otheo.be, Christophe Herinckx, 2026-03-19
Trong thư mục vụ công bố ngày thứ năm 19 tháng 3, Giám mục Johan Bonny, giáo phận Antwerp, Bỉ vạch ra con đường thực hiện tiến trình Thượng Hội đồng trong giáo phận của ngài. Trong số các đề xuất có một tuyên bố đáng chú ý: Giám mục dự định phong chức linh mục cho các ông đã lập gia đình năm 2028. Khả năng này đã được tranh luận tại Thượng Hội đồng về Tính đồng nghị, nhưng không được thông qua trong phần kết luận. Liệu Rôma có phản ứng với lập trường này không?
Giám mục Bonny muốn phong chức linh mục cho các ông đã lập gia đình. Ý định này được nêu rõ trong thư mục vụ, bằng tiếng Hà Lan và tiếng Anh được công bố hôm nay: Thực hiện tiến trình Thượng Hội đồng trong Giáo phận Antwerp (“Implementatie van het synodaal proces in bisdom Antwerpen”). Đề xuất gây tranh cãi này không phù hợp với lập trường chính thức của Giáo hội Công giáo La-mã, vốn từ trước đến nay luôn khẳng định phong chức linh mục cho các ông độc thân – ít nhất là với Giáo hội La-tinh.
Hoàn toàn phù hợp để trở thành linh mục
Giám mục Bonny viết: “Khi tôi đến thăm các giáo xứ hoặc các đơn vị mục vụ, tôi thường gặp các ông mà cộng đồng sẵn sàng xem là linh mục tốt. Bản thân tôi biết nhiều người hoàn toàn phù hợp để trở thành linh mục. Vì những lý do này, tôi sẽ làm trong khả năng của tôi để phong chức linh mục cho một số ông đã kết hôn cho giáo phận chúng tôi trước năm 2028.” Giám mục nêu rõ: “Tôi sẽ liên hệ trực tiếp với họ, đảm bảo đến lúc đó, họ được đào tạo thần học và kinh nghiệm mục vụ cần thiết, như các ứng viên khác của chức linh mục. Việc chuẩn bị này sẽ được thực hiện một cách minh bạch nhưng kín đáo, tránh xa giới truyền thông.”
Như một tiếp nối của tiến trình Thượng Hội đồng
Theo Giám mục Johan Bonny, ý định này được ủng hộ rộng rãi, đây là sự tiếp nối của tiến trình Thượng Hội đồng do Đức Phanxicô khởi xướng: “Giờ đây, trách nhiệm thuộc về các giám mục địa phương và các giáo xứ của họ. Họ phải ngăn chặn việc các tín hữu xem tiến trình Thượng Hội đồng là vô ích hoặc là sự lặp đi lặp lại vô tận của ‘các giả thuyết trừu tượng’ mà không có kết quả. Nguy cơ này thực sự không thể bỏ qua.”
Thư mục vụ cũng đề cập đến các dự án khác, đặc biệt liên quan đến vai trò phụ nữ trong Giáo hội: “Tôi muốn tiếp tục thúc đẩy trách nhiệm đồng quản trị của phụ nữ trong tất cả các nhiệm vụ mục vụ và hành chính, và ở mọi cấp độ của đời sống Giáo hội. Phụ nữ đang đảm nhận trách nhiệm trong các giáo xứ và các đơn vị mục vụ. Chúng ta kiên quyết theo đuổi con đường này, trong đối thoại Thượng Hội đồng với tất cả các bên liên quan. Một câu hỏi khó vẫn còn đó là việc phụ nữ được tiếp cận với bí tích truyền chức, bắt đầu từ việc truyền chức phó tế.” Một câu hỏi mà giám mục không giải quyết… Nhưng ngài tuyên bố ý định thực hiện “những bước đi mới trong việc phát triển một chức vụ giáo hội bình đẳng cho cả nam và nữ, trao cho họ quyền bình đẳng trong công tác mục vụ và quản lý của Giáo hội”.
Giám mục kết luận về vấn đề này: “Xét về mặt thuật ngữ, tốt hơn hết chúng ta nên nói về chức năng ‘mục tử’, như thông lệ ở Flanders.” Phải chăng đây là cách để tránh một quyết định (tạm thời) về vấn đề phong chức cho phụ nữ? Các tuyên bố này sẽ có tác động như thế nào? Tuyên bố của Giám mục Johan Bonny sẽ được nhìn nhận ra sao ở đất nước chúng ta, trong xã hội và trong Giáo hội? Dù một số giám mục đã bày tỏ sự ủng hộ việc phong chức linh mục cho các ông đã kết hôn trong quá khứ, nhưng họ chưa bao giờ tuyên bố ý định thực hiện bước này. Ý định phong chức linh mục cho các ông đã kết hôn chắc chắn sẽ làm dấy lên cuộc tranh luận về vấn đề này, liệu Giám mục Bonny có hiện thực hóa dự án này hay không? Dù ngài tuyên bố cách tiếp cận của ngài nằm trong bối cảnh tiến trình Thượng Hội đồng bắt đầu từ năm 2021, nhưng Tài liệu Cuối cùng của Thượng Hội đồng hoàn thành vào cuối năm 2024, không khuyến nghị phong chức cho phụ nữ. Các ông đã lập gia đình – trái ngược với những gì Thượng Hội đồng về Amazon đã làm trong phần kết luận cuối năm 2019. Tuy nhiên đề xuất này không được Đức Phanxicô tán thành trong Tông huấn Querida Amazonia.
Có bị vạ tuyệt thông không?
Thật khó để thấy Giáo hội Công giáo có thể thay đổi lập trường về vấn đề này năm 2028 sẽ như thế nào. Điều chắc chắn là một thay đổi như vậy sẽ đòi hỏi, ít nhất, một Thượng Hội đồng mới và một quyết định của Giáo hoàng. Điều này khó có thể xảy ra trong ngắn hạn, và quyết định của Giám mục Johan Bonny có lẽ sẽ ít tác động trong ngắn hạn. Vẫn còn phải xem liệu và bằng cách nào Tòa Thánh sẽ phản ứng với những tuyên bố của Giám mục Bonny, ngài đôi khi bị chỉ trích vì hành động một mình. Nếu chẳng may Giám mục Antwerp bất chấp sự cho phép của Giáo hoàng và phong chức linh mục cho các ông đã kết hôn, ngài có bị vạ tuyệt thông không. Liệu ngài có đi xa đến mức đó không?
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
