Tòa Thánh Vatican công bố tài liệu “Nhân loại sẽ đi về đâu?” Quo vadis humanitas?”
fr.zenit.org, Anne van Merris, 2026-03-05
Ngày 5 tháng 3 năm 2026, Ủy ban Thần học Quốc tế của Bộ Phát triển Nhân bản Toàn diện nghiên cứu tương lai nhân loại trước các thách thức công nghệ.
Câu hỏi cơ bản về tương lai nhân loại “Nhân loại sẽ đi về đâu?” là trọng tâm tài liệu mới của Ủy ban Thần học Quốc tế (ITC), cơ quan tư vấn của Vatican trực thuộc Bộ Giáo lý Đức tin. Được công bố ngày 4 tháng 3 năm 2026, với sự chấp thuận của Giáo hoàng Lêô XIV, tài liệu “Quo vadis humanitas?” là kết quả của gần năm năm làm việc, được toàn thể thông qua tháng 11 năm 2025 trong phiên họp Cuối cùng của Ủy ban Thần học.
Tài liệu này khẳng định: “Tương lai của nhân loại phụ thuộc vào các mối quan hệ chân chính giữa con người hơn là vào các đổi mới công nghệ. Trước các thách thức mới do khoa học hiện đại đặt ra, Giáo hội mạnh mẽ khẳng định tầm nhìn tích cực của Kitô giáo về con người.” Ủy ban giải thích: “Là con người, là được ơn vô giá, không phải là điều chúng ta xây dựng hay đạt được, nhưng là ơn Chúa đã ban có trước chúng ta. Như vậy, bản sắc con người không phải là sản phẩm của công nghệ, nhưng là một ơn, một sứ mệnh được xây dựng trong các mối quan hệ và trong lịch sử.”
Chủ nghĩa siêu nhân và chủ nghĩa hậu nhân là nguy hiểm
Bản sắc con người là ơn được xây dựng thông qua các mối quan hệ và lịch sử © Vatican Media
Chia thành bốn chương, trước tiên tài liệu nêu lên nhu cầu đảm bảo sự phát triển toàn diện của con người, là nền tảng cho nhiều đổi mới công nghệ và xã hội đang diễn ra. Sau đó, tài liệu đề cập đến khái niệm về ơn gọi sâu sắc của con người: là chìa khóa để hiểu biết về nhân học, trước khi đi sâu vào vấn đề bản sắc con người, cả cá nhân và xã hội. Cuối cùng, văn kiện đề cập đến tầm quan trọng của “đối thoại với Thiên Chúa hằng sống” trong vấn đề bản sắc: “Sự trọn vẹn của nhân loại” được hiểu trong ánh sáng của Chúa Kitô.
Ủy ban Thần học xác định các thách thức khác nhau liên quan đến các công nghệ mới, chẳng hạn truyền thông kỹ thuật số, sinh thái học, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học và robot. Văn kiện cũng đề cập đến vấn đề chủ nghĩa hoàn hảo “cá nhân chủ nghĩa, thượng tôn”, sự phân cực xã hội và quan điểm tiêu cực nói chung về Giáo hội, được cho là trở ngại cho sự tiến bộ.
Chủ nghĩa siêu nhân và chủ nghĩa hậu nhân cũng được thảo luận chi tiết trong văn kiện. Hai trường phái tư tưởng này cố gắng tái tạo triệt để bản sắc con người. Nhưng không may, chúng có thể dẫn đến một quan điểm tiêu cực về thân phận con người, trong đó nhân loại bị vượt qua hoặc bị công nghệ thay thế. Chủ nghĩa siêu nhân tìm cách cải thiện con người thông qua công nghệ, vượt qua những giới hạn sinh học của con người, thậm chí còn ủng hộ việc kéo dài sự sống vô thời hạn.
Chủ nghĩa hậu nhân còn tiến xa hơn: nó đề xuất một tầm nhìn trong đó ranh giới giữa con người, máy móc và môi trường trở nên mờ nhạt.
Phân định, Phẩm giá và Lợi ích chung
Giáo hội không lên án các công nghệ mới, Giáo hội khuyến khích sự phân định và kêu gọi theo đuổi phẩm giá của mỗi người và lợi ích chung trong xã hội. Trong phần kết luận, Ủy ban nhấn mạnh: “Như chúng ta đã biết, ở bước ngoặt của thế kỷ 21, gia đình nhân loại đang phải đối diện với những câu hỏi cấp tiến đến mức đe dọa chính sự tồn tại của nó.”
Ủy ban giải thích: “Sự bùng nổ của sự phát triển khoa học và công nghệ chưa từng có trong lịch sử hành tinh phải đi kèm với trách nhiệm gia tăng, hướng tiến bộ đến lợi ích của nhân loại, vì nhân loại đang phải đối mặt với những rủi ro khó lường. Tác động của sự phát triển khoa học và công nghệ, đặc biệt là cuộc cách mạng kỹ thuật số, đối với trải nghiệm của con người là sâu sắc, cả trong mối quan hệ của chúng ta với môi trường và trong mối quan hệ của chúng ta với người khác, với chính mình và với Chúa.”
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
