“Bí mật Vatican”: Qua góc nhìn của một nhà báo ở quốc gia nhỏ nhất thế giới
la-croix.com, Guillaume Goubert, Cựu Giám đốc Xuất bản báo La Croix, 2025-05-11
Nhà báo Loup Besmond de Senneville kể công việc của ông ở báo La Croix tại Vatican dưới triều Đức Phanxicô, Rôma, năm 2019. Vandeville Eric/ABACA / Vandeville Eric/ABACA
Loup Besmond de Senneville đã viết xong quyển sách trước khi Đức Phanxicô qua đời và khi Đức Lêô XIV kế nhiệm được bầu. Những trang sách này rất cần thiết để hiểu hiện nay những gì đang đe dọa quốc gia nhỏ nhất thế giới này.
Sách Bí Mật Vatican, Loup Besmond de Senneville Stock
Đầu tiên là lời phê bình – và đây sẽ là lời phê bình duy nhất.
Quyển sách kể lại 4 năm làm phóng viên đặc biệt thường trực cho báo La Croix tại Rôma, tác giả đã chứng kiến “những kẻ mưu mô và thánh nhân, những kẻ tham vọng sự nghiệp và các quan chức cấp cao của Giáo hội Công giáo”. Các thánh chiếm một vị trí lớn hơn trên những trang sách này, vì trên thực tế có nhiều bậc đáng kính.
Đúng vậy, “các nhân vật cao cấp” theo cách riêng của họ, họ là thánh nhân, cả nam lẫn nữ đã tận tụy cống hiến hết mình cho sứ mệnh của họ trong guồng máy Vatican, nhưng không hề sa vào chước cám dỗ của những mưu mô và tham vọng trong sự nghiệp.
Họ hoàn toàn có quyền được lắng nghe trong câu chuyện của nhà báo, sau khi nhà báo rời Rôma năm 2024 để về làm Tổng biên tập báo La Croix.
Những Cánh cửa khó mở
Trong quyển sách này, tác giả bác bỏ định nghĩa tiêu cực về “người Vatican” của những năm 1960: “Bất kỳ nhà báo nào không thể giải mã được bí mật của Vatican, sau khi đọc kỹ báo chí Ý, xem xét kỹ lưỡng tờ L’Osservatore Romano, tham dự một hoặc hai buổi tiếp tân của đại sứ quán, thì nên đổi nghề.” Đây chỉ là một nhận xét dí dỏm. Nhưng phóng viên đặc biệt của chúng tôi cho thấy phải kiên trì để cố gắng khám phá những gì diễn ra sau các bức tường của Tòa Thánh.
Vatican ở đây được ví như khối đá đen và bí ẩn nằm ở trọng tâm phim 2001: Du hành trong không gian, A Space Odyssey của Stanley Kubrick. Với phong cách thấm đậm tinh thần hài hước từ đầu đến cuối sách, tác giả hỏi: “Làm thế nào để vào đó? Bạn có thể nói chuyện với ai, và bằng cách nào? Các quyết định được đưa ra ở đó như thế nào, và do ai? Qua nhiều tháng, chúng tôi học cách mở các cánh cửa, khám phá ra rằng chìa khóa đôi khi nằm ở phía bên kia tảng đá lớn. Rồi, một khi cánh cửa đã mở, không có gì lạ khi nhận ra rằng nó chẳng dẫn đến đâu cả.”
Những bữa trưa bí mật
Với cố gắng không ngừng để gặp được càng nhiều người càng tốt, nhà báo Loup Besmond de Senneville đề cập đến mọi khía cạnh trong công việc của một chuyên gia Vatican. Bao gồm những cuộc tiếp xúc thường không có kết quả và những bữa trưa ít nhiều bí mật tại các nhà hàng nhỏ ở Borgo, cạnh Vatican: “Tôi quen một Đức ông thích thú đưa tôi đến ‘nhà hàng dở nhất khu phố để chắc chắn ông sẽ không gặp ai quen ở đó.”
Quyển sách cũng kể các câu chuyện hậu trường về các chuyến tông du của Giáo hoàng, khi các nhà báo đi “hạng phổ thông với giá vé hạng thương gia.” Câu hỏi các nhà báo thường nghe là về sức khỏe của Giáo hoàng. Với đặc nét riêng, tác giả viết về hai Giáo hoàng: Đức Phanxicô và Đức Bênêđíctô XVI. Những trang sách lôi cuốn nhắc đến cái chết của Giáo hoàng Danh dự và khoảnh khắc suy tư trước mộ của ngài ở Tu viện Mẹ Giáo hội giữa khu vườn Vatican.
Những trận chiến Homer
Giáo triều Rôma là cơ quan hành chính hoạt động lâu đời nhất trên thế giới. Ý thức về tính liên tục rất mạnh tại Tòa thánh. Tác giả đã nghe một trong những người ông nói chuyện nói về Đức Phanxicô: “Tôi đã ở đó trước ngài, và tôi sẽ ở đó sau ngài.” Một trong những điểm chính của quyển sách là nghiên cứu cách ngài làm việc để thay đổi các ranh giới trong Giáo triều. Đó là những trận chiến Homer (trận chiến anh hùng) về tài chính của tổ chức, hoặc về vị trí dành cho phụ nữ. Với một hậu quả rất thực tế được một Đức ông đưa ra: “Chúng tôi phải xây nhà vệ sinh cho phụ nữ; việc này không được lên kế hoạch trước!”
Hướng tới việc phong thánh cho Đức Phanxicô?
Cuối cùng, quyển sách xứng công đã không hạ thấp những khuyết điểm của Đức Phanxicô, chủ nghĩa độc đoán, khuynh hướng đột ngột quay lưng lại với những người thân cận. Quyển sách viết xong trước khi Đức Phanxicô qua đời. Nhưng rất cần thiết để hiểu những gì đang diễn ra vào mùa xuân này ở Rôma.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
100 ngày của Đức Lêô: các nhà ngoại giao nhìn ngài như thế nào?
