngờ cho chuyến đi đầu tiên của Đức Lêô đến Châu Âu. Ngày 28 tháng 3, Đức Lêô sẽ ở chưa đầy 9 tiếng đồng hồ trên đảo Monaco, ngài sẽ đến Sân vận động Louis II.
Theo nguồn tin của chúng tôi, thông báo về chuyến đi này đã gây các phản ứng trái chiều ở cấp cao nhất Vatican, làm phức tạp thêm việc tổ chức. Một số giám mục cao cấp xem đây là sự phá vỡ chính sách ngoại giao của Đức Phanxicô, không tin tưởng vào chuyến đi đến một trong những quốc gia giàu có nhất Châu Âu, biểu tượng của sự xa hoa Địa Trung Hải. Những người khác thậm chí còn dè dặt về ý tưởng thăm một quốc gia theo tôn giáo – Công giáo là quốc giáo ở Monaco – vào thời điểm tôn giáo ngày càng bị lợi dụng cho mục đích chính trị.
Một lời giải thích mang tính cá nhân hơn
Tuy nhiên, hầu hết các giáo sĩ chúng tôi nói chuyện đều đánh giá thấp tầm quan trọng của chuyến đi, Một Giám mục mỉm cười nói: “Đó là chuyến đi mục vụ, cũng giống như ngài đi Milan vậy. Dù sao thì ngài cũng không có tài khoản ở Monaco.” Một nhà quan sát ở Rôma nhận xét: “Trong một Vatican đang gặp khó khăn về tài chính, Công quốc Monaco – nơi không có nợ công – vẫn có thể thu hút sự chú ý của các nhà tài trợ lớn. Đó là một danh sách liên lạc.”
Các nguồn tin khác có lời giải thích mang tính cá nhân hơn, ám chỉ “một thỏa thuận giữa người Mỹ.” Đức Lêô sinh ra ở Chicago, và Hoàng tử Albert II, con của nữ diễn viên người Mỹ Grace Kelly, học ở Đại học Amherst gần Boston, được cho là có cùng phong cách “trực tiếp và thực dụng”, rất hòa hợp trong cuộc gặp của hai người tại Vatican ngày 17 tháng 1. Tại Rôma, các cách giải thích này chủ yếu cho thấy một điều: không ai thực sự biết vì sao Đức Lêô chọn Monaco.
“Văn hóa sự sống”, Chủ đề của chuyến đi có lẽ là điểm khởi đầu cho câu trả lời. Đức Lêô không đến Monaco mà không có những điểm đồng thuận với Hoàng tử. Trong nhiều năm, Albert II đã lấy môi trường – và đặc biệt là việc bảo vệ đại dương – làm dấu ấn trong tầm ảnh hưởng quốc tế của mình. Từ Tòa Thánh, Giáo hoàng đã tiếp nối chủ đề xã hội và sinh thái của Đức Phanxicô, đồng thời nhấn mạnh hơn nữa vào “văn hóa sự sống.”
Trong trường hợp này, khía cạnh đạo đức sinh học rất quan trọng, nhưng chỉ riêng nó thôi thì chưa đủ để giải thích chuyến đi. Trong thông điệp Đức Lêô gởi ngày 19 tháng 11 năm 2025, nhân Ngày Quốc khánh Monaco, ngài khuyến khích người dân Monaco giữ vững “các giá trị tổ tiên (…) được xây dựng trên Phúc Âm và tôn trọng văn hóa sự sống.” Thông điệp đã được Sứ thần Tòa Thánh, Tổng Giám mục Martin Krebs, đọc tại nhà thờ chính tòa.
Một thông điệp gởi đến Pháp
Vài tháng sau, thông cáo báo tin chuyến thăm giải thích rằng Giáo hoàng và Albert II sẽ chia sẻ “mối quan tâm đến sinh thái toàn diện và sự tập trung đặc biệt vào việc tôn trọng sự sống con người từ khi bắt đầu đến khi kết thúc”. Các vấn đề đạo đức sinh học gần đây đã gây ra một số cuộc tranh luận trong Nghị viện Monaco. Một nỗ lực nhằm nới lỏng luật cấm phá thai, được thông qua năm 2025, cuối cùng đã không được chính phủ Monaco chấp thuận. An tử và hỗ trợ tự tử cũng không được phép ở Công quốc Monaco, nơi đã chọn tăng cường chăm sóc giảm nhẹ thông qua một đạo luật được ban hành vào tháng 6 năm 2025. Đối với một số nhà quan sát, sự nhất quán này quá rõ ràng để có thể là trùng hợp ngẫu nhiên.
Một nguồn tin của Rôma về các vấn đề này nhận xét: “Chuyến đi của Đức Lêô đến Monaco sẽ là một thông điệp gởi tới Pháp, giữa lúc quốc hội đang tranh luận về vấn đề an tử.” Tuy nhiên, một số người khác ở Vatican kêu gọi thận trọng, không nên thu hẹp chuyến đi này thành một thông điệp duy nhất chống an tử, lưu ý rằng các tuyên bố chính thức nhấn mạnh đến mối quan hệ lịch sử giữa Công quốc và Tòa Thánh. Trên thực tế, chuyến đi này không ngẫu hứng. Trong nhiều năm, các nhà ngoại giao Monaco tại Rôma đã cố gắng đưa Giáo hoàng đến Monaco, thậm chí còn cho rằng Công quốc, dưới thời Giáo hoàng Phanxicô I, như một “vùng ngoại vi” theo cách riêng của Monaco – nhưng đã không thành công. Cuối cùng, Đức Lêô XIV sẽ là Giáo hoàng đương nhiệm đầu tiên đến thăm Monaco, một chuyến thăm được người dân địa phương cho là lịch sử, kết quả của những nỗ lực ngoại giao mạnh mẽ.
Monaco như trạm trung chuyển ngoại giao
Một lời giải thích khác: Chuyến đi của Đức Lêô nhắc đến “mối quan hệ lâu đời” giữa gia tộc Grimaldi – gốc Genoa đã cai trị Monaco hơn bảy thế kỷ – và các Giáo hoàng kế vị Thánh Phêrô, cũng như “mối quan hệ ngoại giao lâu dài và tin cậy. Sự gắn bó lâu đời của Hoàng gia với các Giáo hoàng”.
Nhưng ngoài lịch sử chung này, mối quan hệ còn rất cụ thể và hiện hữu. Monaco mang đến cho Tòa Thánh một điều quan trọng mà chính Tòa Thánh không có: tiếng nói trong Liên Hiệp Quốc. Công quốc đã là thành viên của Liên Hợp Quốc từ năm 1993. Tòa Thánh chỉ là quan sát viên thường trực, không có quyền bỏ phiếu.
Với Rôma, Monaco là đối tác lâu năm, đáng tin cậy, được tích hợp vào các thể chế quốc tế. Từ góc độ này, mối liên hệ giữa Monaco và Tòa Thánh vượt xa lịch sự đơn thuần giữa hai quốc gia Công giáo nhỏ bé. Một nhà ngoại giao Rôma nhận xét: “Có một liên tục về lợi ích giữa Tòa Thánh và Monaco. Về một số vấn đề, đặc biệt là đạo đức sinh học, Công quốc Monaco theo đuổi các ưu tiên riêng của mình, nhưng trong các diễn đàn đa phương, Monaco bảo vệ các lập trường gần với lập trường của Tòa Thánh đã nêu ra: Đây không phải là vấn đề hợp đồng phụ máy móc, nhưng là mối quan hệ chặt chẽ có thể có ý nghĩa quan trọng trong môi trường Liên Hiệp Quốc, nơi vị thế thể chế có trọng lượng trong các cuộc đàm phán. Sự hỗ trợ này càng có giá trị hơn khi chủ nghĩa đa phương đang trải qua thời kỳ bất ổn, một thời kỳ Đức Lêô thường xuyên kêu gọi bảo vệ.”
Cuối cùng, có lẽ đây là nơi chúng ta phải tìm kiếm lý do cơ bản cho chuyến đi này. Monaco không chỉ là nơi sang trọng, với Rôma, Monaco là đối tác lâu năm, đáng tin cậy, gắn bó sâu sắc với các thể chế quốc tế. Nhìn từ góc độ này, chuyến đi Monaco của Đức Lêô là cách để Vatican duy trì một trong những tiền đồn ngoại giao hữu ích nhất của mình.
Lịch trình chuyến đi:
7:00 sáng Khởi hành bằng trực thăng từ Vatican.
9:00 sáng: Đến Monaco. Đón tiếp chính thức.
9:25 sáng: Đón tiếp tại Cung điện Hoàng tử.
9:40 sáng: Viếng thăm xã giao Hoàng tử Albert II.
11:00 sáng: Gặp cộng đồng Công giáo tại Nhà thờ chính tòa.
11:45 sáng: Gặp giới trẻ và các dự tòng trước Nhà thờ Thánh Devota, thánh bổn mạng của Monaco.
3:30 chiều: Đức Lêô cử hành thánh lễ tại Sân vận động Louis II.
5:45 chiều: Về Rôma.
7:45: Về Vatican.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Lý do chuyến đi bất ngờ của Đức Lêô đến Monaco
Đức Lêô tại Monaco: câu chuyện bên trong chuyến đi chưa từng có với rất nhiều thách thức
Monaco, nhân tố quan trọng trong hoạt động từ thiện tôn giáo
Chuyến đi châu Âu đầu tiên của Đức Lêô XIV: Tại sao lại là Monaco?
