Giả định có một thỏa hiệp giữa Tòa Thánh với Trung Quốc

337

Giả định có một thỏa hiệp giữa Tòa Thánh với Trung Quốc 

Đức Hồng y Zen Ze-Kiun, Tổng Giám mục danh dự Hong Kong (Hình: Stephen Wu/Flickr/CC BY-NC-ND 2.0)

cath.ch, Aymeric Pourbaix, 2018-01-16

Tòa Thánh đứng trước các khó khăn lớn lao để đi đến một thỏa hiệp với Trung quốc. Theo nguồn tin của Tòa Thánh cùng ngày, 14 tháng 1, trước khi bay đi Chi-lê và Pêru, Đức Phanxicô đã tiếp hồng y Trung quốc Joseph Zen tại Vatican.

Buổi gặp không ai để ý, giữa thánh lễ Đức Phanxicô cử hành ngày Thế Giới Người Di dân 14-1 và ngày 15-1, ngày ngài lên đường đi Chi-lê. Cho đến bây giờ chưa có  tin nào được lọt ra, nhưng buổi tiếp kiến này tự thân nó cho thấy, Đức Phanxicô theo dõi rất sát các vấn đề phức tạp của Trung quốc, vì rất hiếm khi ngài có buổi tiếp kiến vào ngày chúa nhật.

Từ một năm nay, Đức Hồng y Joseph Zen, 86 tuổi, giám mục danh dự giáo phận Hong Kong nhiều lần tỏ thái độ e dè của mình trước trước viễn cảnh có một thỏa hiệp giữa Trung quốc và Tòa Thánh, mà các quan hệ ngoại giao đã bị cắt đứt từ năm 1951.

Chấp nhận để có thỏa hiệp?

Cách đây một năm, tháng 2 năm ngoái, Hồng y Gioan Thang Hán, lúc đó là giám mục Hong Kong, người kế vị Hồng y Zen đã gây ngạc nhiên khi xác nhận có một “chấp nhận trước” để có thỏa hiệp. Đặc biệt là vấn đề phong các giám mục, một trong các vấn đề làm chận thỏa hiệp.

Theo Hồng y Thang Hán, phải tìm một giải pháp để đi ra khỏi cơn bế tắc này, và Đức Giáo hoàng sẽ là người quyết định cuối cùng trong việc phong các giám mục. Hội đồng giám mục Trung quốc, một hội đồng liên hệ chặt chẽ với chính quyền chỉ có thể đưa ra đề nghị, nhưng đơn giản chỉ là đề nghị, Tòa Thánh mới là người có tiếng nói cuối cùng.

Lại vi phạm tự do tôn giáo

Tháng năm vừa qua, Hồng y Zen đã chỉ trích thỏa hiệp này có thể tạo nên một sự “đi lui” đối với tín hữu công giáo Trung quốc. Tháng 10-2017, ngài chỉ trích Hồng y Quốc Vụ Khanh Pietro Parolin “lạc quan” thái quá.

Dù đã có những lời kêu gọi cảnh báo từ các nhà quan sát và phản ứng e dè đầu tiên của nhà cầm quyền Trung quốc, nhưng sau đó ngày 26 tháng 10, hãng tin công giáo AsiaNews đã đưa ra lời tuyên bố được xem là tích cực của ông Wang Zuoan, giám đốc các vấn đề tôn giáo Trung Quốc. Ông cho biết Tòa Thánh rất “chân thành”.

Tuy nhiên có hai điều kiện thái quá đã được đưa ra trong thỏa thuận này: Tòa Thánh buộc phải cắt đứt quan hệ ngoại giao với Đài Loan, dựa trên nguyên tắc chỉ có một nước Trung quốc và Rôma phải không được can thiệp vào “chuyện nội bộ” của Trung quốc, dù “cả các chuyện thuộc lãnh vực tôn giáo”.

“Các nhượng bộ cần thiết”

Tháng 11 vừa qua, có một dấu hiệu tích cực về phần Giáo hội, lần này là một bài viết của Linh mục Federico Lombardi đăng trong báo Văn minh Công giáo, linh mục Lombardi là chủ tịch Hội Joseph Ratzinger-Benoỵt XVI, cựu giám đốc Văn phòng báo chí Tòa Thánh. Ở trong cơ quan báo chí chính thức gần với giáo hoàng, linh mục Dòng Tên viết, các thảo luận giữa Tòa Thánh và Trung quốc cần có một “vài từ bỏ” và phải có một “cái nhìn chung”.

Nhưng vấn đề phong các giám mục không phải là tất cả. Ngày 8 tháng 1-2018, trong buổi gặp chúc tết đầu năm ngoại giao đoàn, Đức Phanxicô không nhắc đến Trung quốc. Tuy nhiên ngài dành một đoạn dài trong bài diễn văn để nói về tự do tôn giáo. Bài diễn văn của Đức Giáo hoàng lấy làm tiếc về các vi phạm quyền tự do tôn giáo, gây ra “chủ nghĩa cực đoan” hoặc “loại trừ ra khỏi xã hội”, thậm chí còn có các “hình thức bách hại tín hữu”.

 

Trên thực tế, vào ngày 1 tháng 2 sắp tới, Trung quốc sẽ đưa ra một quy chế mới trên tầm quốc gia, một quy chế rất sít sao, sẽ áp đặt các khoản phạt nặng cho các nhà tổ chức các sự kiện tôn giáo “không chính thức”. Và sẽ cấm các khoản đóng góp cho các cộng đoàn tôn giáo, phổ biến thông tin tôn giáo trực tuyến và dạy học cho trẻ em cũng sẽ bị cấm.

Các khó khăn để có được một thỏa thuận với Trung quốc dường như chưa sẵn sàng để giảm xuống. Một điều chắc chắn: trong các lần can thiệp công khai với truyền thông nước ngoài, Hồng y Zen lấy làm tiếc là quan điểm của mình không được nghe và không được Đức Giáo hoàng hỏi ý kiến. Và bây giờ thì đã được.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

 

Xin đọc: Linh mục Lombardi: “Một vài ‘nhượng bộ’ có thể chấp nhận được để có một thỏa hiệp giữa Trung quốc và Vatican”

Linh mục Lombardi: Tầm quan trọng của dân tộc Trung Hoa đối với Đức Phanxicô

Đâu là chỗ đứng của các tôn giáo trong chế độ cộng sản ở Trung quốc?

Giáo hội và Trung quốc: Tương lai sẽ như thế nào

Trung quốc: Đức Phanxicô mong sẽ đi thăm Trung quốc “sắp tới” đây

Trung quốc: “Trao đổi văn hóa trước quan hệ ngoại giao”

Trung quốc bày ra “giai cấp cùng đinh”