Giải Nobel Israel Michael Levitt: Sự lây lan của coronavirus đang chậm lại

459

Giải Nobel Israel Michael Levitt: Sự lây lan của coronavirus đang chậm lại

jpost.com, Donna Rachel Edmunds, 2020-03-16

Ông Michael Levitt ca ngợi Israel về các biện pháp phòng ngừa của họ. Ông nói đa số người dân có hệ thống miễn nhiễm tự nhiên, và vì tỷ số nhiễm ở Trung quốc đã chậm lại nên “hồi kết của nạn dịch đã gần kề, và sẽ không còn nguy cơ cho đa số người dân.”

Ông Michael Levitt, giải Nobel hóa học năm 2013

Ông Michael Levitt là nhà sinh lý học người Mỹ gốc Anh-Israel, nhận giải Nobel hóa học năm 2013 cho “dự phát triển của các mô hình đa biến cho các hệ thống hóa học phức tạp”, đã trở thành cái tên quen thuộc ở Trung quốc trong những tháng vừa qua. Dù chuyên ngành của ông không phải là dịch tễ học nhưng vào tháng 2, ông đã dự đoán chính xác sư lan truyền chậm lại của vi-rút, mang hy vọng đến cho người dân ở vùng bị cách ly.

Nhưng ông không phải là nhà tiên tri thời đại, ông giải thích trong một cuộc phỏng vấn với nhật báo kinh tế Israel Calcalist là ông chỉ đơn giản thống kê lại các con số.

Bà Shoshan Brosh, vợ của ông là nhà nghiên cứu về nghệ thuật Trung quốc, vì thế giải thích việc hai vợ chồng thường xuyên đi du lịch qua lại giữa các nước Mỹ, Israel và Trung quốc. Và khi vi-rút bùng nổ ở Vũ Hán, ông đã viết cho bạn bè Trung hoa của ông để nâng đỡ họ.

Ông giải thích: “Khi họ trả lời cho tôi, mô tả tình hình của họ hết sức phức tạp, vì thế tôi quyết định nghiên cứu các con số kỹ hơn trong hy vọng đi đến một kết luận. Tỷ lệ nhiễm ở bang Hồ Bắc  tăng 30% mỗi ngày – một con số thống kê khủng khiếp. Tôi không phải là chuyên gia về cúm nhưng tôi có thể nghiên cứu các con số và đây là sự tăng trưởng theo cấp số nhân.”

Nếu sự tăng trưởng với tốc độ đó thì cả thế giới sẽ bị nhiễm trong vòng 90 ngày. Nhưng khi ông tiếp tục xem các con số thì mô hình đã thay đổi. Ngày 1 tháng 2 là ngày đầu tiên khi ông xem các con số thống kê thì bang Hồ Bắc có 1800 ca mới mỗi ngày. Đến ngày 6 tháng 2  con số này tăng lên 4.700 ca mới mỗi ngày.

Nhưng vào ngày 7 tháng 2, có cái gì đã thay đổi. Ông Levitt cho biết: “Con số các ca mới bắt đầu giảm theo tuyến tính và không ngừng giảm. Một tuần sau thì con số tử vong cũng giảm. Sự thay đổi đáng kể về đường cong này đã đánh dấu điểm trung vị và cho phép dự đoán tốt hơn khi nào đại dịch sẽ kết thúc. Dựa trên căn cứ này, tôi kết luận rằng từ đây đến hai tuần, tình trạng trên toàn Trung quốc sẽ được cải thiện. Và thật sự bây giờ ở Trung quốc rất ít có trường hợp nhiễm mới.

Ông Levitt so sánh với xu hướng giảm lãi suất: “Nếu một người nhận được lãi suất 30% trên khoản tiết kiệm của họ ngày 1, ngày 2 nhận được 29% v.v… thì bạn sẽ hiểu đến hạn, bạn chẳng còn bao nhiêu tiền lời.”

Cũng vậy, dù có các trường hợp mới được báo cáo ở Trung quốc, chúng đại diện cho một phần của các trường hợp được báo cáo trong giai đoạn đầu. Ông cho biết: “Ngay cả khi lãi suất tiếp tục giảm, bạn vẫn luôn có tiền lời. Số tiền bạn đầu tư không giảm, nó chỉ tăng chậm hơn. Khi thảo luận về bệnh tật, nó làm cho nhiều người hãi sợ vì họ cứ nghe có các ca mới mỗi ngày. Nhưng thực tế là tốc độ lây nhiễm đang chậm lại, có nghĩa là việc chấm dứt đại dịch đã gần kề.”

Bằng cách vạch ra dữ liệu về phía trước, ông Levitt đã dự đoán rằng vi-rút có thể sẽ biến mất khỏi Trung Quốc vào cuối tháng 3.

Lý do của sự chậm lại là do thực tế các mô hình theo cấp số nhân cho thấy những người nhiễm vi-rút sẽ tiếp tục lây nhiễm cho người khác với tốc độ ổn định. Mới đầu dịch Covid-19, tỷ lệ đó trung bình là 2,2 người một ngày.

Ông Levitt tuyên bố: “Trong các mô hình tăng trưởng theo cấp số nhân, bạn cho rằng các người mới có thể bị nhiễm mỗi ngày, bởi vì bạn tiếp tục gặp gỡ những người mới . Nhưng nếu bạn xem xét trong vòng giao tiếp xã hội của bạn, về cơ bản bạn sẽ chỉ gặp cũng chừng đó người mỗi ngày. Bạn có thể gặp những người mới trên phương tiện chuyên chở công cộng chẳng hạn; ngay cả trên xe buýt, sau một thời gian đa số các hành khách sẽ bị nhiễm bệnh hoặc được miễn nhiễm.”

Tuy nhiên điều này không có nghĩa là ông Levitt xem thường các đề phòng của các chính quyền trên thế giới áp dụng.

Ông tuyên bố: “Bây giờ bạn không thể ôm mỗi người bạn gặp trên đường phố và bạn sẽ tránh gặp người đối diện đang cảm cúm như chúng tôi đã làm. Bạn càng tuân thủ nhiều, bạn càng có thể kiểm soát được nhiễm trùng. Như thế trong các trường hợp này, một người di chuyển sẽ chỉ lây nhiễm 1,5 người mỗi ba ngày và tỷ số sẽ tiếp tục giảm.”

Tuy nhiên sự cách ly và hạn chế các tiếp xúc xã hội không phải là các yếu tố chính. Ở Vũ Hán nơi con vi-rút xuất hiện lần đầu tiên, theo lý thuyết tất cả người dân ở đây có nguy cơ bị nhiễm, nhưng chỉ có 3% nhiễm.

Tàu du lịch Diamond Princess là đại diện cho bối cảnh tệ nhất về việc lây nhiễm bệnh vì cách ly chật hẹp tạo điều kiện tối ưu để vi-rút lan từ người này qua người kia. Mật độ du khách trên tàu tương đương với việc nhồi nhét toàn dân Israel trong 30 cây số vuông. Ngoài ra con tàu lại có hệ thống điều hòa không khí và sưởi trung tâm, các phòng ăn chung.

Ông Levitt nói: “Đó là các điều kiện cực kỳ thoải mái cho vi-rút nhưng lại chỉ có 20% du khách bị nhiễm. Khá nhiều, nhưng nó khá giống với tỷ số lây nhiễm bệnh cúm thường. Dựa trên các con số này, kết luận của ông là hầu hết mọi người đơn giản có được miễn nhiễm tự nhiên.

Nhìn vào tình trạng toàn cầu, ông Levitt thận trọng đưa ra các dự đoán theo từng nước, khi nào thì việc lây lan vi-rút sẽ chậm lại. Trung quốc đang tiến gần điểm mà các ca mới sẽ là không, trong khi Nam Hàn đã vượt qua điểm trung vị và bắt đầu thấy tốc độ lây nhiễm chậm lại.

Ông nói, “tỷ lệ tử vong ở Ý cao hơn, có khả năng là do thực tế nước Ý có tỷ lệ người lớn tuổi nhiều hơn Trung Quốc hoặc Pháp. Hơn nữa, văn hóa Ý rất nhiệt tình và người Ý có đời sống xã hội rất phong phú . Vì các lý do này, điều quan trọng là phải cách ly mọi người và ngăn người bệnh tiếp xúc với người khỏe mạnh.”

Israel không có đủ trường hợp để có thể cung cấp dữ liệu hữu ích từ đó có thể đưa ra dự đoán, dù ông Levitt ca ngợi chính quyền về các biện pháp phòng ngừa của họ. Ông cho biết: “Biện pháp phòng ngừa càng nghiêm nhặt thì sẽ tiết kiệm được thì giờ để chuẩn bị cho chữa trị và phát triển thuốc chủng ngừa.”

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Xin đọc thêm: Chứng từ của một nữ bác sĩ 

Đức Phanxicô, một giáo hoàng trong đại dịch coronavirus